Przecławczyk (Przecławowicz) Jan (ok. 1573–1635), profesor Uniw. Krak. Przydomek Przecławczyk (Praeclaides) urobił od imienia ojca Jana Przecława, mieszczanina lub zubożałego szlachcica osiadłego w Strzyżowie koło Jasła, skąd pochodził i gdzie zapewne uczęszczał do szkoły parafialnej; faktycznie nazywał się Dąbrowski, jak jego brat Jakub, student i bakałarz Uniw. Krak. w l. 1594–8.
Do metryki uniwersyteckiej wpisał się P. w półr. letn. 1593; studiował m. in. pod kierunkiem Walentego Fontanusa, Gabriela Joannicego i Andrzeja Schoneusa, stopień bakałarza uzyskał w r. 1594, magisterium sztuk wyzwolonych w r. 1598. Po promocji wykładał w l. 1598–1603/4 na Wydziale Filozoficznym jako docent-extraneus, trudniąc się jednocześnie nauczaniem prywatnym paniczów z możnych rodzin szlacheckich, m. in. Teofila Paca, dla którego napisał mowę powitalną na cześć królewicza Władysława, obecnego w r. 1604 na dyspucie teologicznej w Kolegium Większym (Panegirycus Principi Vladislao Sigismundi III Poloniae et Sueciae Regis filio, Kr. 1608). Zajmował się również edukacją syna hetmana Stanisława Żółkiewskiego Jana (w r. 1610 udzielał mu lekcji filozofii moralnej), Mikołaja Ostroroga, wojewodzica poznańskiego, oraz synów Mikołaja Sapiehy, woj. nowogródzkiego. W dn. 11 X 1603 wszedł do Kolegium Mniejszego, piastował w l. 1610 i 1613/14 urząd dziekana Wydziału Filozoficznego. Zapewne z tego tytułu został w r. 1610 powołany (wraz z rektorem Schoneusem oraz Fontanusem i Adamem Falęckim) w skład komisji dla obrony praw Akademii w sporze z bpem krakowskim Piotrem Tylickim oraz opracowania projektu reformy uczelni. Od r. 1611 kolega większy, wkrótce otrzymał kanonię Św. Anny, w r. 1615 stanowisko prowizora biblioteki Kolegium Większego, którą się gorliwie opiekował, jednocześnie zapobiegliwie pomnażając własny księgozbiór, m. in. książkami zakupionymi od wdowy po Antonim Schneebergerze. Zgromadzoną bibliotekę (w tym sporo dzieł autorów włoskich) podzielił w testamencie między Szkoły Nowodworskie, Bursę Jagiellońską i Bursę Ubogich, gdzie, jak się zdaje, mieszkał w czasie studiów.
W dn. 10 IX 1616 P. otrzymał od Uniwersytetu urlop na wyjazd do Włoch w celu leczenia choroby oczu, pod warunkiem ustanowienia zastępcy oraz zobowiązania, że nie będzie za granicą ubiegał się o stopnie naukowe. Wyjazd zawdzięczał, jak się zdaje, prymasowi Wawrzyńcowi Gembickiemu, który powierzył mu wychowanie swego krewniaka Andrzeja (późniejszego opata trzemeszyńskiego i bpa łuckiego) i gościnnie go przyjmował w czasie pobytu w Rzymie. W drodze powrotnej do kraju wpisał się P. 16 VIII 1617 do albumu nacji polskiej w Padwie. Po powrocie nie wznowił jednak wykładów na Wydziale Filozoficznym, lecz podjął studia teologiczne, które z pocz. 1621 r. uwieńczył bakalaureatem teologii, uzyskanym na podstawie drukowanej w t. r. Questio de angelis. Uposażony został probostwem w Zielonkach. Doktoratu teologii nie uzyskał (przyznawanego mu niekiedy we współczesnych źródłach), choć do końca życia, mimo nawrotów trapiącej go przez wiele lat choroby, sumiennie wykonywał swoje obowiązki profesorskie oraz duszpasterskie. Od r. 1625 był prepozytem kościoła Św. Mikołaja, przy którym wystawił nową plebanię i budynki gospodarcze, odnowił dach kościoła i rewindykował zaległe czynsze. Po r. 1623, kiedy zajął się uruchomieniem fundacji bpa Tylickiego dla Bursy Ubogich, nie brał bezpośredniego udziału w życiu uniwersyteckim, przebywając najczęściej w swojej rezydencji na Wesołej, którą przekształcił «jakby w Tusculum», otwarte dla licznego grona przyjaciół i uczniów. W kołach uniwersyteckich cieszył się dużym autorytetem utrzymując bliskie stosunki m. in. z Schoneusem, S. Batkowskim, Joannicym, Szymonem Halicjuszem, Tomaszem Piątkiem Świniarskim, A. Falęckim, Adamem Opatowczykiem; do jego ulubionych uczniów należał Jakub Witeliusz, który uczcił pamięć swego mistrza pochlebnym panegirykiem.
