Galasiewicz Jan Kanty (1849–1911), aktor i pisarz dramatyczny, ur. 1 IX w Przegini Duchownej pod Krakowem, syn tamtejszego gospodarza Wojciecha Galosa i jego żony Marianny Czuk. Ukończywszy naukę w rodzinnej wsi, dostał się do szkoły normalnej w Krakowie, następnie do gimnazjum, do matury jednak nie dobrnął i wstąpił do drukarni, ale i tu nie zagrzał miejsca, ponieważ, namówiony przez kolegę, postanowił zaciągnąć się do teatru. Otrzymawszy w r. 1869 list od dyr. Sztengla z obietnicą przyjęcia do jego wędrownej kompanii, z jednym guldenem w kieszeni puścił się pieszo do Sanoka, a stamtąd do Łańcuta, do którego Sztengel już był się przeniósł. Pobyt na scenie prowincjonalnej, w ciągu którego zaznajomił się z »przestraszną nędzą materialną« i doznał »moralnych rozczarowań«, o czym później niechętnie wspominał, gdyż wszystko to składało się na »obrazy ciemne, ponure, nawet czasami wstrętne«, przed którymi wzdrygała się jego prosta natura, nie zniechęcił G-a do wytrwania w nierozważnie obranym zawodzie. Biedowanie jednak nie było długie; już w roku następnym (1870) dostał się do teatru poznańskiego, w październiku zaś 1874 Koźmian zaangażował go do Krakowa. W lecie 1880 r. grał w Warszawie w teatrze ogródkowym »Alhambra«, po czym został przyjęty do teatrów rządowych (od 13 XI). W r. 1890 zachorował i musiał poddać się amputacji stopy, co uniemożliwiło mu pozostawanie w teatrze. W uznaniu nie tyle zasług aktorskich, ile raczej za zasilanie repertuaru dochodowymi sztukami – otrzymał w r. 1893 stanowisko kasjera Teatru Małego i zajmował je do śmierci, która nastąpiła 16 III 1911.
Aktorem był G. niewysokiej klasy; nie posiadał nawet dobrych warunków, krytyka jednak chwaliła go za role chłopów, w których celował, przypominając niekiedy niezrównanego ich odtwórcę Panczykowskiego. G-owi dopomagało w tym pochodzenie, a był to pierwszy w dziejach sceny polskiej aktor-szczery chłop.
Bez porównania większe powodzenie miał G. jako pisarz dramatyczny. Już o pierwszym jego utworze (Czartowska ława, dramat ludowy w 4 aktach, grany w Krakowie 4 IV 1880) po premierze warszawskiej (»Alhambra« 22 VII 1880, w rządowym Teatrze Małym dopiero 8 II 1881), Sienkiewicz pisał niezwykle pochlebnie, stwierdzając, że »całość jest piękna i prawdziwa« oraz że »lepszego języka chłopskiego nie słyszał dotąd na scenie«. Następnie ukazywały się: Wspólne winy, dramat w 5 aktach (1882), Aby handel szedł, obrazek dramat, w 1 akcie (1883, pod pseudonimem «Kazimierczuk«), Ciarachy, sztuka lud. w 4 aktach (1890), Maciek Samson, krotochwila w 3 aktach (1897); pisane wspólnie z Zofią Mellerową: Chata za wsią, dramat w 5 aktach (1884, według powieści J. I. Kraszewskiego), Dziewczę z chaty za wsią, obraz lud. w 5 aktach (1886), Pan Zołzikiewicz, dramat lud. w 5 aktach, (1888, według »Szkiców węglem« Sienkiewicza). O sukcesach tych utworów świadczy m. in. i to, że, powtarzane po wielekroć na scenach prywatnych w Warszawie, prawie wszystkie weszły następnie do repertuaru teatrów rządowych. Rzadko notowane powodzenie zdobyła sobie przede wszystkim Chata za wsią, na scenie warszawskiej coraz wznawiana, na prowincjonalnych należąca przez długi czas do żelaznego repertuaru. Wszystkie te utwory ukazały się w druku, osiągając po parę wydań, w poznańskiej serii »Naród sobie« (poza nią tylko Wspólne winy), a udostępnione w ten sposób teatrom niezawodowym, jeszcze bardziej spopularyzowały się. G. umiał trafiać do prostego widza, oświecona zaś i wybredna publiczność oceniła w jego sztukach rzetelność i tak trafnie przez autora »Trylogii« podkreśloną prawdę. Pod tym względem poszedł on dalej od Anczyca, nie dorównując mu wszakże ani wykształceniem, ani inteligencją i talentem. Miał przy tym G. wyczucie własnych możliwości twórczych i dlatego, czerpiąc natchnienie ze środowiska, z którego wyszedł, nie wykraczał poza obręb związanych z nim tematów również i wtedy, gdy, wyjątkowo porzucając pole dramatu, kreślił szkice z życia ludu krakowskiego pt. Wiejski światek (druk. w »Wędrowcu«) lub obrazek Ze wspomnień aktora (w Upominku, książce zbiorowej na cześć Elizy Orzeszkowej, Kr. 1893).
S[tromfeld] C[zesław], Autor »Czartowskiej Ławy« (podsłuchane opowiadanie), »Kurier Poranny«, 1880, nry 239–241; Litwos (Sienkiewicz H.), Mieszaniny literacko-artystyczne, »Niwa«, XVIII, 1880, przedr. w »Pismach«, XLVI, Publicystyka, wyd. L. Bernackiego, t. VI, 373–85 (1937). Notaty autora i Stanisława Dąbrowskiego.
Mieczysław Rulikowski