INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Józef Piotr Paszkowski      Józef Piotr Mierosław Paszkowski, frag. fotografii z 1938 roku wykonanej przez Romualda Paszkowskiego (Wikimedia Commons)

Józef Piotr Paszkowski  

 
 
1892-07-02 - 1944-02-03
Biogram został opublikowany w 1980 r. w XXV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Paszkowski Józef Piotr Mirosław (1892–1944), rzeźbiarz, pedagog. Ur. 2 VII w Płocku, był synem Rafała, płockiego handlowca i importera win, oraz Haliny Cecylii z Kowalkowskich. Ojciec P-ego zmarł w r. 1896, a matka poślubiła wkrótce swego dalekiego kuzyna Józefa Prus-Cygańskiego (brata Marii, matki malarza Tadeusza Pruszkowskiego). P. początkowo kształcił się w gimnazjum w Płocku, gdzie brał udział w strajku szkolnym. W tym czasie ojczym jego sprzedał swój niewielki majątek w ziemi łęczyckiej i wydzierżawił duży folwark Kamień pod Częstochową, gdzie przeniosła się cała rodzina. P. ukończył więc naukę w gimnazjum w Częstochowie. Od dzieciństwa wykazywał zainteresowanie i uzdolnienia rzeźbiarskie. Ojczym P-ego był jednak przeciwny artystycznej edukacji chłopca. Były na tym tle jakieś konflikty, być może P. uciekł z domu ojczyma. Nie wiadomo też, czy dostawał w czasie studiów jakąś pomoc z domu. W każdym razie zachowane zaświadczenie z r. 1916 – informuje, że w l. 1910–14 kształcił się w warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych pod kierunkiem Tadeusza Breyera. Samodzielną pracę artystyczną rozpoczął jeszcze w czasie studiów, na co wskazuje znajdujące się w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie popiersie męskie datowane 1910. Po wybuchu wojny P. musiał przerwać naukę, ponieważ ojczym wymagał pomocy w gospodarstwie. Dlatego dopiero w r. 1916/17 kończył wykształcenie rzeźbiarskie w pracowni Edwarda Wittiga. W r. 1914 podczas prac nad restauracją kościoła w Radomsku poznał malarkę Janinę z Bobińskich Brzezińską, którą, po unieważnieniu jej pierwszego małżeństwa, poślubił w r. 1918. Po ślubie zamieszkali oboje w Częstochowie, gdzie P. udzielał lekcji rysunku w Gimnazjum Realnym Św. Józefa. W r. 1918 należał też do Polskiej Organizacji Wojskowej (POW) Oddział Częstochowa i brał tam udział w rozbrajaniu Niemców.

W r. 1920 P. wstąpił do WP, zaraził się tyfusem, z którego wywiązały się komplikacje płucne, tak że został zwolniony z wojska z mocno osłabionym zdrowiem. Wówczas przeniósł się z rodziną do Zakopanego. Zamieszkał tam w willi «Beringerówka». Pracował jako nauczyciel rysunków w gimnazjum państwowym oraz w Szkole Zawodowej im. generała Hallera, prócz tego prowadził wraz z żoną wytwórnię zabawek ludowych, w której robił drewniane zabawki ruchome. W końcu 1923 r., na zaproszenie ojca żony Jana Bobińskiego, który posiadał duże mieszkanie przy ul. Szczyglej, P. wraz z rodziną przeniósł się do Warszawy. Dłuższy pobyt okazał się jednak niemożliwy, nadto klimat bardzo szkodził jego zdrowiu. Wyjechał więc w góry, gdzie przyszedł do siebie, był jednak zawsze słabego zdrowia i to było powodem, że nie mógł objąć etatu w szkolnictwie – był tylko nauczycielem kontraktowym. W r. 1927 przysłał z Zakopanego do Warszawy prośbę o rozwód. Po rozejściu się z pierwszą żoną poślubił Julię Abgarowicz, z którą mieszkał początkowo w Zakopanem, a od r. 1932 do śmierci w Krakowie. Od r. 1934 prowadził w Krakowie wytwórnię drobnych przedmiotów inkrustowanych w drewnie.

