INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Klementyna Staszczak (Staszczuk, Staszczyk)  

 
 
Biogram został opublikowany w latach 2003-2004 w XLII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Staszczak (Staszczuk, Staszczyk) Klementyna, w zakonie Maria Klara, pseud. Klara (1905–1991), benedyktynka misjonarka, p.o. przełożona generalna, żołnierz Armii Krajowej, odrodzicielka życia benedyktyńskiego na Ukrainie.

Ur. 6 IX w Żdżarach na Wołyniu w katolickiej rodzinie rolników Pawła (zm. po 1922) i Stanisławy z Abramowiczów (zm. 1918); ojciec dodatkowo pracował na kolei jako majster przy budowie mostów. Miała brata, Tadeusza i dwie siostry: Walerię, po mężu Żegota, oraz Janinę, po mężu Woźniak.

S. rozpoczęła naukę w szkole powszechnej w Żdżarach. Po wybuchu pierwszej wojny światowej, uciekając przed frontem w r. 1915, rodzina przeniosła się do Zofiówki (pow. łucki). Tam S. ukończyła szkołę powszechną. Od r. 1917 mieszkała w Kowlu. Po śmierci matki pozostawała pod opieką siostry, Walerii i brata. Dn. 1 IV 1922 wstąpiła do Zgromadzenia Sióstr Misjonarek św. Benedykta (Congregatio Sororum Benedictinarum Missionariarum, od r. 1968 Benedyktynki Misjonarki) w Kowlu, a 22 IV 1922 rozpoczęła postulat. Po uzyskaniu zgody ojca przywdziała szaty zakonne 15 VIII t.r. w kościele parafialnym p. wezw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Kowlu (otrzymała imiona zakonne Maria Klara). Nowicjat odbywała pod kierunkiem przełożonej generalnej Apolonii Sokołowskiej (w zakonie Gerardy). Dn. 15 VIII 1924 w kaplicy domu generalnego Zgromadzenia w Kowlu złożyła pierwsze śluby zakonne. Od t.r. pomagała Stanisławie Sowierszenko (w zakonie Teresie) w opiece nad dziećmi w Zakładzie Wychowawczym w Kowlu, potem została tam wychowawczynią dziewcząt. Dn. 24 VI 1928 rozpoczęła pracę w sierocińcu w Łucku; tam opiekowała się również będącą w podeszłym wieku założycielką zgromadzenia Józefą Kuleszą (w zakonie Jadwigą). Trzykrotnie prowadziła kwestę w diecezjach sandomierskiej (październik 1928 – luty 1929) i kieleckiej (marzec – kwiecień 1929) oraz w archidiec. wileńskiej (styczeń 1930) na budowę nowych sierocińców w Łucku i Kowlu. Dzięki stypendium Min. WRiOP, w grudniu 1930 ukończyła w Warszawie trzymiesięczny kurs dla kierowników i wychowawców domów dziecka. Potem wróciła do pracy w Łucku, a następnie w Kowlu. Dn. 15 VIII r.n. złożyła w Łucku wieczystą profesję w domu generalnym Zgromadzenia. Wykorzystując zdolności organizacyjne S., władze zakonne powierzyły jej założenie nowych domów zakonnych: w r. 1932 w Mizoczu (pow. dubieński), w r. 1936 w Bereznem (Bereżnem, pow. rówieński) i w r. 1938 w Horochowie (pow. włodzimierski); pełniła w tych domach funkcję przełożonej, równocześnie prowadząc katechezę w miejscowych szkołach powszechnych. Podczas kapit. generalnej zgromadzenia 29 VI 1939 została obrana drugą asystentką przełożonej generalnej Władysławy Szyndler (w zakonie Małgorzaty), która wówczas kwestowała w Stanach Zjednoczonych.

