INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Janusz Sokołowski     

Janusz Sokołowski  

 
 
Biogram został opublikowany w latach 2000-2001 w XL tomie Polskiego Słownika Biograficznego.


 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Sokołowski Janusz (1921–1997), chemik, profesor i rektor Uniw. Gdańskiego. Ur. 29 X w Karniszewicach (pow. Łask). Ojciec Leszek, był współwłaścicielem i dyrektorem fabryki włókienniczej «Dobrzynka» w Pabianicach, radnym miejskim tamże i działaczem Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem oraz Organizacji Zjednoczenia Narodowego. Matka, Wilma z Hadrianów, była bratanicą pastora ewangelicko-augsburskiego Pawła Hadriana (zob.).

S. uczęszczał do szkoły powszechnej we wsi Piątkowisko, a następnie do szkoły prywatnej w Rabce. Dalszą naukę w Państwowym Gimnazjum i Liceum im. Jędrzeja Śniadeckiego w Pabianicach przerwała druga wojna światowa, podczas której przebywał w majątku rodziny w Cielętnikach (pow. Radomsko). Po zdaniu matury w r. 1945 studiował do r. 1949 na Wydz. Chemicznym Politechn. Gdań., gdzie uzyskał stopień inżyniera chemii i magistra nauk chemicznych na podstawie pracy o preparatywnej metodzie syntezy p-aminoazobenzenu. W r. 1948 wstąpił do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR). Już podczas studiów pracował jako asystent (1948), potem jako adiunkt (1951) w Katedrze Chemii Organicznej pod kierunkiem Leona Kamieńskiego, który skierował jego zainteresowania ku chemii cukrów. Dn. 1 X 1951 przeniósł się do Wyższej Szkoły Pedagogicznej (WSP) w Gdańsku, gdzie organizował kierunek chemiczny kolejno jako docent kontraktowy i wykładowca, potem zastępca profesora (1954) i starszy wykładowca (1961). Od r. 1953 był kierownikiem utworzonej przez siebie Katedry Chemii Organicznej. Dn. 19 VI 1961 doktoryzował się na Politechn. Gdań. na podstawie rozprawy Badania budowy produktów kondensacji glikozy z p-aminoazobenzenem, napisanej pod kierunkiem L. Kamieńskiego. Habilitował się 19 V 1964 na Wydz. Mat.-Fiz.-Chem. Uniw. im. Mikołaja Kopernika w Toruniu na podstawie pracy Budowa azotowych glikozydów (Gd. 1963). Dn. 15 I 1965 został mianowany docentem etatowym, 4 III 1968 uzyskał tytuł profesora nadzwycz. 29 X 1977 – profesora zwycz. Na pocz. l. sześćdziesiątych pełnił funkcje prodziekana i dziekana Wydz. Mat.-Fiz.-Chem., potem został prorektorem (1965) i rektorem (1968) WSP.

Jako przewodniczący Komitetu Organizacyjnego był S. współtwórcą Uniw. Gdańskiego i pierwszym rektorem do r. 1981. Równocześnie nadal kierował Katedrą Chemii Organicznej, aż do przejścia na emeryturę w r. 1992. W r. 1973 odbył półroczny staż w laboratorium cukrowym Min. Rolnictwa USA w Peorii (Ill.). S. był specjalistą w dziedzinie chemii organicznej, zwłaszcza azotowych pochodnych cukrów. W badaniach podejmował problematykę dotyczącą metod otrzymywania azotowych glikozydów, mechanizmów ich powstawania i przemian, trwałości i konfiguracji wiązania N-glikozydowego oraz rozmiarów i konformacji pierścienia cukrowego. Wyniki tych badań pozwoliły uzyskać wiele informacji o otrzymywaniu, trwałości i budowie połączeń cukrowych z aminami, co miało istotny wpływ na badania powstawania, właściwości i struktury nukleozydów. Ostatnie jego prace dotyczyły przebiegu reakcji cyklizacji alditoli oraz powstawania glikozanów. Ogłosił ponad 100 oryginalnych prac, w większości na łamach czasopism o zasięgu międzynarodowym, m.in. w „Rocznikach Chemii”, „Bulletin de l’Académie Polonaise des Sciences”, „Carbohydrate Research”, „Journal of Carbohydrate”, „Journal of Organie Chemistry” i „Zeitschrift für Kristallographie”. Wspólnie z Gotfrydem Kupryszewskim opublikował kilka skryptów i podręczników, m.in. Demonstracje z chemii organicznej (Ł. 1958), trzytomowy Zarys teorii chemii organicznej (Gd. 1965–6), kilkakrotnie wznawiane Materiały do ćwiczeń laboratoryjnych z chemicznej analizy organicznej (W. 1971) i Teoretyczne podstawy chemii organicznej (W. 1972). Był twórcą gdańskiej szkoły chemii cukrów, wypromował ok. 160 prac magisterskich i 9 doktorskich. Brał udział w licznych krajowych i międzynarodowych konferencjach i zjazdach naukowych, na których zaprezentował ponad 80 referatów i komunikatów. Jako wieloletni przewodniczący sekcji chemii cukrów Polskiego Tow. Chemicznego inicjował i organizował w ramach tzw. Szkoły Chemii Cukrów ogólnopolskie spotkania naukowe chemików zajmujących się węglowodanami. Za osiągnięcia naukowo-dydaktyczne otrzymał 12 nagród ministerialnych, w tym 10 – I st. oraz nagrodę woj. gdańskiego w dziedzinie nauki. Dn. 24 IX 1981 za zasługi w organizacji, rozwoju i konsolidacji Uniw. Gdań. senat uczelni przyznał mu tytuł rektora honorowego oraz 17 VII 1986 doktorat honoris causa w uznaniu tychże zasług i osiągnięć naukowych w zakresie chemii cukrów. W l. 1989–91 był z rekomendacji PZPR członkiem Trybunału Stanu. Mimo przejścia 30 IX 1992 na emeryturę nadal wykładał i pracował naukowo. S. zmarł 18 V 1997 w Gdańsku, pochowany został na cmentarzu Srebrzysko w alei zasłużonych. Kilka miesięcy później (30 X) jego imieniem nazwano salę posiedzeń senatu Uniw. Gdań. Był odznaczony m.in. Krzyżami Kawalerskim (1969), Oficerskim (1976) i Komandorskim (1988) Orderu Odrodzenia Polski, Złotym Krzyżem Zasługi (I960), Medalami Brązowym (1972) i Srebrnym (1974) «Za Zasługi dla Obronności Kraju», Medalem Komisji Edukacji Narodowej (1973), Medalami 30-lecia (1974) i 40-lecia (1985) PRL, a także Odznaką Tysiąclecia (1966) i tytułem Zasłużonego Nauczyciela PRL (1978).

