Świętosławski Jan h. Rola (zm. 1619), podkomorzy przemyski, poseł na sejmy, marszałek izby poselskiej, referendarz koronny.
Pochodził ze szlachty cząstkowej posiadającej Świętosław i części kilku innych wsi w pow. lipnowskim ziemi dobrzyńskiej. Miał brata Jerzego, którego w r. 1597 skwitował z sumy 450 fl.
Początkowo Ś. został przeznaczony do kariery duchownej. Jako kleryk niższych święceń był w l. 1584—7 plebanem w Kunowie w diec. krakowskiej, nie rezydował jednak w swej parafii, a funkcje plebańskie sprawował przez zastępców; z prebendy zrezygnował z powodu małżeństwa. Dn. 12 XII 1589 był już podstarościm chęcińskim. Być może to on (wymieniony bez podania imienia) uczestniczył 25 VI 1590 w Proszowicach w zwołanym bez zgody króla zjeździe szlachty krakowskiej, na którym oprotestowano uchwałę sejmu o pogłównym. Zapewne w tym czasie przeszedł na służbę woj. kijowskiego Konstantego Ostrogskiego; w lipcu t.r. występował już z tytułem tenutariusza należącego doń klucza przeworskiego. Jako sługa Ostrogskiego wspólnie z Marcinem Grabkowiczem 15 I 1592 reprezentował przed sądem królewskim w Wiślicy mieszczan perejasławskich w sprawie przeciw Kozakom Zaporoskim i uzyskał unieważnienie wcześniejszego wyroku komisji królewskiej, która pod naciskiem Kozaków nakazała mieszczanom wypłacenie im 100 tys. kop gr lit. za rzekomo wyrządzone szkody. T.r. przeszedł Ś. na dwór syna Konstantego, woj. wołyńskiego Aleksandra Ostrogskiego, i jego żony Anny z Kostków. Pełnił funkcję sędziego sądu zamkowego w należącym do nich Jarosławiu, występował również jako tenutariusz Gorliczyny i klucza przeworskiego. Nie ma pewności, czy to Ś. (czy inny Jan Świętosławski) przybył wspólnie z wysłanym przez króla Zygmunta III kaszt. łęczyckim Stanisławem Bykowskim i kaszt. dobrzyńskim Feliksem Żelskim na synod generalny różnowierców w Toruniu i 23 VIII 1595 złożył w imieniu szlachty dobrzyńskiej protest przeciw temu zjazdowi, zwołanemu bez zgody króla. Obecni «nie z chęcią przyjęli» to wystąpienie, a szczególnie ostro «turbował» wysłannika jeden z organizatorów synodu, woj. brzeski kujawski Andrzej Leszczyński. Wkrótce uzyskał Ś. (zapewne dzięki protekcji Ostrogskich) urząd pisarza ziemskiego przemyskiego; już jako pisarz przemyski uczestniczył 13 II 1596 w rokach ziemskich przeworskich. Dn. 20 VIII t.r., wspólnie z kanonikiem krakowskim Szymonem Rudnickim, przeprowadził na polecenie króla lustrację ekonomii samborskiej i żup ruskich.
Ś. wziął udział w rozdwojonym sejmiku wiszeńskim 20 I 1597. Został wówczas obrany jednym z posłów «od szlachty braci młodszych», która protestując przeciw sprowadzeniu przez senatorów na sejmik zbrojnych pocztów opuściła obradujące w kościele zgromadzenie i wybrała na cmentarzu własnych reprezentantów. Przybycie na sejm podwójnego kompletu posłów ruskich doprowadziło do dłuższych sporów. Wobec zarzutu nieformalnej elekcji Ś. przedstawił 25 II t.r. przebieg sejmiku w Wiszni starając się wykazać legalność wyboru posłów «szlacheckich», jednak gdy wykluczono z obrad wszystkich posłów ruskich, nie poparł protestu przeciw tej decyzji wniesionego nazajutrz przez Stanisława «Diabła» Stadnickiego i wojewodzica podolskiego Jakuba Sienieńskiego (należących do tego samego kompletu).
