Demkowicz (Dębkowicz) Leon (1747–1824), ksiądz, bazylianin prowincji ruskiej. Urodził się z ojca Hieronima i matki Anny 6 XI w wojew. wołyńskim. Uroczyste śluby w zakonie bazyliańskim złożył w r. 1771. Od 17 XI 1771 studiował teologię w Brunsberdze. Do swej prowincji powrócił 4 XI 1774, został wyświęcony na kapłana i zamieszkał w klasztorze niskienickim. W r. 1775/6 był profesorem retoryki i prefektem szkoły klasztornej tudzież spowiednikiem w Hoszczy, od następnego roku szkolnego był spowiednikiem i nauczał w szkole bazyliańskiej (wydziałowej) w Humaniu wymowy i poezji (1776/7), filozofii (od r. 1777 i dalej), nade wszystko zaś odznaczył się jako prefekt szkół tamże. Pod tym ostatnim względem oddał mu chlubne świadectwo wizytator ks. S. Hołowczyc, który w lipcu 1782 pisał o D-czu, że »ma roztropność i inne przymioty, lecz odrywany od szkół przez rektora, bardziej pomocny jemu w interesach ekonomicznych, jak szkołom«. Przeniesiony do Krakowa 26 V 1788, jako przejściowy przełożony objął w posiadanie kościół pobernardyński na cerkiew, a klasztor na mieszkanie dla bazylianów unickich. Toteż po załatwieniu ostatecznym sprawy z bernardynami w procesie sądowym D. niezwłocznie powrócił do Humania. Na kapitule zakonnej w Poczajowie r. 1792 wybrano go konsultorem prowincji polskiej, a podczas częstych przemian w rządzeniu zakonem bazyliańskim po trzecim rozbiorze kraju D. piastował kolejno różne urzędy i zlecenia, jak konsultora przy boku J. Hussakowskiego (1798), wizytatora delegowanego w Humaniu (1801), generalnego konsultora zakonu (wybrany w Torokaniu r. 1802) protokonsultora (1803), wizytatora diecezjalnego klasztorów (1804), ponownie konsultora prowincji (1805), przełożonego klasztoru poczajowskiego (od r. 1808), egzaminatora szkolnego w Krzemieńcu (1809), powtórnie protokonsultora (1810), asesora-wotanta przy promocji S. Bilinkiewicza na opata kaniowskiego (1810), wreszcie zastępczo pełniącego obowiązki a potem rzeczywistego prowincjała prowincji ruskiej. Najważniejszym atoli dziełem D-cza w tych krytycznych dla bazylianów czasach było jego pośrednictwo i pertraktacje z T. Czackim w sprawie reformy zakonu bazyliańskiego. Całym sercem oddany Komisji Edukacyjnej, pragnął przepisy i ducha jej wcielić w szkoły ówczesne zakonu, którego był członkiem, lecz za żadną cenę nie chciał, ażeby zakon bazyliański był przekształcony w zakon tylko wychowawczy. Nic też dziwnego, że D. był jednym z tych 16 bazylianów, którzy swe funkcje kapłańskie odprawiali według obrządku łacińskiego; jednakowoż z zakonu nie wystąpił i obrządku wschodniego nie porzucił, jak tylu innych. Korespondował po polsku. