INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Józef Dionizy Szczepański     

Józef Dionizy Szczepański  

 
 
1852 - 1932-05-28
Biogram został opublikowany w latach 2010-2011 w XLVII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Szczepański Józef Dionizy (1852–1932), matematyk, nauczyciel.

Ur. w Czernawczycach (pow. brzeski) w gub. grodzieńskiej, był synem Aleksandra (zm. 1882), asesora czernawczyckiego obwodu administracyjnego, który (wg rodzinnej tradycji) za pomoc powstańcom styczniowym został przeniesiony na stanowisko referenta w biurze powiatowym w Grójcu, gdzie wkrótce potem został burmistrzem. Matką S-ego była Zofia z Eichlerów (zm. 1873), spolonizowana Saksonka, córka Edwarda Eichlera, nadleśniczego w dobrach Wittgensteinów. S. miał brata Stanisława oraz siostry: Paulinę i Marię, żonę Fortunata Podolszczyca, naczelnika Ochotniczej Straży Powiatowej w Sochaczewie.

Dzieciństwo spędził S. w Czernawczycach. Uczył się w Brześciu Lit. w szkole powiatowej, a w l. 1865–7 w progimnazjum. Po zdaniu ze srebrnym medalem matury w I Gimnazjum Klasycznym w Warszawie wyjechał w sierpniu 1870 do Petersburga, gdzie podjął studia matematyczne na tamtejszym uniwersytecie; był uczniem m.in. P. L. Czebyszewa. Równocześnie pracował jako korepetytor oraz tłumacz literatury francuskiej w redakcji „Russkogo invalida”. W r. akad. 1873/4 uzyskał dyplom kandydata nauk oraz świadectwo kursów uprawniające do nauczania matematyki. Od lipca 1874 studiował w petersburskim Inst. Dróg i Mostów. Otrzymawszy 1 VIII 1875 stypendium w wysokości 1 tys. rb. rocznie, przeznaczył je na posag dla siostry, sam zaś zapisał się na dwuletni kurs dla nauczycieli szkół zawodowych przy Wyższej Szkole Technicznej w Moskwie. Od 1 VIII 1877 pracował jako nauczyciel matematyki, geometrii wykreślnej i fizyki w gimnazjum w Wolsku (gub. saratowska), a następnie w szkole realnej w Saratowie, gdzie uczył także podstaw mechaniki. Latem 1886 przeniósł się z żoną do Samary; przyczynił się tam do wybudowania drewnianej kaplicy oraz erygowania (formalnie w r. 1890) parafii katolickiej; od września 1887 był współzarządcą majątku parafialnego. W r. 1888 wydał w Samarze rosyjski kalendarz „Samarec” z przewodnikiem po kraju nadwołżańskim.

Ok. r. 1901 przybył S. do Warszawy, gdzie mieszkała już jego żona z dziećmi. Podjął pracę nauczyciela w Szkole Handlowej Zgromadzenia Kupców m. Warszawy oraz (w r. szk. 1901/2) w Szkole Handlowej Edwarda Rontalera. W r. szk. 1902/3 był kierownikiem kursów handlowych dla dziewcząt organizowanych przez Józefę Siemiradzką. Uczył w siedmioklasowej Szkole Komercyjnej Żeńskiej Anieli Wereckiej, następnie w gimnazjum Jadwigi Sikorskiej przy ul. Marszałkowskiej, a w r. szk. 1905/6 w gimnazjum gen. Pawła Chrzanowskiego. Działał w Stow. Nauczycielstwa Polskiego. W l. 1905–6 był w Warszawie członkiem i bibliotekarzem Koła Matematyczno-Fizycznego; latem 1905 wygłosił tam referat o potrzebie wprowadzania do nauczania matematyki w ostatniej klasie gimnazjum początków analizy wyższej i geometrii analitycznej. Opublikował artykuł na temat ruchu reformatorskiego w nauczaniu matematyki na Zachodzie (Z prądów współczesnych w szkolnictwie, „Przegl. Pedagog.” 1905 nr 11–12, 14–16) oraz Podręcznik dla wyższych klas szkół średnich i samouków. Kurs uzupełniający matematyki elementarnej i początki analizy wyższej (W. 1906), opatrzony przedmową Samuela Dicksteina. Latem 1906 przeniósł się do Płocka, gdzie został dyrektorem powstałego z inicjatywy Polskiej Macierzy Szkolnej prywatnego gimnazjum przy ul. Królewieckiej z polskim językiem nauczania. Wszedł w skład pierwszego zarządu reaktywowanego 28 XII t.r. w Płocku Tow. Naukowego (PTN). We współpracy z Domem Ludowym PTN prowadził w gimnazjum od kwietnia 1907 kursy wieczorowe. W marcu 1909 przyczynił się do powołania przy PTN Wydz. Pedagogicznego pod swoim kierownictwem; placówka została potem przekształcona w Koło Płockiego Stow. Nauczycieli Szkół Średnich i Wyższych. Latem t.r. przeprowadził się do Włocławka i objął posadę dyrektora Włocławskiej Szkoły Handlowej z Wydz. Rolniczym, z polskim językiem wykładowym. Dzięki jego zabiegom absolwenci szkoły mieli od r. 1911 prawo wstępu bez egzaminu na Wydz. Rolniczy UJ, Akad. Rolniczą w Dublanach oraz na wydziały matematyczne uniwersytetów szwajcarskich. Przyczynił się też do powstania szkolnej orkiestry oraz jako jeden z pierwszych w Król. Pol. wprowadził w szkole skauting. Opublikował broszurę Co nam daje polska szkoła, a czego od nas wymaga? (Włocławek 1912), w której bronił polskiego charakteru szkoły. Pod okupacją niemiecką prowadził dziennik Rok wojny w odbiciu w życiu Włocławka (1914). Ciąg dalszy. Dziennik 2 IX 1914 – 2 I 1916 (B. Ossol., rkp. 16815/I). W r. 1916 opublikował we Włocławku broszury: Włocławska 7-kl. Szkoła Handlowa w l. 1905–1916 oraz W sprawie naszego szkolnictwa. W r. 1916 przeszedł na emeryturę i przeniósł się z rodziną do Krakowa, gdzie pracował jako urzędnik w Biurze Statystycznym Wydz. Krajowego, jednak w październiku 1917 wrócił do Warszawy.