Wybuch drugiej wojny światowej zastał S. w Horochowie, który po 17 IX 1939 został zajęty przez Armię Czerwoną. Wobec nieobecności w Łucku przełożonej generalnej oraz pierwszej asystentki, Pauliny Domańskiej (w zakonie Tekli), w porozumieniu z bp. łuckim Adolfem Szelążkiem, objęła w listopadzie 1939 obowiązki przełożonej generalnej Zgromadzenia. Od czerwca 1941 pomagała w pracy duszpasterskiej Antoniemu Chomickiemu, proboszczowi w Klesowie (pow. rówieński). Podczas okupacji niemieckiej złożyła 14 IX 1942 rezygnację z funkcji przełożonej na ręce bp. Szelążka i udała się do Kiwerc (pow. łucki), gdzie pod pseud. Klara zaangażowała się w działalność AK jako łączniczka, a potem żołnierz 27. Dyw. Wołyńskiej. W sierpniu 1943 została przeniesiona przez władze zakonne do Kowla, gdzie zajmowała się pomocą charytatywną dla żołnierzy i rodzin wysiedlonych oraz uczyła religii. Wobec zbliżającego się frontu opuściła 3 V 1944 Kowel i wraz z Leokadią Domdalską (w zakonie Józefą) udała się do centralnej Polski; 18 V t.r. przybyła do Kruszyny (pow. radomszczański). Po wyzwoleniu spod okupacji niemieckiej wyjechała w kwietniu 1945 do Rychnowa (pow. kaliski), następnie do Stawiszyna (pow. kaliski). Dn. 21 XI t.r. skierowana została przez wikarię generalną Domańską do Puław, gdzie zorganizowała dom dziecka dla osieroconych chłopców i objęła jego kierownictwo. W l. 1945–54 i 1956–62 pełniła równocześnie funkcję przełożonej tamtejszej placówki zakonnej. W r. 1961 władze państwowe przekształciły dom dziecka w Puławach w Specjalny Ośrodek Wychowawczy i nakazały siostrom opiekować się dziećmi oligofrenicznymi.

W r. 1971 wznowiła S. konspiracyjne kontakty religijne z pełniącym nielegalnie od r. 1958 posługę duszpasterską w Murafie na Ukrainie (ZSRR) ks. Chomickim (w l. 1945–55 więźniem obozu pracy w Workucie, następnie duszpasterzem w Połonnem na Wołyniu i Szarogrodzie na Podolu); odwiedzała go w świeckim stroju: 22 VII – 7 X 1971, 8 V – 7 VIII 1973 oraz 5 IX – 8 XI 1974. W r. 1974, w ówczesnym domu generalnym Zgromadzenia w Kwidzynie i na placówce w Puławach obchodziła jubileusz 50-lecia pierwszych ślubów zakonnych. W r. 1977 przeszła na emeryturę i odtąd jeszcze częściej odwiedzała Ukrainę. Na skutek działań S. wznowiono tam konspiracyjną pracę Zgromadzenia i 30 VIII t.r. w Barze przyjęto pierwsze postulantki. W dn. 20 IV – 7 V 1978 przebywała z pielgrzymką diec. lubelskiej w Ziemi Świętej, na zaproszenie wychowanka z Puław Grzegorza Pawłowskiego (Jakuba Hersza Grinera), księdza rzymskokatolickiego w Jaffie (Izrael). Z inicjatywy S. powstały w tym okresie na Ukrainie kolejne domy zakonne benedyktynek misjonarek: w Żmerynce (1979) i Szarogrodzie (1985). W r. 1986 spisała wspomnienia z okresu wojny, które zredagowane przez Ambrozję Jadwigę Kalinowską zostały opublikowane pt. Drogi Opatrzności Bożej (Olsztyn 1998). W r. 1987 ogłosiła Wspomnienia o Matce Założycielce Józefie Jadwidze Kuleszy (1859–1931) („Ora et Labora. Biul. Wewnętrzny Zgromadzenia Sióstr Benedyktynek Misjonarek” nr 26). W l. 1987–90 przebywała w Murafie i Szarogrodzie, wyjeżdżając stamtąd do Baru i Żmerynki. Przyczyniła się do powstania w r. 1991 kolejnego domu swego Zgromadzenia na Ukrainie: w Kamieńcu Podolskim. Pod koniec życia mieszkała w Barze na plebanii, gdzie zmarła 19 VI 1991; została pochowana na cmentarzu w Barze. Pomnik nagrobny ufundował ks. Pawłowski. Była odznaczona Krzyżem 27. Dyw. AK.