Dn. 14 IV 1603 wniósł Ś. (wspólnie z «Diabłem» Stadnickim) do akt grodzkich przemyskich protest miejscowej szlachty przeciw bezprawnemu wpisaniu do uniwersału poborowego Jana Ulińskiego jako poborcy ziemi przemyskiej. Latem t.r. został wyznaczony przez Zygmunta III do komisji powołanej dla zbadania kwestii własności placów we Lwowie i odzyskania utraconych gruntów królewskich, na których zamierzano wybudować klasztor jezuitów; podobnie jak większość komisarzy, nie stawił się jednak w październiku na obrady komisji. Cieszył się popularnością wśród szlachty i często występował jako rozjemca w sporach publicznych i prywatnych, m.in. we wrześniu 1604 został komisarzem do rozgraniczenia królewszczyzny Porzecze od dóbr Mikołaja Ostroroga w pow. lwowskim oraz do rozstrzygnięcia sporu mieszczan przemyskich ze star. Janem Tomaszem Drohojowskim o prawo do wsi miejskich Pikulice i Zasanie, a w r. 1607 doprowadził do czasowego zawieszenia sporu między star. leżajskim Łukaszem Opalińskim i «Diabłem» Stadnickim. Podczas rokoszu sandomierskiego w l. 1606—7 opowiedział się po stronie Zygmunta III. Uczestniczył 31 VII 1606 w zjeździe szlachty ruskiej nad rzeką Rak pod Wisznią, zakończonym zawiązaniem prokrólewskiej konfederacji, oraz w zjeździe regalistów w Wiślicy, na którym 26 VIII t.r. został obrany jednym z deputatów do przygotowania artykułów wiślickich; 3 II 1607 podpisał protest szlachty przemyskiej przeciw rokoszaninowi Sienieńskiemu. Dn. 7 II t.r. uczestniczył (jeszcze z tytułem pisarza ziemskiego przemyskiego) w rokach ziemskich przeworskich; już jako podkomorzy przemyski, został obrany 27 III posłem ziemi przemyskiej na sejm warszawski t.r. W czasie obrad sejmowych otrzymał 12 V od króla w dożywotnią administrację dochodowe star. kozienickie w pow. radomskim woj. sandomierskiego. Uczestniczył 10 IX w sejmiku deputackim w Wiszni, na którym został wydelegowany do (wyznaczonej na 11 XI w Warszawie) komisji dla uzgodnienia ugody między stanami («compositio inter status») i podpisał odpowiedź na poselstwo ks. Stanisława Sułowskiego, wysłanego przez króla na sejmik. Jako tenutariusz «państwa gorliczyńskiego» przewodniczył t.r. sądowi w Przeworsku w procesie między Żydem z Kańczugi Jakubem a jego córką, neofitką Mejtą (Magdaleną) Kucówną, domagającą się od ojca wypłacenia posagu wniesionego przez jej matkę Zlatę.
Dzięki poparciu podkomorzego kor. Andrzeja Boboli na sejmie 1609 r. otrzymał Ś. 29 I t.r. nominację na referendarza świeckiego kor. («nie bez urazy Stanisława Żółkiewskiego», promującego do tego urzędu Mikołaja Daniłowicza), zachowując nadal podkomorstwo przemyskie. Za namową przybyłych do Warszawy posłów elektora brandenburskiego Jana Zygmunta Hohenzollerna zgodził się popierać jego zabiegi o powierzenie mu kurateli nad chorym umysłowo księciem pruskim Albrechtem Fryderykiem, za co miał otrzymać (podobnie jak sędzia ziemski lwowski Piotr Ożga i pisarz ziemski lwowski Jan Swoszowski) 1 tys. talarów, płatnych w przypadku pomyślnego zakończenia starań. Ś. wszedł w skład komisji do sprawy kurateli, a po zakończeniu obrad sejmu został wyznaczony 29 IV (obok bp. warmińskiego Rudnickiego, woj. malborskiego Jerzego Kostki, kaszt. sierpskiego Wojciecha Kryskiego i sekretarza król. Samuela Łaskiego) do komisji, wysłanej przez króla do Królewca w celu załagodzenia konfliktu między szlachtą pruską a nadradcami (regentami) i nakłonienia Jana Zygmunta do przyjęcia