INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Kajetan Niedźwiecki  

 
 
1866 - 1924-09-16
Biogram został opublikowany w 1977 r. w XXII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Niedźwiecki (Niedźwiedzki) Kajetan, pseud. Kajcio, Kajta, Kajtuś (1866–1924), działacz socjalistyczny, więzień caratu. Pochodził z rodziny szlacheckiej z Tarnopolskiego, ur. w Brodach, był synem Józefa i Marii. Jego życiorys do r. 1900 nie jest znany, wiadomo jedynie, że wraz z matką mieszkał w Krakowie i pracował jako monter. Prześladowany za działalność socjalistyczną, ok. r. 1900 emigrował do Londynu, gdzie pracował jako robotnik. Zaagitowany przez Andrzeja Kłobukowskiego, wstąpił w r. 1903 do Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS). Jak wielu pozyskanych przez tę partię emigrantów, na wieść o wybuchu rewolucji w Rosji udał się w r. 1905 do Król. Pol. Krótko działał w Łodzi, po czym przeniósł się do Warszawy. Oficjalnie występował tu jako prywatny nauczyciel języka niemieckiego, faktycznie był nielegalnym funkcjonariuszem PPS. Szczególnie ożywioną działalność rozwijał w dzielnicy «Jerozolima». Głęboko ideowy, doskonały mówca i agitator – jak zaświadcza jego bliski współpracownik Wincenty Ziółkowski – zdobył sobie dużą popularność wśród robotników. Kierując dzielnicą jerozolimską, odegrał wybitną rolę w wydarzeniach rewolucyjnych, zwłaszcza w r. 1905 i pierwszej połowie 1906 r. Później bowiem, powodowany ambicją, dotknięty lekceważącym traktowaniem ze strony niektórych agitatorów-inteligentów, delegowanych do pracy w dzielnicy przez Warszawski Komitet Robotniczy, zaczął coraz wyraźniej dążyć do uniezależnienia się od kierownictwa partyjnego. W czerwcu 1906 sąd partyjny postanowił za samowolę usunąć go z partii. Ale tej decyzji nie podporządkowali się robotnicy i uważali go nadal za kierownika dzielnicy.

Po rozłamie w PPS w r. 1906 N. opowiedział się za Frakcją Rewolucyjną. W jej imieniu występował na porozłamowych zebraniach kół fabrycznych, wszedł do powołanego następnie Komitetu dzielnicy «Jerozolima» PPS Frakcji Rewolucyjnej. Z początkiem 1907 r. oddelegowany do pracy w pow. będzińskim, został tam aresztowany pod przybranym nazwiskiem Siwek. Wkrótce zwolniony, wrócił do Warszawy. Wybrany na delegata na pierwszy porozłamowy Zjazd PPS Frakcji Rewolucyjnej (3–11 III 1907 w Wiedniu), nie uczestniczył w nim, gdyż zatrzymano go na granicy z powodu braku paszportu. W październiku t.r. za niepodporządkowanie się dyrektywom Centralnego Komitetu Robotniczego został wykluczony z partii. Wywołało to znów protest robotników z dzielnicy «Jerozolima». N. rozwinął wśród nich agitację przeciw inteligentom i utworzył Robotniczą PPS, organizację o charakterze na wpół anarchistycznym, programowo antyinteligencką. Stanął na czele Komitetu Warszawskiego, będącego zarazem centralnym organem kierowniczym, na łamach pisma „Głos Robotników” sformułował założenia ideowo-polityczne organizacji, kierował też jako instruktor drużyną bojową. Utworzona przezeń partia, której członków od jego pseudonimu zwano «kajtusiowcami», przetrwała niewiele ponad rok i nie zdobyła większej popularności; poza Warszawą zaledwie kilku zwolenników pozyskano w Łodzi.

N. aresztowany 18 IV 1908 na ulicy w Warszawie, został osadzony w warszawskim więzieniu śledczym. W wyniku ujawnienia w czasie rewizji osobistej notatnika z szyfrowanymi zapiskami, gdzie zawarta była informacja o dokonanym 14 III t.r. zamachu na komisarza policji I. Pietrowa przy ul. Chłodnej, został postawiony przed warszawskim Sądem Okręgowym, który 25 XII 1909 skazał go na 8 lat katorgi, zesłanie i dożywotnie pozbawienie praw. Wyrok odbywał w moskiewskich Butyrkach, zesłanie w gub. irkuckiej. Do kraju wrócił w r. 1916. Życzliwie przyjęty przez PPS, stał się znów jednym z najczynniejszych działaczy warszawskiej organizacji. Wybrany 3 XII 1918 do Warszawskiego Okręgowego Komitetu Robotniczego, został też z ramienia partii delegatem do Warszawskiej Rady Delegatów Robotniczych, a 14 I 1919 członkiem jej Komitetu Wykonawczego. Popierał tu oficjalne stanowisko PPS, co znalazło wyraz m. in. w przeciwstawieniu się wnioskowi zgłoszonemu przez komunistów o proklamowaniu strajku powszechnego w Warszawie jako protestu przeciw represjom wobec działaczy robotniczych. Następnie z ramienia PPS uzyskał mandat do Rady Miejskiej. Niebawem wysłany jako urzędnik Min. Pracy i Opieki Społecznej do Piotrkowa, brał do końca życia udział w tamtejszej organizacji PPS. Zmarł 16 IX 1924 w Piotrkowie. Rodziny nie założył.

 

Hass L., Wybory warszawskie 1918–1926, W. 1972; Warszawa II Rzeczypospolitej (1918–1939), W. 1968 I 208; Ziółkowski W., Kartki z dziejów starej „Jerozolimy”, „Walka” 1933 nr 105 s. 5, nr 119 s. 4–5; – Rady Delegatów Robotniczych w Polsce 1918–1919, W. 1962 I; – „Łodzianin” 1926 nr 2 s. 1–2; „Robotnik” 1919 nr 8 s. 2, nr 30 s. 3, nr 79 s. 2, nr 90 s. 1, nr 148 s. 2, nr 166 s. 4, nr 174 s. 4, 1924 nr 262 s. 3 (wspomnienie pośmiertne); „Z Pola Walki” 1971 nr 2; – AGAD: KGGW 108638 k. 1–5, 23–24, Prokurator WIS 6813 k. 6, 9–10, 16, 20; – Odpis aktu zgonu wydany przez USC w Piotrkowie Trybunalskim (w posiadaniu autorki).

Alicja Pacholczykowa

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Jerzy Andrzejewski

1909-08-19 - 1983-04-19
prozaik
 
 

Antoni Bednarczyk

1872-05-26 - 1941-02-01
aktor teatralny
 

Tadeusz Kotarbiński

1886-03-03 - 1981-10-03
filozof
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Jan Ptaśnik

1876-01-15 - 1930-02-22
historyk
 

Władysław Jan Stoma

1888-06-03 - 1968-09-21
aktor
 

Henryk Oskar Kolberg

1814-02-22 - 1890-06-03
etnograf
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.