W małżeństwie zawartym w r. 1948 z Teresą Franciszką z Majlertów (ur. 3 XII 1926), wnuczką Wilhelma Meylerta (zob.), profesorem chemii na Politechn. Gdań., miał S. dwie córki: Joannę (ur. 1950), fizyka, zamężną za Krzysztofem Szczuckim i Danutę (ur. 1953), informatyka, zamężną za Mariuszem Tomczakiem.

 

Portret S-ego w sali posiedzeń senatu Uniw. Gdań.; – Łoza, Czy wiesz, kto to jest?, Uzupełnienia i sprostowania (dot. ojca S-ego); Słownik biograficzny Pomorza Nadwiślańskiego, Gd. 1998 Supl. I (Mokrzecki L.); Ziemianie polscy XX wieku. Słownik biograficzny, W. 1998 cz. 4 s. 108; Katalog rozpraw doktorskich i habilitacyjnych 1959–1961, W. 1962 s. 208; toż za r. 1964, W.–P. 1965 s. 217; – Galus H., Narodziny i rozwój Uniwersytetu Gdańskiego. Szkice z lat 1969–1987, Gd. 1989 s. 65, 86–9, 231, 241, 243, 246, 253; Mokrzecki L., Początki, rozwój i perspektywy Uniwersytetu Gdańskiego, „Roczn. Gdań.” 1994 z. 2 s. 46; Mołdawa T., Ludzie władzy 1944–1991, W. 1991; Smiatacz Z., Uroczystość nadania tytułu doktora honoris causa profesorowi Uniwersytetu Gdańskiego Januszowi Sokołowskiemu, „Wiad. Chem.” 1987 z. 3–4 s. 310–13 (fot.); Uniwersytet Gdański i jego poprzedniczki, Gd. 1980 s. 10, 109; – Wspomnienia pośmiertne i nekrologi z r. 1997: Materiały XL Zjazdu Naukowego Polskiego Towarzystwa Chemicznego. Program. Informacje. Mikrosympozjum Chemii Cukrów M-1, Gdańsk 22–6 IX, Gd. s. 229, „Dzien. Bałtycki” nr 117, 118, „Gaz. Morska”(dodatek do „Gaz. Wyborczej”) nr z 3 VI (E. i A. Wiśniewscy), „Gaz. Wyborcza” nr 117, „Orbital” nr 5 (Z. Smiatacz), „Vivat Academia” nr 3 (J. Bachórz); – Arch. Uniw. Gdań.: sygn. 262/92; – Informacje żony Teresy Sokołowskiej z Gd. i Nory Krusze z W.

Zygfryd Smiatacz

 

 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Andrzej Żuławski

1940-11-22 - 2016-02-17
reżyser filmowy
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Zbigniew August Miszke

1881-03-21 - 1944-11-09
dyplomata
 

Stefan Marian Stoiński

1891-08-29 - 1945-12-26
dyrygent
 

Władysław Spasowski

1877-12-28 - 1941-07-06
filozof
 

Marian Henryk Serejski

1897-05-03 - 1975-10-23
historyk
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.