warunków, podyktowanych mu przez Zygmunta III w zamian za nadanie kurateli. W maju w drodze do Prus przekazał ksieni klasztoru benedyktynek w Chełmnie Magdalenie Mortęskiej listy Ostrogskiej, proszącej o pomoc w założeniu w Jarosławiu konwentu benedyktynek. Od 26 V komisarze przebywali w Królewcu, gdzie napotkali na znaczne trudności; po kilkutygodniowych rokowaniach zrezygnowali z większości żądań (m.in. równouprawnienia katolików) i ku niezadowoleniu króla, w zamian za jedynie ogólne zapewnienie swobody wyznania, wręczyli 4 VII elektorowi dyplom o nadaniu kurateli. Dn. 3 VIII 1610 wniósł Ś. do ksiąg ziemskich przemyskich akt zrzeczenia się podkomorstwa przemyskiego. Poparł w tym czasie Opalińskiego w odnowionym konflikcie z «Diabłem» Stadnickim, w związku z czym po zabójstwie tego ostatniego został oskarżony przez jego synów i brata, kaszt. sanockiego Marcina, w złożonym 21 X t.r. w grodzie sanockim «obwołaniu głowy» i w proteście z 31 XII, jako jeden z głównych sprawców jego śmierci. Podpisał laudum sejmiku deputackiego w Wiszni z 15 IX 1610 w sprawie obrony przed grasującymi w ziemi przemyskiej żołnierzami siedmiogrodzkimi (sabatami). W dalszym ciągu cieszył się zaufaniem Ostrogskiej, m.in. został przez nią powołany do kompletu sędziowskiego dla rozstrzygnięcia sprawy przeworskiej Żydówki Gitli (Anny) Matysówny, która po przyjęciu chrztu zażądała od byłego męża Jonasza Moszkowicza zwrotu 600 złp. jako równowartości posagu i sumy, którą małżonek darował jej w dniu ślubu. Sąd pod przewodnictwem Ś-ego nakazał 6 XII t.r. Jonaszowi wypłacić Gitli 320 złp. oraz zwrócić pozostawione przez nią rzeczy osobiste.
Ś. posłował z woj. ruskiego na sejm 1611 r. Dzięki protekcji Boboli był jednym z kandydatów do funkcji marszałka, przegrał jednak z Daniłowiczem w głosowaniu 26 IX t.r.; ponieważ żaden z konkurentów nie chciał ustąpić, ostatecznie obrano marszałkiem Swoszowskiego. Ś. wszedł w skład komisji do spraw wojny moskiewskiej i 19 X razem z Daniłowiczem złożył na piśmie sprawozdanie z jej prac. Podpisał przywilej Zygmunta III z 28 X, przekształcający kolegium jezuickie w Poznaniu w uniwersytet i zrównujący go w prawach z Uniw. Krak.; wobec sprzeciwu krakowskiej uczelni przywilej nie został zrealizowany. Jako przedstawiciel monarchy Ś. wszedł w skład komisji do zlustrowania zamku w Gródku koło Lwowa. Dn. 16 XI był jednym ze świadków wystawienia dyplomu z nadaniem lenna pruskiego Janowi Zygmuntowi po śmierci Albrechta Fryderyka, a nazajutrz uczestniczył w akcie złożenia przez elektora hołdu w Warszawie na Krakowskim Przedmieściu. Wziął udział w zakończonej niepowodzeniem wyprawie Zygmunta III na Moskwę; na początku października 1612, razem z referendarzem lit. Aleksandrem Gosiewskim, prowadził rokowania z przebywającymi w Smoleńsku żołnierzami i po dwóch tygodniach uzyskał ich zgodę na przyłączenie części załogi do oddziałów królewskich. Nie posłował na sejm zwycz. 28 II — 2 IV 1613, został jednak na nim wyznaczony na komisarza do rozmów ze skonfederowanym wojskiem oraz do rewizji zamku w Chęcinach; jako poseł woj. ruskiego uczestniczył w tegorocznym grudniowym sejmie nadzwycz. Dn. 15 IX 1614 pełnił funkcję marszałka sejmiku deputackiego w Wiszni, na którym wszedł w skład komisji do zawarcia ugody między star. przemyskim Adamem Stadnickim a Konstantym Korniaktem. W listopadzie t.r. uczestniczył w pracach komisji do rozgraniczenia wsi Czołowice i Burcza w ziemi przemyskiej.
