INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Józef Stańczewski     

Józef Stańczewski  

 
 
1901-07-29 - 1935-02-10
Biogram został opublikowany w latach 2003-2004 w XLII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Stańczewski Józef, pseud. Fredecensis (1901–1935), nauczyciel, pisarz, bibliograf, działacz polonijny w Brazylii.

Ur. 29 VII w Wąbrzeźnie na Pomorzu, był synem Bronisława, artysty malarza, i Anny z domu Gerlach.

Do r. 1916 uczył się S. w gimnazjum w Wąbrzeźnie, którego nie ukończył, rozpoczynając naukę u zegarmistrza i próbując sił w zawodzie kupieckim. Ponownie wrócił do gimnazjum, by je porzucić ostatecznie ok. r. 1919. Pracował krótko w sądzie okręgowym w Wąbrzeźnie jako aspirant sądowy. W r. 1920 zgłosił się jako ochotnik do WP, przydzielony do 2. Pułku Syberyjskiego gen. Józefa Hallera, był na froncie polsko-sowieckim w okolicach Narwi i Grodna. W grudniu t.r. wrócił do pracy w sądzie okręgowym w Wąbrzeźnie. Zajmował się działalnością społeczno-oświatową, m.in. założył w Wąbrzeźnie Tow. «Nauka» im. Adama Mickiewicza. Wtedy też napisał Zarys historii miasta Wąbrzeźna (Wąbrzeźno 1924, wyd. 2, 1935).

W październiku 1921 wyjechał S. do Brazylii; przebywał najpierw w klasztorze Franciszkanów w Blumenau (stan Santa Catarina), potem przeniósł się do Kurytyby (stan Parana). Zdał egzamin na nauczyciela i podjął pracę nauczycielską w Castro (stan Parana); do r. 1923 pracował w koloniach polskich w Paranie. W r. 1923 był sekretarzem Związku Towarzystw Katolickich (ZTK) «Oświata» w Kurytybie oraz pracował w redakcji polonijnego tygodnika „Lud”, gdzie publikował wiersze, artykuły i biografie polityków brazylijskich. Wydał własnym nakładem tomik wierszy Pieśni z Pomorza (Curityba 1922), a także obrazek sceniczny Jasełka parańskie. Misterium Bożego Narodzenia (Kurytyba 1923) oraz poemat Szymon Kosynier. Wielki bohater parański (Curityba 1923). W l. 1923–5 założył i redagował czasopismo „Świat Parański”, w którym opublikował m.in. Zarys bibliografii polskiej w Brazylii (1925 nr 5–6). W l. 1924–5, jako nauczyciel wędrowny z ramienia ZTK «Oświata», odwiedzał skupiska polonijne w stanie Santa Catarina. Zamieszkał najpierw w Rio Vermelho, a w r. 1925 w Bateias de Baixo, prowadząc całodzienne szkoły polonijne. T.r. powrócił do Kurytyby, gdzie uczył odtąd w Kolegium im. Henryka Sienkiewicza, założonym przez werbistów przy kościele św. Stanisława. T.r. opublikował swą najważniejszą pracę: Wpływ języka portugalskiego na język kolonistów polskich w Brazylii razem ze Słownikiem portugalsko-polskim kolonisty polskiego w Brazylii (Kurytyba); wydał też wtedy Narzecze polsko-brazylijskie w południowych stanach Brazylii, wraz ze Słowniczkiem wyrazów zapożyczonych z języka portugalskiego (Kurytyba) oraz kolejny tom wierszy Pod Krzyżem Południa (własnym nakładem, pod pseud. Fredecensis, tamże). W r. 1926 pracował przez kilka miesięcy jako urzędnik w Konsulacie RP w Kurytybie.

W poł. r. 1926 wrócił S. do Polski (w r.n. ukazała się w Kurytybie jego antologia pt. A Polônia na literatura brasileira). Zapewne t.r. znalazł się w klasztorze Benedyktynów w Lubiniu Pozn. (dziś Kujawskim). Wysłany do nowicjatu benedyktynów w opactwie Emaus w Pradze czeskiej, opuścił zakon z powodu słabego zdrowia i wrócił do Poznania, gdzie w r. 1927 opublikował krótką historię Klasztoru ojców benedyktynów w Lubiniu Poznańskim (P.), Polską bibliografię w Brazylii (pod pseud. Fredecensis, Kr. 1928) oraz pracę pt. Polska w Brazylii. 1. Polska i Polacy w piśmiennictwie brazylijskim. 2. Propaganda kultury polskiej w Brazylii (pod pseud. Fredecensis, Kr. 1928). W Poznaniu, na początku r. 1929, objął S. redakcję „Przewodnika Katolickiego”, publikując w nim m.in. Życie osadnika polskiego w Brazylii (1929 nr 27–29). Ponadto napisał: Benedyktyni – zasłużeni wychowawcy zachodniego świata chrześcijańskiego (P. 1929) oraz Żywot i cuda świątobliwego sługi Bożego Bernarda z Wąbrzeźna (Wąbrzeźno 1929). Z okazji IV Zjazdu Bibliofilów Polskich w Poznaniu wydał pracę Druki portugalskie i brazylijskie o Polsce (P. 1929, pod pseud. Fredecensis). Publikował też w krakowskim „Przeglądzie Współczesnym”, m.in. Propaganda kultury polskiej w Brazylii (1928 nr 80), Polska i Polacy w piśmiennictwie brazylijskim (1928 nr 79), Z poloników ibero-amerykańskich (1929 nr 88), Stulecie niepodległości Urugwaju (1931 nr 105), Trzy historie Polski napisane przez Portugalczyków… (1931 nr 110). Należał do Tow. Bibliofilów Polskich, miał pogadanki o Polonii brazylijskiej w poznańskiej rozgłośni radiowej.