P. uprawiał rzeźbę, głównie w drewnie, oraz malarstwo (pastele) i rysunek sangwiną. Najbardziej pociągała go rzeźba portretowa. Pierwsze prace artysty kształtowały się jeszcze pod wpływem symbolizmu i modernizmu, na co wskazują zachowane, bardzo dobre technicznie i pełne ekspresji maski polichromowane (gips lub drewno). Późniejsze rzeźby P-ego uległy uproszczeniu, a nawet pewnej klasycystyczej stylizacji. W latach trzydziestych P. zajmował się także malarstwem pastelowym (np. portret żony, wystawiony w r. 1934 w Tow. Przyjaciół Sztuk Pięknych) i rysunkiem sangwiną. Brał udział w wystawach Tow. Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie, dorocznej wystawie obrazów, rzeźb, grafiki i sztuki stosowanej zorganizowanej przez Tow. Sztuka Podhalańska w Zakopanem (1922), Powszechnej Wystawie Krajowej w Poznaniu (1929), wystawach bieżących Tow. Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie we wrześniu i listopadzie 1932 oraz we wrześniu i listopadzie 1934 (portret pastelowy żony Julii) i w czerwcu 1939. We wrześniu 1939 zgłosił się na ochotnika do 20. p. piechoty, nabawił się zapalenia płuc i został odstawiony do szpitala powiatowego w Zamościu. Po powrocie do Krakowa nie odzyskał już zdrowia. Zadawniona choroba płuc wzmogła się jeszcze na skutek złych warunków życiowych w czasie wojny i eksmitowania przez wojsko niemieckie z mieszkania zimą 1941. Zmarł 3 II 1944 w Krakowie, pochowany został na cmentarzu Rakowickim.

Z małżeństwa z Janiną z Bobińskich (zob.) P. pozostawił syna Lecha. Drugie małżeństwo P-ego było bezdzietne.

Prace P-ego znajdują się w Muzeum Narodowym w Krakowie, w Muzeum Narodowym we Wrocławiu, w galerii Akad. Sztuk Pięknych w Krakowie, w Muzeum Mazowieckim w Płocku – i w zbiorach prywatnych, m. in. wdowy Julii Paszkowskiej w Krakowie i u syna Lecha Paszkowskiego w Melbourne (Australia).

 

Autoportret z r. 1929 (pastel) u Julii Paszkowskiej w Kr.; Portret artysty (olej) ok. 1918 przez Janinę Bobińską-Paszkowską u Jana Kuleja w W., kopia u Lecha Paszkowskiego w Australii; – Katalog Działu Sztuki Powszechnej Wystawy Krajowej, P. 1929 s. 124; – Piwocki, Hist. Akad. Sztuk Pięknych w W.; Pol. życie artyst. w l. 1915–39; Zaczyński A., Wspomnienie o J. P-im, „Gaz. Krak.” 1974 nr 85; – Sprawozdanie Tow. Zachęty Sztuk Pięknych za r. 1925 s. 52; toż za r. 1926 s. 66; toż za r. 1927 s. 73; toż za r. 1928 s. 72; toż za r. 1929 s. 74; toż za r. 1930 s. 68; toż za r. 1931 s. 44; toż za r. 1932 s. 42; toż za r. 1933 s. 48; toż za r. 1934 s. 47; toż za r. 1935 s. 48; toż za r. 1936 s. 52; toż za r. 1937 s. 58; toż za r. 1938 s. 51; – „Sztuki Piękne” 1934 s. 426; – IS PAN: Mater. Słown. Artystów Pol.; Urząd Stanu Cywilnego w Płocku: Metryka urodzenia P-ego 1892 No 238; – Zaświadczenie Państw. Gimn. Realnego w Zakopanem z 28 VI 1923 oraz Szkoły Sztuk Pięknych w W. z 16 III 1916 (oryginały w posiadaniu Lecha Paszkowskiego); – Informacje od Lecha Paszkowskiego w Melbourne (Australia) oraz od Julii Paszkowskiej w Kr.

Maria Zakrzewska

 
 

Powiązane zdjęcia

   
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

   
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Kurt Weber

1928-05-24 - 2015-06-04
operator filmowy
 

Franciszek Kostrzewski

1826-04-19 - 1911-09-30
malarz
 

Antoni Głowacki

1910-02-10 - 1980-04-27
podpułkownik pilot
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Władysław Pawlicki

1831-12-26 - 1923-12-10
lekarz
 

Marian Jerzy Malicki

1895-12-07 - 1945-02-27
malarz
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.