Ponownie pełnił Ś. funkcję marszałka sejmiku przedsejmowego w Wiszni w dn. 19—21 I 1615; został wtedy obrany posłem na sejm. Dn. 12 II t.r. został marszałkiem izby poselskiej. W trakcie obrad przekonał posłów do wyboru komisji do spraw obrony granic i 26 III przedstawił propozycje izby poselskiej w senacie, jednak spotkały się tam one z niechętnym przyjęciem. Jako marszałek nie zdołał zapobiec rozejściu się sejmu bez uchwalenia konstytucji. Na mocy mandatu królewskiego z 30 VII stanął na czele komisji, powołanej dla rozsądzenia sporu między mieszkańcami Mikołajowa w ziemi lwowskiej a podstarościm Walentym Kąckim; komisarze rozpoczęli działalność 28 XII, jednak po wystąpieniu przedstawicieli mieszczan przerwali rozprawę, a najbardziej aktywnych spośród nich polecili «bić postronkami i do więzienia osadzić». Na przedsejmowym sejmiku w Wiszni 12 III 1616 kandydował Ś. do funkcji poselskiej z ziemi przemyskiej, przegrał jednak czterema głosami ze star. mościskim Janem Szczęsnym Herburtem; wywołało to protest star. przemyskiego Marcina Krasickiego, który przypomniał, że Herburt jest pozwany przed sąd sejmowy w sprawie o druk „Kroniki” Jana Długosza. Ś. był jednak na sejmie i 7 VI t.r. ogłosił w izbie poselskiej w imieniu króla dekret o pozostawieniu Fryderykowi Kettlerowi lenna kurlandzkiego. Dn. 13 VI otrzymał dożywocie na star. małogoskim, jednak już 6 VII 1618 uzyskał zgodę na jego cesję kaszt. wiślickiemu Samuelowi Lanckorońskiemu. Był marszałkiem sejmiku deputackiego w Wiszni 11 IX 1617; wybrano go wówczas do komisji, powołanej w celu zakończenia sporu między star. mościskim Maksymilianem Przerembskim i Janem Fredrą o intromisję do zamku w Mościskach. Marszałkiem został również na przedsejmowym sejmiku wiszeńskim 2 I 1618; obrany z tego sejmiku posłem na sejm, był w trakcie jego obrad wymieniany jako kandydat do urzędu kanclerza kor., przegrał jednak z hetmanem Żółkiewskim. Pełnił funkcję marszałka sejmiku deputackiego w Wiszni 10 IX t.r. Ponownie t.r. stanął na czele komisji do rozpatrzenia konfliktu w Mikołajowie, przyznając słuszność Kąckiemu. Po raz siódmy posłował z sejmiku wiszeńskiego na sejm 1619 r.; obrany jednogłośnie marszałkiem, domagał się ukarania senatorów nierezydujących przy królu, rozdania wakansów i mianowania deputatów do zawarcia ugody między stanami. Jako marszałek wystawił 5 III t.r. dla posłów ruskich zaświadczenie, że zgodnie z zaleceniami instrukcji sejmikowej starali się oni «o uspokojenie ludzi religiej greckiej», jednak sprawę tę odłożono do przyszłego sejmu.