W Polsce niepodległej został S. dyrektorem gimnazjum w Grójcu. W l. 1920–4 był nauczycielem II Gimnazjum Magistratu Stoł. M. Warszawy, a następnie na Kursach Maturalnych C. Pawłowskiego i A. Astaowa. Od ok. r. 1925 do października 1931 pisał wspomnienia Pamiętnik Piotra Krzysztofowicza ogłoszony przez Józefa Szczepańskiego (B. Ossol., rkp. 16814/I). W r. 1928 wydał Program arytmetyki dla szkoły średniej ze wskazówkami metodycznymi (Płock). W serii Inst. Wydawniczego Ligi Morskiej i Rzecznej ogłosił broszurę Powrót na odwieczny nasz Bałtyk (W. 1927), zadedykowaną ministrowi przemysłu i handlu Eugeniuszowi Kwiatkowskiemu, oraz pracę Z dziejów marynarki Polski przedrozbiorowej (W. 1928). S. zmarł 28 V 1932, został pochowany 1 VI na cmentarzu Powązkowskim.

S. ożenił się 6 XI 1881 w Warszawie z Różą Adelą z Dziubińskich (1860–1930), córką Adolfa, uczestnika wojny krymskiej, od r. 1860 zarządcy więzienia w Rostowie, a od r. 1867 w Taganrogu, uczennicą w l. 1873–8 Inst. Muzycznego Warszawskiego w klasie skrzypiec (u Karola Różalskiego i Apolinarego Kątskiego), a od r. 1879 Konserwatorium Petersburskiego (u Leopolda Aurera); stała się ona pierwowzorem głównej bohaterki powieści „Cudzoziemka” (W. 1936) Marii Kuncewiczowej. W małżeństwie tym S. miał synów: zmarłych w dzieciństwie Kazimierza (1887–1892) i Wiktora (1890–1892) oraz Aleksandra (zob.), a także córkę Marię (1895–1989), zamężną Kuncewiczową, pisarkę.

Kuncewiczowa wykorzystała niektóre fakty z biografii S-ego, kreując postać Kazimierza Krzysztofowicza, bohatera powieści „Leśnik” (W. 1957).

 

Bibliografia polskiego piśmiennictwa morskiego 1901–1944, Gd. 1986; Nycek J. B., Ludzie książki. Słownik biograficzny ludzi książki i pióra województwa płockiego, Płock 1983; Płocczanie znani i nieznani, Red. A. J. Papierowski, J. Stefański, Płock 2002; Włocławski słownik biograficzny, Włocławek 2004 I; – Drozdowski M. M., Życiorys Szczepańskiego, w: A. Szczepański, Drapacze i śmietniki. Wrażenia amerykańskie, W. 1979; Duda R., Emigracja matematyków z ziem polskich, „Wiad. Mat.” T. 40: 2004 s. 182; Księga pamiątkowa gimnazjum i liceum ziemi kujawskiej wydana z okazji jubileuszu 90-lecia, Red. M. Pawlak, Włocławek 1992 s. 23–6, 185; Księga pamiątkowa koła Gimnazjum Ziemi Kujawskiej, Red. R. Ściślak, Z. Arentowicz, Włocławek 1931; Maciesza A., Gimnazjum Państwowe im. Władysława Jagiełły w Płocku, [b.m.r.w.]; Pawlak M., Dawne włocławskie gimnazja (w latach 1876–1939), Bydgoszcz 1998; Smolna 30: Gimnazjum im. Jana Zamoyskiego 1905–1985, Red. J. Durko i in., W. 1989; Stefański J., Płock od A do Z w tysiącletnich dziejach, Płock 1990; Szałagan M., Maria Kuncewiczowa. Monografia dokumentacyjna 1895–1989, W. 1995; – Kuncewiczowa M., Fantomy, W. 1971; Sprawozdania z posiedzeń Koła Matematyczno-Fizycznego w Warszawie za r. szk 1906/7, W. 1907 s. 2, 4, 6, 17–18; – „Echa” 1877 nr 145; „Gaz. Pol.” 1877 nr 143; „Kur. Codz.” 1878 nr 145; „Kur. Warsz.” 1930 nr 341 (nekrolog matki S-ego), 1932 nr 148 wyd. wieczorne (nekrolog); „Nowiny” 1877 nr 33; „Wiad. Mat.” T. 10: 1906; „Wiek” 1877 nr 143.

Agata Barzycka

 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

   
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Ignacy Jan Paderewski

1860-11-06 - 1941-06-29
kompozytor
 

Wacław Felczak

1916-05-29 - 1993-10-23
historyk
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Jacek Jan Łobarzewski

1818 - 1862-01-05
botanik
 

Leon Samuel Sternbach

1864-07-02 - 1940-02-20
filolog klasyczny
 

Michał Karski

1869-01-22 - 1928-06-06
działacz ziemiański
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.