Bułhak Jerzy, h. Syrokomla († 1769), biskup pińsko-turowski, obrządku greckiego. Rodzina pochodzenia podobno tatarskiego, osiadła na Białej Rusi, otrzymała szlachectwo i przyjęła obrządek łaciński. B. ur. się ok. r. 1697. W r. 1713 wstąpił do bazylianów. Studia odbywał w Żyrowicach i Rzymie w kolegium Propagandy, które uwieńczył doktoratem filozofii i teologii. W Rzymie był czas jakiś prokuratorem generalnym zakonu, gdzie też wyświęcony został na kapłana ok. r. 1721. Powróciwszy do ojczyzny, uczył w szkołach retoryki i poezji, był prefektem i sprawował urząd kaznodziei, następnie był audytorem generalnym Kurii metropolitalnej L. Kiszki, a od r. 1726 sekretarzem osobistym K. Stołpowickiego-Lebieckiego, protoarchimandryty a później bpa włodzimiersko-brzeskiego. B. był człowiekiem niezwykle aktywnym, uczonym, władał w piśmie i słowie kilkoma językami. Po śmierci bpa Lebieckiego († 22 I 1730) zamieszkał w Supraślu. Z woli króla i za zgodą nuncjusza warszawskiego desygnowany został na biskupstwo pińsko-turowskie (1730). Starania nieprzyjaciół, ażeby nie dopuścić do konsekracji, spełzły na niczym. W Nowogródku 3 IX 1730 metr. A. Szeptycki, bp lwowski, udzielił mu sakry biskupiej, a tegoż dnia wziął B. udział w kapitule generalnej bazylianów w Nowogródku. W Pińsku zostawił administratora, sam zaś zamieszkał w dobrach biskupich w Chrapinie. 22 I 1733 wybrany został archimandrytą supraślskim. Okres jego rządów w historii klasztoru i drukarni supraślskiej należy do najświetniejszych. W r. 1743 objął archimandrię leszczyńską, ale w r. 1748 odstąpił ją Cyprianowi Bułhakowi. Będąc gorącym wyznawcą zasady, aby biskupi ruscy mogli przenosić się z katedry na katedrę, po śmierci A. Szeptyckiego († 11 XII 1746) ubiegał się przez nuncjusza o biskupstwo lwowskie, następnie w r. 1756, po śmierci T. Godebskiego, o biskupstwo włodzimierskie. Mianowany przez metr. F. Hrebnickiego administratorem włodzimiersko-brzeskim, w nadziei, że dostanie to biskupstwo, popadł z rzeczywistym nominatem na tę stolicę, F. Wołodkowiczem, w konflikt, który nuncjatura rozstrzygnęła na jego niekorzyść. W r. 1758 przybrał sobie za koadiutora A. Strusia Młodowskiego, jemu w dwa lata później odstąpił archimandrię supraślską, a po przejściu tegoż na koadiutora do metr. F. Wołodkowicza w kwietniu 1766 przybrał nowego pomocnika, G. Horbackiego. W maju 1759 przeprowadził w Pińsku proces kanoniczny o cudach błog. A. Boboli. Umarł 12 III 1769 w Chrapinie, a pochowany przez swego koadiutora bpa G. Horbackiego w Byteniu. Pogrzeb opisał wierszem N. Hryniewicz, bazylianin. Swoim kosztem wydał we Lwowie w r. 1735 Missa S. Joannis Chrysostomi… ex sclavonico idiomate in latinum translata, oraz w Supraślu 1743 Biblię ruską. Pozostało po nim mnóstwo listów, memoriałów, wizytacji, a nade wszystko własnoręcznie spisany Dziennik czynności (od 1729 do 1738). Charakter to silny, sprężysty i nie dający się niczym zastraszyć, człowiek zdolny, nadzwyczaj pracowity i ruchliwy, przy tym jednak ambitny, nie lubiący się zbytnio trudzić, a na stare lata niezmiernie chciwy.
Janocki J., Lexikon derer itzt lebenden Gelehrten Polens, I 15; Enc. Org.; W. Enc. Il.; Podr. Enc. kośc.; Niesiecki; Boniecki; Uruski; Jocher; Estr.; Bandtkie J., Historia drukarń, II 140; Stebelski I., Dwa wielkie światła, Lw. 1867, III 176–7; Seredyński W., Ostatnie Ks. Stebelskiego prace, Kr. 1877, LXXIII, XCVIII, CII; Dałmatow N., Suprasl. Błagow. man., Pet. 1892, 234–69; Archeogr. Sbornik, IX, XI, XIII; Opisanije dok. arch. zap.-r. un. mitr., Pet. 1907, II; Rkp. w B. Zam., nr 930; Barącz S., Katalog, 42–3 (rkp.); notatki, sygn. J. M. Giżyckiego (Wołyniaka) (rkp.).
Ks. Józafat Skruteń ZSBW.