Ś. posiadał Czerników i część Świętosławia w ziemi dobrzyńskiej, zapewne jednak nie poświęcał im większej uwagi, skoro po jego śmierci synowie nie potrafili określić wartości tych dóbr. Jako zaufany sługa otrzymał od Aleksandra i Anny Ostrogskich w dożywotnie użytkowanie Lenkowce i Żytyńce we włości połońskiej na Wołyniu oraz część Woli Posańskiej, Tryńczę z folwarkiem i wójtostwem, folwark w Szówsku i wójtostwo z folwarkiem we wsi Gniewczyna w pow. przemyskim woj. ruskiego. Dn. 27 IV 1604 uzyskał od Ostrogskiej potwierdzenie nadania Gniewczyny dla syna Krzysztofa i Tryńczy dla syna Jana. Podobne potwierdzenie otrzymał 12 VIII 1617 od synów Anny i Aleksandra, Adama Konstantego i Pawła Janusza Ostrogskich; dotyczyło ono dóbr w ziemi przemyskiej dla synów Krzysztofa i Michała «z kondycją służby i powinnością od nich po ześciu JMciPana referendarzowym», a na Wołyniu dla Aleksandra «z takąż kondycją służby od niego». Dochody z dóbr powierzonych przez Ostrogskich, a przede wszystkim ze star. kozienickiego, pozwoliły Ś-emu na zasadnicze powiększenie majątku dziedzicznego. Już w r. 1598 nabył od Orzechowskiego Żurowice Wielkie w pow. przemyskim, a w r. 1611 wykupił od Jana Grabińskiego w tym powiecie za 85 tys. fl. (z czego większość stanowiła spłata długów) północną część m. Pruchnika z zamkiem i folwarkiem oraz wsie Chorzów, Dyniowce, Jodłówka, Rozbórz, Świebodna, Tuliczów, Węgierka, Wola Węgierska i Hawłowice Dolne z dworem, nabyte przezeń rok wcześniej od chorążego przemyskiego Prokopa (zięcia Ś-ego) i Piotra Pieniążków; już t.r. Ś. przejął od Piotra Chorzów, Hawłowice, Rozbórz, Świebodną i Tyniowce, natomiast spłatę należności Prokopa Pieniążka zakończył syn Ś-ego Krzysztof w r. 1621. W kościele Jezuitów p. wezw. św.św. Jana Chrzciciela i Jana Ewangelisty w Jarosławiu ufundował Ś. ołtarze NMP (1595) i św. Pauliny (1612, w kaplicy NMP), a przy świątyni wybudował w r. 1608 murowaną bursę muzyków. Razem ze współwłaścicielem Pruchnika Piotrem Broniowskim wydał 8 IV 1611 przywilej, zezwalający unitom na budowę cerkwi w należącej do Ś-ego części miasta; obaj właściciele uzyskali 5 XI t.r. od Zygmunta III przywilej na organizację w Pruchniku nowego jarmarku. Wbrew obowiązującemu od r. 1531 układowi regulującemu prezentowanie kandydatów na probostwo pruchnickie Ś. przeforsował w r. 1614 swego kandydata, Jana Korwina z Poznania. Synów Michała i Stefana wysłał na studia; 6 XII 1617 wpisali się oni z preceptorem Janem Hipolitem Gołębskim na uniw. w Ingolstadt. Dn. 15 V 1619 świadkował Ś. na akcie fundacji przez P. J. Ostrogskiego kolegium mansjonarzy przy kaplicy św.św. Anny i Stanisława Biskupa w Jarosławiu. Zmarł po 18 XI 1619, został pochowany t.r. pod ołtarzem kaplicy NMP w kościele Jezuitów w Jarosławiu.
