Szeliski Kazimierz (1807–1885), ziemianin, powstaniec listopadowy, poseł do Sejmu Krajowego i Rady Państwa.

Ur. w marcu w rodzinie szlacheckiej, był synem Wincentego i Elżbiety z Karnkowskich, właścicieli Kozowej (pow. brzeżański). Miał brata Mateusza, uczestnika powstania listopadowego, oraz siostrę Marię (1818–1880), żonę Erazma Rozwadowskiego (1807–1880), podporucznika strzelców konnych, na początku l. sześćdziesiątych naczelnika obwodu tarnopolskiego.

Dzieciństwo i młodość spędził S. w rodzinnej Kozowej. Po wybuchu powstania listopadowego przedostał się w grudniu 1830 z bratem do Król. Pol. i wstąpił do Pułku Jazdy Poznańskiej. Z czasem awansował na podporucznika. Uczestniczył w r. 1831 w wyprawie gen. Henryka Dembińskiego na Litwę. Po klęsce powstania przeszedł przez Brodnicę do Prus, a następnie wraz z Feliksem Poradowskim i Samuelem Golejewskim przez Toruń, Poznańskie i Śląsk wrócił w r. 1832 do Galicji. We Lwowie wstąpił jesienią t.r. do tajnego Związku Dwudziestu Jeden, skupiającego byłych powstańców. Kontynuując działalność niepodległościową, udzielał pomocy emisariuszom i więźniom politycznym (m.in. Klemensowi Mochnackiemu). Został członkiem Galicyjskiego Sejmu Stanowego i we wrześniu 1845 wybrano go z cyrkułu tarnopolskiego do komisji ds. reformy stosunków włościańskich. W okresie Wiosny Ludów podpisał w marcu 1848 lwowski adres do cesarza Ferdynanda I z żądaniami swobód politycznych dla Galicji, a następnie wszedł w skład polskiej delegacji, przyjętej przez cesarza 6 IV t.r. na audiencji w Wiedniu. W kwietniu został członkiem V Wydz. Konferencji Rady Centralnej Narodowej. Od r. 1850 był wraz z żoną właścicielem 1700-morgowego majątku Chodaczków Wielki (pow. tarnopolski); od marca 1850 do lipca 1851 zatrudniał tam jako nauczyciela domowego ks. greckokatolickiego Marcjana Łapczyńskiego, działacza niepodległościowego.

Po tzw. dyplomie październikowym (20 X 1860) ministra stanu Agenora Gołuchowskiego włączył się S. w ruch na rzecz autonomii Galicji; uchodził za zwolennika Franciszka Smolki. Podczas procesu w r. 1861 Zygmunta Kaczkowskiego we Lwowie występował w obronie pisarza. W kwietniu t.r. został wybrany (z kurii wielkiej własności z obwodu tarnopolskiego) na posła do Sejmu Krajowego we Lwowie oraz deputowanego do Rady Państwa w Wiedniu. W Sejmie działał w Komisji Kultury Krajowej zajmującej się rolnictwem, a w Radzie Państwa wstąpił do powołanego wtedy Koła Polskiego. Dn. 28 XII 1866 uczestniczył w Sejmie Krajowym w dyskusji nad reformą poboru do wojska ludności żydowskiej. Posłem i deputowanym był do końca kadencji w grudniu t.r. Od r. 1863 należał do Galicyjskiego Tow. Gospodarskiego we Lwowie i działał w jego oddz. tarnopolskim. W l. 1863–85 był członkiem, a w l. 1868–70 również delegatem na ogólne zgromadzenie, Galicyjskiego Tow. Kredytowego Ziemskiego we Lwowie; przewodniczył także jego Wydz. Powiatowemu w Tarnopolu. Po śmierci posła Włodzimierza Łosia został 23 X 1873 ponownie wybrany do Sejmu Krajowego; był posłem do r. 1876. Pełniąc od t.r. funkcję zastępcy członka Wydz. Krajowego, opowiadał się za zorganizowaniem w Krakowie obrad Sejmu Krajowego. Jako znany hodowca koni wschodnich, w r. 1877 pokazał je na Krajowej Wystawie Rolniczej we Lwowie. Ok. r. 1878 przekazał parcelę na budowę kościoła p. wezw. Matki Boskiej Pociesznej i św. Józefa Oblubieńca w Chodaczkowie Wielkim; kościół został ukończony w r. 1880 (konsekrowany w r. 1890, już po śmierci S-ego). S. zmarł 19 V 1885 w Wiedniu, został pochowany 26 V na cmentarzu przykościelnym w Chodaczkowie Wielkim.