Pod koniec r. 1929 ponownie wyjechał S. do Brazylii i jako nauczyciel wędrowny odwiedzał kolonie polskie w Marumby dos Elias i Papuan (stan Parana). W l. trzydziestych publikował w czasopiśmie „Brasil–Polonia” (Rio de Janeiro) m.in.: O Brasil na literatura polonesa. Estudo bibliográfico (1931–3), Autores poloneses traduzidos em português (1933), Ruy apostolo da liberdade (1933). Korespondencje z Brazylii przesyłał do „Kuriera Poznańskiego”, „Nowin Opolskich” i „Słowa Pomorskiego”. Z początkiem sierpnia 1934, z ramienia ZTK «Oświata», Związku Polskiego w Kurytybie oraz organizacji polskich z regionu Guarani das Missoes i Dom Feliciano (stan Rio Grande do Sul) brał udział w II Zjeździe Polaków z zagranicy w Warszawie, po czym w październiku wrócił do Brazylii. S. zgromadził księgozbiór, liczący ok. 2 tys. woluminów, w którym szczególnie cenny dział stanowiły druki brazylijskie (zbiór autorów od XVI w.), druki portugalskie o Polsce z 2. poł. XIX w., prace z indianologii południowoamerykańskiej i XIX-wieczne kalendarze brazylijskie. Zmarł na zawał serca 10 II 1935 w szkole polskiej Marumby dos Elias; został pochowany na cmentarzu w Rio Azul (stan Parana).

Większa część zbiorów bibliotecznych S-ego przekazana została ZTK «Oświata» w Kurytybie.

S. rodziny nie założył.

 

Bibliografia polskich publikacji dotyczących Brazylii, Oprac. J. Karasek, W. 1987; Chojnacki W., Bibliografia wydawnictw polskich w Brazylii, „Przegl. Zachodni” R. 30: 1974 nr 2; – Malczewski Z., Słownik biograficzny Polonii brazylijskiej, W. 2000; Słown. Pracowników Książki Pol.; Sylwetki polskie w Ameryce Łacińskiej XIX i XX w., Red. E. S. Urbański, Stevens Point 1991 II; Zieliński, Mały słownik pionierów; – Biblioteki wielkopolskie i pomorskie, Red. S. Wierczyński, P. 1929; Emigracja polska w Brazylii. 11 lat osadnictwa, W. 1971; Kruża Z., Polscy misjonarze św. Rodziny w Brazylii, Bęblin 1979; Odczyty o Brazylii Józefa Stańczewskiego, „Tydzień Radiowy” 1929 nr 40; A presenca polonesa na America Latina, Wyd. A. Dembicz, K. Smolana, W. 1996 (tu bibliogr. prac S-ego); Stańczewski E., Józef Stańczewski, „Wiad. Wąbrzeskie” 2001 nr 5; Zając J., Pisali o Brazylii, „Kalendarz Ludu” (Kurytyba) 1971 s. 35; Zmagania polonijne w Brazylii, Red. T. Dworecki, W. 1987 I, IV; – Breowicz W., Ślady Piasta pod Piniorami, W. 1961 s. 179; – „Lud” (Kurytyba) 1934 nr z 11 VII, 11 VIII, 29 VIII, 12 IX; – Nekrologi i wspomnienia pośmiertne: „Kalendarz Ludu” (Kurytyba) 1936 s. 57–9, „Lud” (Kurytyba”) 1935 nr z 25 II, 30 IV, „Przew. Katol.” 1935 nr 12 (tu fot. S-ego), „Teka Pomor.” 1936 nr 1, 3,4; – Mater. w posiadaniu brata, Edmunda Stańczewskiego z Wąbrzeźna; – Informacje o. Karola Meissnera z Lubinia Kujawskiego.

Zdzisław Malczewski

 
 

Powiązane zdjęcia

   

Chmura tagów

TAGI

Za pomocą tagów oznaczamy powiązania tematyczne postaci. Pozwalają one eksplorować serwis wg wybranych przez redakcję najważniejszych tematów dla danej postaci.

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Alfred Wysocki

1873-08-26 - 1959-09-03
dyplomata
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Zbigniew August Miszke

1881-03-21 - 1944-11-09
dyplomata
 

Wacław Mrozowski

1912-06-12 - 1967-09-26
poeta
 

Leon Samuel Sternbach

1864-07-02 - 1940-02-20
filolog klasyczny
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.