W małżeństwie z Elżbietą ze Skołyszyna Sułowską (zm. po 1622) miał Ś. pięciu synów: Jana (najstarszego), Krzysztofa Felicjana, Michała, Aleksandra Juliusza i Stefana, oraz trzy córki: Izabelę, przed 24 I 1606 wydaną za mąż za Prokopa Pieniążka, Konstancję, w r. 1615 poślubioną tenutariuszowi mszańskiemu Jakubowi Mikołajowi Bylinie z Leszczyn (wydarzenie to uczcił Jan Broniszewski zbiorkiem żartobliwych wierszy pt. „Auspicatissimo conjugio […] Jacobi Nicolai de Leszczyny Belynae et […] Constantiae filiae […] Joannis Świtosławski […] lusus poetici confecti”, Cracoviae 1615), a po jego śmierci — kolejnemu dzierżawcy Mszany Adamowi Jordanowi, i Zuzannę, co najmniej od sierpnia 1615 żonę Jana Korytki z Pohorzec. W wyniku dokonanego 26 XI 1621 w Pruchniku podziału majątku po Ś-m Michał otrzymał połowę Pruchnika z przedmieściem i część zamku «na mieszkanie», Aleksander Juliusz — pozostałą część zamku z folwarkiem oraz wsie Węgierkę i Wolę Węgierską, Krzysztof Felicjan i jego podopieczny Jan (który z powodu niesprecyzowanego «defektu» pozostawał pod opieką brata) — Chorzów, Hawłowice z dworem, Jodłówkę, Rozbórz, Świebodną i Tyniowice, a Stefan — Świętosław i Czerników w ziemi dobrzyńskiej z dopłatą 13 tys. złp. Aleksander Juliusz został 28 IX 1624 odnotowany w aktach w grodzie przemyskim, ale już w r. 1626 sprzedał swą część spadku Marcjanowi Gorayskiemu. Michał zapewne pozostał w służbie Ostrogskich (w r. 1631 świadkował na dokumencie Ostrogskiej); w r. 1623 odstąpił podczaszemu kor. Stanisławowi Lubomirskiemu (zięciowi Ostrogskiej) prawa do Tryńczy, a w r. 1627 sprzedał Gorayskiemu swą część zamku pruchnickiego i przedmieście Dolne, natomiast podkomorzemu przemyskiemu Wojciechowi Boboli zastawił połowę Pruchnika i przedmieście Górne, które ostatecznie sprzedał mu w r. 1629. Ożenił się z Katarzyną Cieszanowską, córką Jakuba i Elżbiety z Fredrów; w r. 1629 została ona skazana zaocznie przez sąd sejmowy na infamię za próbę otrucia męża, podjętą wspólnie z jego bratem Stefanem, jednak już 23 III 1631 uzyskała od króla «salvum conductum» na bezpieczny przyjazd do kraju w celu pogodzenia się z mężem. Krzysztof Felicjan jako pokojowy dworzanin królewski uzyskał 8 VIII 1619 dożywotnią pensję w wysokości 200 zł węgierskich, płatnych przez Żydów lwowskich; w r. 1625 sprzedał Lubomirskiemu prawa do Gniewczyny. Po śmierci szwagra Pieniążka dostał 3 III 1627 w dożywocie tenutę Chotyniec w ziemi przemyskiej, a na sejmie zimowym 1629 r. otrzymał kaduk po szwagierce Katarzynie. Podpisał z woj. ruskim elekcję Władysława Wazy, a w r. 1636 był jego dworzaninem pokojowym. Zaciągnięte przezeń długi, zapisane na odziedziczonych dobrach, wykupił w r. 1634 Maksymilian Trzciński od dworzanina królewskiego Jana Dunina Szpota za 50 tys. złp.
