Golicynowa 1. v. Chodkiewiczowa Karolina Teresa z Walewskich (1778–1846), córka Michała, wojewody sieradzkiego, i Jadwigi z Turnów, stolnikówny poznańskiej. Ok. r. 1800 poślubiła Aleksandra hr. Chodkiewicza. Obdarzona niepospolitą urodą, niezwykle muzykalna, lubiąca zalotnie się bawić i żyć wystawnie, otoczona była rojem wielbicieli, ku wielkiemu niezadowoleniu zazdrosnego małżonka. Chodkiewiczowa wdawała się w przelotne miłostki, m. i. usidliła osiemnastoletniego Antoniego Malczewskiego, który będąc równocześnie przyjacielem hrabiego, nie oparł się wdziękom «warszawskiej syreny» i nawet z jej powodu się pojedynkował, mając Chodkiewicza za sekundanta. Gdy Malczewski w r. 1813 razem z Chodkiewiczem bronił się w oblężonym przez Rosjan Modlinie, Chodkiewiczowa zawiązała publiczny romans z urodziwym kapitanem gwardii rosyjskiej i adiutantem w r. 1812 Bennigsena, Aleksandrem ks. Golicynem, synem Sergiusza i Barbary z Engelhardtów, młodszej siostry hetmanowej Ksawerowej Branickiej. Owocem tego związku był syn Włodzimierz; w r. 1814 hrabina, rozwiódłszy się z mężem, wyszła za księcia, który w r. 1816 został pułkownikiem ułanów i zamieszkał w Warszawie. Golicyn, jawnie manifestując swoje przekonania liberalne, chętnie przy tym popisujący się zręcznym satyrycznym wierszem, naraził się w. ks. Konstantemu i musiał w r. 1818 podać się do dymisji. Osiadł najpierw na wsi pod Warszawą, a następnie wyjechał z żoną i synem za granicę. W r. 1831 poznał ich w Rzymie Mickiewicz i wspólnie z księstwem odbywał wycieczki. Wówczas w małżeństwie nastąpił rozdźwięk na tle politycznym: G. wierzyła w zwycięstwo Polaków, mąż demonstrował patriotyzm rosyjski i podobno należał wtedy do tajnej policji rosyjskiej. Przehulawszy znaczny majątek, porzucił żonę, przyjechał do Warszawy i oddał się na usługi Paskiewiczowi; równocześnie ożenił się powtórnie z Polką, Eleonorą Zarzycką. W r. 1842 został naczelnikiem wojennym w Lublinie, a później w Kaliszu, gdzie zmarł 12 IX 1858 r. G. umarła w nędzy w Petersburgu 14 II 1846 r. i została tamże pochowana na smoleńskim cmentarzu.
Portret pędzla Oleszkiewicza z r. 1809, Muz. Narod. w Kr.; inny był w pałacu młynowskim; – Zob. literaturę do Chodkiewicza Aleksandra (PSB III); – Golicyn N. N., Rod kniaziej Golicynych, Pet. 1892 I 137; Jezierska W., Z życia dworów i zamków na kresach, P. 1924 passim; Michajłowicz W. Kn. Nik., Russkije portrety, Pet. 1909 IV 133; Sowiński, Les musiciens polonais, Paris 1857 s. 111; Ujejski J., A. Malczewski, W. 1921 s. 50 i n.; Wasylewski, S., Zatrute kołacze, „Tyg. Ilustr.” 1922 nr 7; – Frank J., Pamiętniki, Wil. 1913 III 42; Gajewski F., Pamiętniki, Do druku przyspos. St. Karwowski, P. 1956 I 295, 350, II 11; Mickiewicz A., Korespondencja, Paryż 1883 III 66 n.; – B. Krasińskich: Krasiński J., Pamiętniki (rkp.).
Henryk Mościcki