INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Grzegorz Jerzy Kostowski      "Kalendarz Polski y ruski, w którym święta roczne y biegi niebieskie ... należytym porządkiem położone" Jerzego Grzegorza Kostowskiego.

Grzegorz Jerzy Kostowski  

 
 
Biogram został opublikowany w latach 1968-1969 w XIV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Kostowski (mylnie Kostkowski) Jerzy Grzegorz (zm. 1718), profesor astronomii i geometrii praktycznej w Akad. Krak., wydawca kalendarzy, sekretarz królewski. Studia uniwersyteckie rozpoczął prawdopodobnie w lecie 1703 r., w t. r. bowiem (10 VI) został przyjęty do Bursy Starnigelskiej, podając przy wpisie, że pochodzi «z powiatu brzeskiego». Uzyskawszy w n. r. stopień bakałarza, w dwa lata później odbył promocję na magistra sztuk wyzwolonych (1706), po czym jako extraneus Wydziału Filozoficznego objął w r. 1709 klasę poetyki w Szkołach Nowodworskich. W czerwcu 1710 r. z powodu zarazy opuścił miasto i wyjechał do Pałecznicy koło Proszowic, gdzie przebywał kilka miesięcy, lecząc się z rany odniesionej zapewne przypadkowo w czasie jednej z potyczek rozgrywających się w latach wojny na tym terenie. Powróciwszy do Krakowa na wiosnę 1711 r., 6 V został wybrany seniorem Bursy Starnigelskiej i od półr. zim. 1711/2 wznowił przerwane zajęcia w Szkołach Nowodworskich, nauczając tutaj kolejno w l. 1711–5 poetyki, retoryki i dialektyki.

Powołany 17 III 1713 r. do Kolegium Mniejszego i w tym samym miesiącu inkorporowany do uniwersytetu, w l. 1714–5 zrezygnował K. z senioratu Bursy i profesury w Szkołach Nowodworskich, poświęcając się odtąd wyłącznie działalności wykładowej na przyznanej mu w r. 1714 kolegiaturze astronomii, z której w r. 1717 przeszedł na katedrę geometrii praktycznej fundacji Adama Strzałki z Rudzy. Od r. 1711 posiadał K. tytuł «matematyka uprzywilejowanego», na rok zaś przed śmiercią (marzec 1717) złożył na zamku krakowskim przysięgę jako geometra i sekretarz królewski. Obydwa te tytuły oraz uzyskany w r. 1714 przywilej na druk kalendarzy zawdzięczał, jak się zdaje, bliżej nie wyjaśnionym stosunkom z dworem Augusta II, dla którego m. in. miał wykonać dziś nie znany model instrumentu astronomicznego («crystallinam in Regio Palatio sphaeram fabricavit, ubi Solem et Joves ipsos videri facit»). Bezpośrednie kontakty z dworem królewskim mógł nawiązać w czasie kilkakrotnych podróży do Warszawy, m. in. w r. 1714 oraz na sejm 1716/7, z którego przywiózł odpis „Diariusza generalnych traktatów konfederacji”, zawartej 31 I 1717 r. Pośmiertny panegiryk wymienia wprawdzie długą listę jego wpływowych protektorów (bpa K. Łubieńskiego, kanclerza J. Szembeka, marszałka w. kor. J. Mniszcha i in.), sam K. wspomina jednak w swych autobiograficznych zapiskach tylko o burgrabim krakowskim Franciszku Modrzewskim, z którego gościny wielokrotnie korzystał i w obecności którego został m. in. przyjęty w r. 1710 przez bawiącego w Krakowie carewicza Aleksego. F. Modrzewskiemu dedykował również K. swój jedyny godny uwagi utwór, astrologicznie interpretowany opis «podwójnego słońca» (Parelia) obserwowanego w Małopolsce 1 I 1711 r., na pozostały bowiem jego dorobek pisarski złożyły się wydawane corocznie w l. 1708–18 prymitywne kalendarze astrologiczne, kilka stereotypowych mów i panegiryków pogrzebowych (Figura revolutionis, 1711, Doctor absolutus, 1714, Strategema Martis et Mortis, 1715), oraz wykład inauguracyjny w klasie poetyki Szkół Nowodworskich (Humanitas scholae poeseos, 1711).

Szybki awans po szczeblach kariery uniwersyteckiej – w r. 1718 otrzymał stopień bakałarza medycyny i uzyskał powołanie do Kolegium Większego – potrafił K. łączyć z ruchliwą działalnością praktyczną, m. in. jako wzięty i ceniony geometra przysięgły, powoływany w różnych sporach granicznych na terenie woj. krakowskiego (w lipcu 1717 był również wezwany do pomiarów szybu «Kunegunda» w kopalni wielickiej). Znaczne dochody przynosiła mu nadto zyskowna praktyka astrologiczna, zwłaszcza prognostyki i horoskopy, np. w sprawach dotyczących kradzieży, sporządzane na zlecenie licznych klientów z różnych warstw społecznych, których nazwiska i adresy przechowywał w pedantycznie prowadzonym rejestrze. Posłując uprzednio w interesach Akad. Krak. kilkakrotnie na sejmiki do Proszowic i Zatora, jesienią 1718 r. został K. wysłany na sejm do Grodna, ale już wkrótce po przybyciu zapadł tutaj na ciężką chorobę, na którą zmarł 1 XII 1718 r. W sporządzonym w przededniu zgonu testamencie kazał się pochować w miejscowym klasztorze karmelitów, cały swój majątek przeznaczając na kanonizację bł. Jana Kantego, koszty pogrzebu i ofiary dla biednych oraz legat dla swej narzeczonej «panny Siatkowskiej». Rękopisy swych prac (wśród nich zachowany zbiór obserwacji meteorologicznych z l. 1707–18), książki i instrumenty matematyczne odziedziczył po nim jego uczeń, znany później profesor i rektor Uniw. Krak. Stanisław Filipowicz.

 

Estreicher; Żebrawski, Bibliografia; – Kolendowicz M. J., Ortus perennis gloriae, Kr. 1719; Statuta nec non liber promotionum, s. 372, 374, 380; – Arch. UJ: rkp. nr 36 s. 350–1 (testament K-ego), nr 38 s. 658, nr 65 s. 696–7, 760, 771–2, nr 76 s. 294, nr 90, nr 94 s. 53, 56, nr 106 s. 70–2, 75–84, nr 296 s. 91, 126, nr 297 s. 51–2; B. Jag.: rkp. nr 2127 (z marginalnymi zapiskami autobiograficznymi K-ego), nr 2429.

Leszek Hajdukiewicz

 
 

Chmura tagów

TAGI

Za pomocą tagów oznaczamy powiązania tematyczne postaci. Pozwalają one eksplorować serwis wg wybranych przez redakcję najważniejszych tematów dla danej postaci.

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

August II Mocny

1670-05-12 - 1733-02-01
król Polski
 

Krzysztof Antoni Szembek

1667-03-25 - 1748-07-06
prymas Polski
 

Daniel Schultz

1615 - 1683
malarz
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Józef Franciszek Sołtyk

brak danych - przed 25 maja 1735
kasztelan lubelski
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.