Elektorowie; Estreicher; Katalog Archiwum Aktów Dawnych miasta Przemyśla, Przemyśl 2000 II cz. 1 nr 538, 567; Katalog dokumentów pergaminowych Biblioteki Czartoryskich w Krakowie, Kr. 1991 II nr 1166, 1185; Katalog dokumentów pergaminowych Biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, Wr. 1953 I nr 425; Niesiecki; Posłowie ziemscy koronni 1493—1600, W. 2013; Urzędnicy, III 1, X; — Bałaban M., Żydzi lwowscy na przełomie XVIgo i XVIIgo wieku, Lw. 1906 s. 93, 335, Materiały s. 89—90; Bastrzykowski A., Monografia historyczna Kunowa nad Kamienną i jego okolicy, Kr. 1939; Biliński A., Szlachta ziemi dobrzyńskiej za ostatnich Jagiellonów. Studium historyczno-heraldyczne, W. 1932 s. 180—1; Boras Z., Tradycje uniwersyteckie Poznania, P. 2003 s. 72; Byliński J., Dwa sejmy z roku 1613, Wr. 1984; tenże, Jan Swoszowski — wytrawny parlamentarzysta i prawnik z czasów Zygmunta III Wazy, „Sobótka” R. 48: 1993 nr 2—3 s. 185; tenże, Sejm z roku 1611, Wr. 1970; Chłapowski K., Realizacja reform egzekucji dóbr 1563—1665, W. 1984; tenże, Starostowie w Małopolsce 1565—1668, w: Społeczeństwo Staropolskie, W. 1986 IV 123, 125; Filipczak-Kocur A., Senatorowie i posłowie koronni na sejmie 1607 roku, „Przegl. Hist.” T. 76: 1985 s. 296; Gottfried K., Anna Ostrogska wojewodzina wołyńska. Zarys biograficzny na tle dziejów Jarosławia, Jarosław 1939 s. 52; Horn M., Walka chłopów czerwonoruskich z wyzyskiem feudalnym w latach 1600—1648, Opole 1976 II 48, 165; tenże, Walka klasowa i konflikty społeczne w miastach Rusi Czerwonej w latach 1600—1647 na tle stosunków gospodarczych, Wr. 1972 s. 111—13; tenże, Żydzi przeworscy w latach 1583—1650, „Biul. Żyd. Inst. Hist.” Nr 76: 1970 s. 24—5; Łoziński W., Prawem i lewem, Kr. 1957; Makara J., Dzieje parafii jarosławskiej od początku do r. 1772, Jarosław 1936 s. 129, 170; Ochmann S., Sejmy z lat 1615—1616, Wr. 1970; Opaliński E., Aleksander Koniecpolski, wojewoda sieradzki. Aktywność publiczna w pierwszej fazie rokoszu Zebrzydowskiego, w: Szlachta polska i jej dziedzictwo. Księga na 65 lat Prof. dr hab. Jana Dzięgielewskiego, W. 2013 s. 196; Paszenda J., Kościół św. Jana w Jarosławiu w wiekach XVII i XVIII, „Biul. Hist. Sztuki” R. 33: 1971 s. 335—6; Pelczar R., Działalność dobroczynna właścicielek Jarosławia dla Kościoła rzymskokatolickiego w II poł. XVI — I poł. XVII w., w: Kobiety i kultura religijna. Specyficzne cechy religijności kobiet w Polsce, Red. J. Hoff, Rzeszów 2006 s. 107; Polak W., O Kreml i Smoleńszczyznę, Tor. 2014; Pruchnik. Studia z dziejów miasta i okolic, Red. M. Wolski, Kr. 2014; Przyboś K., Reprezentacja sejmowa ziemi przemyskiej w latach 1573—1695, „Roczn. Przemyski” R. 34: 1998 z. 4 s. 16, 19, 20, 33; Rzońca J., Ostatni sejm przed Cecorą 1619 r., „Pam. B. Kórn.” T. 20: 1983 s. 24—6, 28, 43—4, 51; tenże, Spór o prawomocność wyboru posłów wiszeńskich na sejmie 1597 roku, „Zesz. Nauk. WSP w Opolu” 1986, Historia, nr 23 s. 13, 18, 19; Seredyka J., Elekcje marszałków poselskich za Zygmunta III Wazy (1587—1632), „Acta Universitatis Wratislaviensis” 1988 nr 945, Historia, nr 66 s. 100—1, 105, 108; tenże, Marszałkowie izby poselskiej za Zygmunta III Wazy, w: Władza i społeczeństwo w XVI—XVII w. Prace ofiarowane Antoniemu Mączakowi w sześćdziesiątą rocznicę urodzin, Red. M. Kamler i in., W. 1989 s. 168, 170, 174, 178; tenże, Posłowie wybrani na sejm w latach 1611—1623, „Zesz. Nauk. WSP