INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Józef Wawrzyniec Orłowski h. Lubicz     

Józef Wawrzyniec Orłowski h. Lubicz  

 
 
ok. 1745 - 1769
Biogram został opublikowany w 1979 r. w XXIV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Orłowski Józef Wawrzyniec h. Lubicz (ok. 1745–1769), konfederat barski. Był synem płka w. kor. Dominika, łowczego dobrzyńskiego, i Zofii Malinowskiej, bratem przyrodnim Jana Onufrego (zob.). Pochodził z ziemi dobrzyńskiej, skąd ojciec, po sprzedaniu dziedzicznych dóbr (Konotopa i Lubinka), przeniósł się z rodziną na Podole, nabywając tam w r. 1763 Jampol z przyległościami na Bracławszczyźnie, Minkowce w woj. podolskim i Szymkowce na Wołyniu. O. poświęcił się karierze wojskowej. W początkach 1768 r. był porucznikiem znaku pancernego starosty ochockiego. Brał udział w pracach organizacyjnych konfederacji barskiej, do której przystąpił 29 II 1768, a 4 III podpisał akt związku wojska koronnego. Otrzymał wówczas urząd konsyliarza generalnego konfederacji koronnej. W kampanii wiosennej na Podolu, a następnie w obronie Baru wykazał uzdolnienia wojskowe. Józef Pułaski, marszałek związkowy, wyróżnił go w swym ordynansie z 26 VI i równocześnie mianował regimentarzem podjazdowym. Dn. 4 VII, już na Wołoszczyźnie, dokąd schronili się konfederaci, podpisał w swoim i całej partii imieniu „Manifest publiczny względem rabunków i profanacji świątnic pańskich przez wojsko rosyjskie w Barze poczynione”. Na przełomie czerwca i lipca na pograniczu naddniestrzańskim O. wziął do niewoli Kajetana Giżyckiego, obrońcę Baru i płka konfederackiego, który po opuszczeniu konfederacji przeciągnął kilkuset ludzi wojska komputowego na stronę królewską.

W obliczu zarysowującego się konfliktu między Pułaskim a Joachimem Potockim, Pułaski mianował O-ego swym subalternem powierzając mu równocześnie komendę nad partią ukraińską i chorągwiami będącymi dotychczas pod rozkazami Stanisława Orańskiego. Wkrótce potem O., olśniony przepychem i hojnością Potockiego, przeszedł na jego stronę. W połowie sierpnia oderwał większą część chorągwi spod komendy Pułaskiego i poprowadził do obozu Potockiego w Nielipowcach. Dn. 30 VIII 43 byłych towarzyszy O-ego, a wiernych w dalszym ciągu Pułaskiemu wystąpiło w obozie pod Moszenicami (na Wołoszczyźnie nad Dniestrem) z protestem przeciwko tej niesubordynacji. Zaraz potem wydali oni Danielowi Kochańskiemu (bratu generalnego sekretarza Rocha) i Stanisławowi Orańskiemu rozkaz odebrania O-emu komendy i wzięcia go w areszt. Kiedy to się nie powiodło, powołali na kole wojskowym w dn. 20–22 XI w Babszynie (nad Dniestrem koło Chocimia) sąd wojskowy pod przewodnictwem konsyliarza Józefa Wierzajskiego dla ukarania O-ego oraz innych «exorbitujacych i nieposłusznych». Czy doszło do ogłoszenia wyroku, nie wiadomo. Równocześnie jednak marszałek Michał Krasiński w uniwersale z 22 XI wziął w obronę O-ego. Po aresztowaniu przez Turków Pułaskiego (w początkach grudnia), a zwłaszcza po jego śmierci w kilka miesięcy później, O-ego zaczęły dręczyć wyrzuty sumienia. «Wpadł w chorobę, potem w malignę [była to prawdopodobnie grasująca tam wówczas cholera], począł wyznawać winę swoją i grzech…, rozpaczał i bluźnił – pisze naoczny świadek wydarzeń, płk Antoni Zdanowski – wołał, aby mu suknie dali Pułaskiego pocałować…. W tych pasowaniach się skończył życie». Miało to miejsce na wiosnę (w kwietniu lub maju) 1769, gdzieś na naddniestrzańskim pograniczu polsko-tureckim, niedaleko Mohylowa. Wg Jana Bobrowicza «dziwnej piękności i męstwa był ten młodzieniec». Zmarł w stanie bezżennym.

 

Niesiecki; Uruski; Żychliński, VIII 247, 249, 251, 259, 260, XII; – Konopczyński W., Kazimierz Pułaski, Kr. 1931; tenże, Konfederacja barska; – Korespondencja między Stanisławem Augustem a Ksawerym Branickim, Kr. 1872 s. 28, 154; Lubomirski S., Pamiętniki, Lw. 1925; Zdanowski A., Z pamiętnika konfederata barskiego, w: Pułaski K., Szkice i poszukiwania historyczne, Pet. 1898 II 11, 14, 28–9, 81; –AGAD: Zbiór Anny z Potockich Branickiej nr K I 3 IV, nr K I 3 IVa; B. Czart.: rkp. nr 835 s. 31 n., 59, 103, 120, 157, 206, nr 945 s. 67, 101; B. PAN w Kr.: rkp. 316 s. 491.

Wacław Szczygielski

 

 
 

Chmura tagów

TAGI

Za pomocą tagów oznaczamy powiązania tematyczne postaci. Pozwalają one eksplorować serwis wg wybranych przez redakcję najważniejszych tematów dla danej postaci.

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

  więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Kasper Hurtig

1. poł. XVIII w. - 2. poł. XVIII w.
kupiec warszawski
 

Albrecht Kazimierz

1738-07-11 - 1822-02-12
królewicz polski
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.