INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Kazimierz Sulistrowski  

 
 
Biogram został opublikowany w latach 2007-2008 w XLV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Sulistrowski Kazimierz (1778–1818), wileński marszałek gubernialny, gubernator cywilny guberni mińskiej.

Był synem Alojzego (zob.) i Antoniny z Oskierków, bratem stryjecznym Mikołaja Sulistrowskiego (zob.).

S. odebrał staranne wykształcenie domowe. W l. 1790–5 uczył się za granicą, po czym kontynuował naukę w Konwikcie Warszawskim Księży Pijarów na Żoliborzu. Po śmierci ojca odziedziczył w r. 1796 majątki w gub. mińskiej: Kassutę, Ostaszków, Kościukowicze i miasteczko Kurzeniec (pow. wilejski), Karolin (pow. wileński) oraz Mieleszkiewicze (pow. mozyrski), a także w gub. wileńskiej miasteczka Daukszyszki (pow. oszmiański) i Szemetowszczyzna (pow. święciański). Po stryju Joachimie Sulistrowskim, kanoniku katedry wileńskiej, odziedziczył kamienicę w Wilnie przy ul. Trockiej. Dn. 25 IX 1805 na sejmiku szlachty pow. zawilejskiego został wybrany na marszałka powiatowego; funkcję tę pełnił prawdopodobnie do r. 1808. Dn. 26 I 1809 obrano go wileńsko-litewskim marszałkiem gubernialnym. Dn. 5 XI t.r. otrzymał Order św. Anny II kl. Razem z ks. Michałem Kleofasem Ogińskim wchodził w skład delegacji, która 29 VI 1810 przedstawiła carowi Aleksandrowi I dezyderaty szlachty wileńskiej, dotyczące zmniejszenia obciążeń podatkowych. Dn. 6 X t.r. otrzymał rangę rzeczywistego radcy stanu. Wraz z Ogińskim, Tomaszem Wawrzeckim i Józefem Frankiem opracował projekt «Litewskiego Teatru Narodowego» w Wilnie. W r. 1811 uczestniczył w opracowaniu projektu prawideł sejmikowych guberni wileńsko-litewskiej, na podstawie których miały się odbywać wybory sędziów i urzędników samorządu szlacheckiego. Z tego czasu pochodzi jego Mowa stanu konsyliarza, litewsko-wil. gubowskiego [gubernialnego] marszałka, przed przystąpieniem do elekcji departamentów sądu głównego Lit. Wil. w zgromadzeniu szlacheckim d. 6. novembra r. 1811 miana ([Wil.] 1811). Był członkiem Wileńskiego Tow. Dobroczynności (WTD).

S. był na Litwie postacią znaną i cenioną, toteż kiedy przed rozpoczęciem wojny z Rosją Napoleon zażądał od Rady Stanu Ks. Warsz. wskazania mu sześciu wybitnych obywateli, którzy po wkroczeniu armii francuskiej mogliby uczestniczyć w organizacji Litwy, pojawiło się m.in. nazwisko S-ego. Jednak S. należał do zwolenników orientacji na Rosję. Za zasługi dla Cesarstwa Rosyjskiego otrzymał 12 IV 1812 Order św. Anny I kl. Dwa tygodnie później (26 IV t.r.) uczestniczył w powitaniu Aleksandra I w Wilnie. Niebawem złożył mu wraz z Franciszkiem Ksawerym Lubeckim deklarację wiernopoddańczą, oświadczając gotowość bezinteresownego dostarczenia zaopatrzenia wojskom rosyjskim; studenci wileńscy z tajnego związku «Bracia uciemiężeni» krytykowali go z tego powodu w pismach ulotnych. W maju wszedł S. w skład utworzonego w Wilnie Centralnego Komitetu do repartycji żywności dla wojsk rosyjskich, zwanego też Komitetem Obywatelskim dla potrzeb wojennych. Przyczynił się do zgromadzenia w krótkim czasie znacznych zapasów furażu i żywności; zostały one spalone przez Kozaków, gdy Wielka Armia Napoleona zbliżała się do Wilna. S. wraz z członkami Komitetu Obywatelskiego, Ogińskim, Wawrzeckim, Lubeckim oraz Ludwikiem Platerem, po pospiesznej ewakuacji 26 VI 1812 Aleksandra I z Wilna, podążył w ślad za nim do Petersburga. W listach pisanych stamtąd do zaprzyjaźnionego z nim Michała Józefa Romera wyrażał jednak żal, że opuścił Wilno.

Po wyparciu Wielkiej Armii S. na początku r. 1813 wrócił do Wilna. Dn.7 V t.r. przestał pełnić urząd wileńsko-litewskiego marszałka gubernialnego, po czym zajął się gospodarowaniem w swoich majątkach oraz działalnością w WTD. W r. 1815 sporządził testament, w którym poczynił zapisy m.in. na rzecz Towarzystwa, kościoła w Kurzeńcu i altarii w Daukszyszkach. Dn. 6 V 1816 został mianowany przez Aleksandra I gubernatorem cywilnym gub. mińskiej; przeniósł się wtedy do Mińska. T.r. otrzymał Order św. Anny II kl. Jeszcze t.r. wstąpił do tamtejszej loży masońskiej «Pochodnia Północna»; był w niej mistrzem katedry i posiadał VII stopień wtajemniczenia. W r. 1817 był też członkiem honorowym Wielkiej Loży prowincjonalnej w Wilnie «Jedność Doskonała», której przewodniczył Romer. Jako gubernator miński «najpiękniejszą po sobie zostawił pamięć» (G. Puzynina); uważany był za człowieka «wielkiej powagi» i «niepospolitej głowy», a był przy tym dowcipny i wesoły. Zmarł 12 VIII 1818 w Pińsku, został pochowany 25 II 1819 w kaplicy rodzinnej w Szemetowszczyźnie.