w Opolu” 1994, Historia, nr 30 s. 115, 120; tenże, Sejm z 1618 r., Opole 1988 s. 147; Sławiński W., Toruński synod generalny 1595 roku, W. 2002; Wachowiak B., Finansowe aspekty zabiegów elektorów brandenburskich o lenno pruskie w początku XVII wieku, „Zap. Hist.” T. 66: 2001 z. 4 s. 52—3; Wierzbicki L. A., Marszałkowie i parlamentarzyści, W. 2014; Wolski M., Hawłowice Dolne. Dwór i wieś, Kr. 2009 s. 24—5; tenże, Reformacyjny epizod w historii Pruchnika, w: Fontes et historia. Prace dedykowane Antoniemu Gąsiorowskiemu, P. 2007 s. 238; tenże, Trzeciescy herbu Strzemię, Kr. 2005; tenże, „Zamek, którego i gruzów już nie ma”? Zamek w Pruchniku. Lokalizacja i zmiany własnościowe do pocz. XVII wieku, „Annales Academiae Paedagogicae Cracoviensis” 2004, Folia 21, Studia Historica, nr 3 s. 489—90; — Akta grodz. i ziem., X, XX; Akta sejmikowe woj. krak., I; Akta synodów różnowierczych w Pol., III; Archiv Jugo-Zap. Ross., VIII/5; Czaplewski P., Polacy na studiach w Inglosztacie, P. 1914; Dokończenie erekcji kolegiaty jarosławskiej, „Przyjaciel Chrześcijańskiej Prawdy” R. 3: 1835 z. 2 s. 111, 113; Materyaly do istoriï kozac’kych ruchiv 1590-ch rr., Oprac. M. Hruševs’kyj, „Zapysky Naukovoho Tovarystva im. Ševčenka” R. 8: 1899 t. 31—32 s. 7—8; Papée F., Ostatnie chwile Diabła Stadnickiego, „Ateneum” T. 3: 1889 s. 356—7; Piasecki P., Kronika, Kr. 1870 s. 221—2; Sumariusz Metryki Koronnej, S. Nowa, Oprac. W. Krawczuk, M. Kulecki, W. 2010 IV; Vinnyčenko O., Z istoriï dijal’nosti deputats’kych sejmykiv Rus’koho vojevodtsva v peršij čverti XVII st., „Visnyk L’vivs’koho universytetu” Serija istoryčna, T. 35—36: 2000 s. 514; Vol. Const., III vol. 1; Vorončuk I., Volodinnja knjaziv Ostroz’kych na Schidnij Volyni (za inventarem 1620 roku), Kyїv—Starokostjantyniv 2001 s. 315—16; — AGAD: Metryka Kor., t. 151 k. 170—1v, t. 153 k. 65v—6v, t. 154 k. 131v—2, t. 159 k. 36v—7v, 208v—9v, t. 160 k. 94v—6, t. 163 k. 280v—1, t. 176 k. 17v, 20v—21, t. 177 k. 187—7v, 195—6, t. 182 k. 37v—8, t. 186 k. 47—8, Arch. Skarbu Kor., XLVI nr 99B k. 90, Lustracje, XVIII, nr 21 k. 1, nr 33 k. 209; B. Czart.: rkp. 3522 s. 95, 97, 147, 564, 602, 613, 620—21; B. Jag.: rkp. akc. 61/52 k. 66—7v; B. Nauk. PAU i PAN w Kr.: rkp. 255 k. 3v—4; L’vivs’ka naukova biblioteka im. V. Stefanyka we Lw.: F. 5 op. 5998 k. 2, 3, F. 91 rkp. 64 k. 68, 120v, 128v, rkp. 92 k. 55, 58, F. 103 rkp. 557 nr 1; — Informacje Bohdany Petryshak ze Lw. na podstawie kwerendy w: Central’nyj deržavnyj istoryčnyj archiv Ukraїny we Lw. (F. 12 op. 1 spr. 15 s. 556—8, spr. 16 s. 40—2, 327, 509—12, spr. 17 s. 87—94, 201—10, 289, 354—5, spr. 18 s. 464, spr. 19 s. 1013—6, 1369—72, spr. 21 s. 114—6, F. 13 op. 1 nr 350 s. 762—3, spr. 67 s. 669—72, spr. 72 s. 835—42, spr. 73 s. 65—79, spr. 74 s. 336, spr. 77 s. 378—80, F. 14 op. 1 spr. 62 s. 336, spr. 67 s. 714—15, spr. 71 s. 645, spr. 76 s. 66—7, 359—60, spr. 79 s. 404—6, spr. 85 s. 851—3, spr. 87 s. 412—4, spr. 89 s. 1716—7, spr. 93 s. 1765—71, spr. 312 s. 138—9, spr. 322 s. 1189—204, 1660—68).
Agnieszka Biedrzycka i Krzysztof Chłapowski