Dembończyk Józef Wacław (1847–1910), ksiądz i działacz górnośląski. Urodził się 4 II w Kobylicach w pow. kozielskim jako syn chłopa, do gimnazjum uczęszczał w Głupczycach i skończył je jako pierwszy uczeń, po czym zapisał się na wydział teologiczny i filozoficzny Uniwersytetu Wrocławskiego, gdzie należał do korporacji Winfridia i Tow. Polskich Górnoślązaków. Studia przerwała w r. 1870 służba wojskowa w artylerii; na księdza wyświęcony został 28 VI 1872 i objął stanowisko kapelana w Szopienicach. Tu zawiadywał biblioteką parafialną, przewodniczył w stowarzyszeniu robotników i razem z kolejarzem Pawłem Czaplą i rzeźnikiem Galwasem poprowadził pracę narodową w Szopienicach i Rozdzieniu tak, że odtąd w tych 2 miejscowościach nie ustała i wytworzyła z nich twierdze polskości na Górnym Śląsku. Dzięki tej pracy D. nazywany był Wielkopolakiem i otrzymał miejsce wśród »ojczyzny filarów« w Górze Chełmskiej Bonczyka (II 302), ale miał też w l. 1882–4 dochodzenia policyjne. W r. 1887 został administratorem parafii w Bojszowach, w 1890 proboszczem w Brzeźcach, w 1897 administrował nadto parafiami w Wiśle i Suszcu, a wreszcie w r. 1900 przeniósł się na probostwo w Marklowicach Dolnych pod Rybnikiem i tu po półtorarocznej ciężkiej chorobie zmarł 3 VIII 1910. Pogrzebany został w miejscowości rodzinnej, której na budowę kaplicy zapisał 20.000 mk. Słynął jako gromki kaznodzieja i gorący Polak, należał do owych 13 księży śląskich, którzy w odezwie wyborczej z grudnia 1906 r. wypowiedzieli się za ruchem narodowym polskim.
Reverendo Domino Josepho Wenceslao D. parocho Brzescensi natalem quinquagesimum celebranti ex intimis congratulantur concirculares 4, 2, 97, druk ulotny, Pszczyna; nekrologi: »Górnoślązak« 1910, nr 179, 181; »Katolik« 1910, 94, 96, »Polak« nr 95; »Straż nad Odrą« nr 95 i 96; »Praca« (Poznań) nr 34; Schematismus des Bistums Breslau f. d. Jahr 1902, 112; Szramek E. ks., Roczniki PTN na Śląsku II 56; Notaty p. Konstantego Prusa.
Wincenty Ogrodziński