Dn. 19 VI 1999 Specjalnemu Ośrodkowi Wychowawczemu w Puławach, prowadzonemu przez Zgromadzenie, nadano imię S. W r. 2001, w dziesiątą rocznicę śmierci S., jej wychowankowie z Puław spotkali się na zjeździe w Barze.

 

Portret z r. 1999, przez Urszulę Religę-Parfianowicz, w Specjalnym Ośrodku Wych. im. Klary Staszczak w Puławach; Fot. w Mater. Red. PSB; – Żołnierze Wołynia, W. 2002 s. 271; – Deputat B., Spotkanie wychowanków w Barze na Ukrainie, w 10. rocznicę śmierci wielebnej siostry Klary, „List paraf. Pismo paraf. Wniebowzięcia NMP w Puławach” 2001 nr 4 s. 16–20 (fot.); Jagłowski A., Historia Zgromadzenia Sióstr Misjonarek św. Benedykta, Olsztyn 1950–7 s. 73, 147, 194, 197, 201, 212–14, 220, 222, 224, 321 (mszp. w Arch. Benedyktynek Misjonarek w Otwocku); Kalinowska A. J., Jeszcze o muzie „Starej Baśni”, „Pam. Liter.” T. 140: 2000 z. 2 s. 175–9; taż, Prosto na krzywych liniach. Życie i działalność Matki Józefy Jadwigi Kuleszy OSB (1859–1931) założycielki Zgromadzenia Sióstr Benedyktynek Misjonarek, Olsztyn 1996; Popek L., Infułat Marian Tokarzewski, „Zesz. Hist.” 1987 nr 81 s. 203–5; Sałacińska K. J., S.M. Klara Klementyna Staszczak (1905–1991), w: Błogosławieni, którzy umierają w Panu, Red. A. J. Kalinowska, Olsztyn 2000 s. 215–21 (fot.); Serwońska C. Z., Benedyktynki Misjonarki, w: Zakony benedyktyńskie w Polsce. Krótka historia, Tyniec 1981 s. 244–5; Wiśniecka M. R., Zgromadzenie Sióstr Misjonarek św. Benedykta i jego działalność w latach 1917–1945, L. 1968 (mszp. w Arch. Benedyktynek Misjonarek w Otwocku i w B. KUL); taż, Zgromadzenie SS. Benedyktynek Misjonarek, w: Żeńskie zgromadzenia zakonne w Polsce 1939–1945, L. 1993; Wyszkowski P., Moc wiary. Próba przedstawienia prześladowań Kościoła rzymskokatolickiego na Ukrainie na przykładzie parafii św. Anny w Barze w latach 1917–1991, P. 1998 s. 30–1; – Elenchus ecclesiarum et cleri saecularis et regularis dioecesis Luceoriensis, Luceoriae 1927–38; Elenchus ecclesiarum et venerabilis cleri saecularis et regularis dioecesis luceoriensis, tamże 1923–6; Elenchus venerabilis cleri saecularis et regularis dioecesis Luceoriensis et Żytomiriensis anno jubilaeo 1925 editus, tamże 1925; – „List paraf. Pismo paraf. Wniebowzięcia NMP w Puławach” 1999 nr 2 s. 5–7 (N. Trynda, fot.); – Arch. Benedyktynek Misjonarek w Otwocku: Pisma S., m.in. spraw. z pobytu na Ukrainie, rkp. 12; – Mater. Red. PSB: Mater. przekazane przez Kazimierza Siedleckiego z Puław.

Ambrozja Jadwiga Kalinowska

 
 

Powiązane artykuły

 

Polskie Państwo Podziemne 1939-1945

Polska była pierwszym państwem, które powiedziało "Nie!" żądaniom ustępstw terytorialnych ze strony nazistowskiej Rzeszy Niemieckiej. Polska była pierwszym państwem, które zbrojnie przeciwstawiło......
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Janusz Tazbir

1927-08-05 - 2016-05-03
historyk
 

Józef Fryźlewicz

1932-03-01 - 2018-08-17
aktor teatralny
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Marceli Siedlanowski

1894-01-12 - 1976-03-10
inżynier mechanik
 

Franciszek Kotas

1886-06-29 - 1961-09-28
stenolog
 

Antoni Pawłowski

1903-01-24 - 1968-09-16
biskup włocławski
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.