W małżeństwie z Karoliną z Fuchsów (zm. 1887) miał S. syna Henryka i córki Józefę oraz Melanię (1846–1881), zamężną od 27 III 1873 za Augustem Piusem Benedyktem Dzieduszyckim (1844–1922). Henryk, dziedzic Chodaczkowej Wielkiej, był w l. 1889–1901 posłem na Sejm Krajowy z gmin wiejskich okręgu brzeżańskiego, od r. 1894 legitymował się tytułem hrabiowskim, ożenił się z Marią z Urbańskich, dziedziczką Komborni; zmarł bezpotomnie.

Leitgeber S., Nowy almanach błękitny, Oprac. A. Bieniaszewski i in., P.–W. 1993 (dot. syna); PSB (Łapczyński Marcjan); Pol. Enc. Szlach., I, XI; Słown. Geogr. (Kozowa); – Aftanazy, Dzieje rezydencji, VII, VIII; Białynia-Chołodecki J., Cmentarzyska i groby naszych bohaterów, Lw. 1905; Brzezina K., Kościół parafialny p. w. Matki Boskiej Pocieszenia i św. Józefa Oblubieńca w Chodaczkowie Wielkim, w: Materiały do dziejów sztuki sakralnej dawnej Rzeczypospolitej na ziemiach wschodnich, Red. J. K. Ostrowski, Kr. 2008 XVI cz. 1; Buszko J., Polacy w parlamencie wiedeńskim 1848–1919, W. 1996; Fras Z., Demokraci w życiu politycznym Galicji w latach 1848–1873, Wr. 1997; Grodziski, Sejm Krajowy, I–II; Horn E., Kwestia żydowska w obradach galicyjskiego sejmu krajowego pierwszej kadencji (1861–1866), w: Żydzi w Małopolsce. Studia z dziejów osadnictwa i życia społecznego, Red. F. Kiryk, Przemyśl 1991 s. 178; Kasparek N., Powstańczy epilog. Żołnierze listopadowi w dniach klęski i internowania 1831–1832, Olsztyn 2001; Krechowiecki Z., Zygmunt Kaczkowski i jego czasy, Lw. 1918 s. 252, 254; Łoziński B., Galicyjski Sejm Stanowy (1817–1845), Lw. 1905 s. 121; Majchrowski S., Wincenty Pol. Szkic biograficzny, L. 1982 s. 72; Ostrożyński W., Galicyjskie Towarzystwo Kredytowe Ziemskie, jego powstanie i półwiekowy rozwój, Lw. 1892 s. 117, 372; Starkel J., Lwów 1848, Lw. 1899 s. 95; Widman K., Franciszek Smolka, jego życie i zawód publiczny od roku 1810 do 1849, Lw. 1886 s. 149, 817; Zdrada J., Organizacja i stanowisko Koła Polskiego w wiedeńskiej Radzie Państwa 1861–1862, „Zesz. Nauk. UJ” 1962 nr 71, Prace Hist., z. 12 s. 52; tenże, Udział Koła Polskiego w pracach ustawodawczych pierwszej austriackiej Rady Państwa (1861–1862), „Studia Hist.” R. 5: 1962 z. 1–2 s. 61; – Batowski A., Diariusz wypadków 1848 roku, Oprac. M. Tyrowicz, Wr. 1974; Golejewski H., Pamiętniki, Kr. 1971 I–II; Jabłonowski L., Pamiętniki, Kr. 1963; Pamiętniki spiskowców galic., s. 157; Patelski J., Wspomnienia wojskowe z lat 1823–1831, W. 1921 (dot. brata); Pigoń S., Z Komborni w świat, Kr. 1957 (dot. syna); Poradowski F., Wspomnienia z roku 1830 i 1831, w: Zbiór pamiętników do historii powstania polskiego z roku 1830–1831, Lw. 1882 s. 445–6; Protokoły Koła Polskiego w wiedeńskiej Radzie Państwa (lata 1867–1868), Oprac. Z. Fras, S. Pijaj, Kr. 2001; Protokoły posiedzeń Rady Centralnej Narodowej we Lwowie (14 IV – 29 X 1848), Red. S. Kieniewicz, F. Ramotowska, W. 1996; Smolka F., Dziennik 1848–1849 w listach do żony, Oprac. S. Smolka, W.–Kr. 1913; Spraw. stenogr. Sejmu Krajowego za l. 1861–6, 1873–85; Szematyzmy Król. Galicji za l. 1861–77; Ziemiałkowski F., Pamiętniki, Kr. 1904 II 47; – „Gaz. Narod.” R. 26: 1887 nr 105 (dot. żony); „Przegl. Polit., Społ. i Liter.” 1887 nr 105 (dot. żony); – Nekrologi z r. 1885: „Czas” nr 117, „Gaz. Narod.” nr 118, 125; – Mater. Red. PSB: Fot. oraz opis nagrobka S-ego.

Jerzy Zdrada