S. był żonaty z Karoliną z Abramowiczów (zm. 1849), córką Joachima, podstarościego starodubowskiego; od ok. r. 1812 była ona chora psychicznie. Miał troje dzieci, córki: Antoninę (1805–1853), żonę Józefa Śniadeckiego, w r. 1838 więzioną za udział w spisku Szymona Konarskiego, i Konstancję (1806–1845), od r. 1823 żonę Aleksandra Skirmunta (zob.), oraz syna, Aleksandra (1807–1872), który chorował psychicznie i przez kilkadziesiąt lat przebywał w zakładzie dla obłąkanych w Pirna pod Dreznem; jego chorobę współcześni uważali za wynik zawiedzionej miłości do księżniczki Idy Ogińskiej, najmłodszej córki Michała Kleofasa. Po śmierci S-ego opiekę nad małoletnimi dziećmi oraz nad majątkiem sprawował komitet, do którego należeli Romer, wówczas marsz. szlachty gub. wileńsko-litewskiej, Daniel Buczyński, prezes sądu granicznego pow. zawilejskiego, i Mikołaj Abramowicz, marsz. szlachty pow. wileńskiego.

 

Boniecki; Encyklopedičeskij slovar’, Pet. 1901 XXXII; Estreicher w. XIX, IV; Niesiecki, VIII; PSB (Ogiński Michał Kleofas); Słown. Geogr. (Daukszyszki, Kassuta, Kościuszkowicze, Mieleszkiewicze, Szemetowszczyzna); Urzędnicy, XI i indeksy; Żychliński, V; – Bairašauskaitė T., Lietuvos bajorų savivalda XIX a. pirmojoje pusėje, Vilnius 2003; Czubaty J., Zasada „dwóch sumień”. Normy postępowania i granice kompromisu politycznego Polaków w sytuacjach wyboru (1795–1815), W. 2005; Iwaszkiewicz J., Litwa w roku 1812, Kr.–W. 1912; Jankowski C., Powiat oszmański, Pet.–Kr. 1896–1900 I–IV; Kukiel M., Wojna 1812 roku, Kr. 1937 I, II; Małachowski–Łempicki S., Wolnomularstwo na ziemiach dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego 1776–1822, Wil. 1930; Stolzman M., Nigdy od ciebie miasto […] Dzieje kultury wileńskiej lat międzypowstaniowych (1832–1863), Olsztyn 1987 s. 242; Šved V., Masonskia ložy na zemlach Belarusi (kaniec XVIII – peršaia čverc XIX st.), volnyie muliary u belaruskai gistoryi, Vil’nia 2005 s. 77; Teatr polski od schyłku XVIII wieku do roku 1863, w: Dzieje teatru polskiego, Red. T. Sivert, W. 1933; Worotyński W., Seminarium Główne w Wilnie. Powstanie i pierwszy okres dziejów (1803–1816), Wil. 1935; – Frank J., Pamiętniki…, Oprac. W. Zahorski, Wil. 1913 II; Lipski J., Archiwum Kuratorii Wileńskiej X. Ad. Czartoryskiego, Kr. 1926 (dot. stryja S-ego, Joachima Sulistrowskiego); Malinowski M., Księga wspomnień, Wyd. J. Tretiak, Kr. 1907; Mater. do biogr., geneal. i herald. pol., II 185, IV 65; Morawski S., Kilka lat mojej młodości w Wilnie (1818–1825), Oprac. A. Czortkowski, H. Mościcki, W. 1959; Ogiński M. K., Pamiętniki, P. 1872 III 95–6; Puzynina z Güntherów G., W Wilnie i w dworach litewskich. Pamiętnik z lat 1815–1843, Wil. 1928 s. 13–14, 27, 50, 55, 110–11, 113, 132, 359; – Kalendarzyk polityczny na rok 1817 dla Wydziału Uniwersytetu Imperatorskiego Wileńskiego, Wil. 1816 s. 148; „Kur. Lit.” 1818 nr 68 (rachunek przychodu i rozchodu kasy WTD); – B. Narod.: rkp. IV 8654 k. 5 (akta dot. opieki nad małoletnimi dziećmi S-ego, 1818–28), rkp. IV 8657 k. 7–8 (rejestry wydatków, rachunki, drobne notatki rachunkowe kasy opieki małoletnich Sulistrowskich, 1809–26), rkp. IV 8659 k. 51–6 (akta prawno-majątkowe i administracyjne dóbr małoletnich Sulistrowskich, 1816–24), rkp. IV 8655 k. 11, 38–42 (akta dot. długów i innych zobowiązań obciążających masę spadkową Sulistrowskich, 1815–25), rkp. IV 8661 k. 11–12 (skargi i prośby byłych sług i oficjalistów S-ego o różne należności, długi, gratyfikacje i zapomogi); B. Nauk. PAU i PAN w Kr.: rkp. 1175 k. 89, 94; Lietuvos mokslų akademijos biblioteka w Wil.: F. 138–1767 k. 49–53; Lietuvos valstybės istorijos archyvas w Wil.: F. 391 op. 2 delo 11 k. 24–25 (materialy o provedenii dvorianskich vyborov, 1816–29), F. 391 op. 9 delo 2783; Rossijskij gosudarstvennyj istoričeskij archiv w Moskwie: F. 1284 op. 4a ks. 7 delo 187 k. 85–6.

Tamara Bairašauskaitė i Leszek Zasztowt

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.