Pośmiertna tradycja z niejaką przesadą przypisywała mu zasługi pozyskania dla sprawy Uniwersytetu podczas konfliktu z jezuitami wybitnych dostojników kościelnych (A. Gembickiego) i państwowych (m. in. królewicza Władysława), podkreślając z uznaniem jego głębokie przywiązanie, «miłość i wierność» do Akademii. Postawie tej dał wyraz, włączając się – obok Jakuba Najmanowica, Witeliusza i anonimowych autorów „Obżałowania”, „Tarczy i obrony” i in. – do dyskusji z Grzegorzem Borastem i Stanisławem Zakrzewskim, wywołanej w r. 1622 listem protestacyjnym Błażeja B. Goliniusza przeciw zakładaniu przez jezuitów szkół w Krakowie. W wydanej w r. 1623 broszurze Vindiciae scripto in academicos Stanislai Zakrzewski ord. canonic. Regul. ad nuncios municipales appositae przenosił P. ciężar dyskusji na płaszczyznę stosunków państwowych («non agitur causa nostra sed Regni»), wskazywał na przykłady innych uniwersytetów (Wiedeń, Padwa, Rzym), które upadły w wyniku «emulacji» z jezuitami i domagał się od posłów sejmowych roztoczenia opieki nad Akad. Krak., «bo gdy ta jedna zginie, nie ma innej, która by zależała od władzy Rzeczpospolitej». W spisanym 3 II 1635 testamencie zapisał skromne legaty dla Kolegium Większego, Mniejszego i Prawniczego oraz Bursy Ubogich i kościołów krakowskich; z reszty majątku w r. 1630 ustanowił fundację stypendialną (borkarny) dla 5 studentów ze Strzyżowa. Zmarł w Krakowie 21 IV 1635 i został pochowany w kościele Św. Mikołaja.
Estreicher; Enc. Kośc., XXII; Hist. Nauki Pol., VI; Słown. Pol. Teologów Katol., III; – Barycz, Historia UJ; tenże, Historia Szkół Nowodworskich, Kr. 1939–47 s. 87, 93, 97; Lewicka-Kamińska A., Biblioteka Jagiellońska w latach 1492–1655, w: Hist. B. Jag., I; Quirini-Popławska D., Kartki z dziejów kultury regionu strzyżowskiego, w: Studia nad dziejami Strzyżowa i okolic, Rzeszów 1981 s. 421–7; Sołtykowicz J., O stanie Akademii Krakowskiej, Kr. 1810 s. 554–5; Urban W., Akademia Krakowska w dobie reformacji i wczesnej kontrreformacji, w: Dzieje UJ, I; Załęski, Jezuici, IV; – Arch. nacji pol. w uniw. padewskim, I; Brożek J., Wybór pism, W. 1956 I; Michalewicz J., Michalewicz M., Liber beneficiorum et benefactorum Universitatis Jagellonicae in saeculis XV–XVIII, Kr. 1978 I; Starowolski, Monumenta Sarmatarum, s. 181–2; Vitelius J., Immortalis munificentia in funere A. R. D. Joannis Praeclaide, Kr. 1653; Wielewicki, Dziennik, IV; – Arch. UJ: rkp. 18 s. 429, 588, rkp. 19 s. 220, rkp. 36 s. 45–47, rkp. 64 s. 44–46, rkp. 73 k. 45–51, rkp. 115 s. 53, rkp. 142, rkp. 185 s. 2–3, 251; B. Jag.: rkp. 220, 226, 232, 2501, 3316.
Leszek Hajdukiewicz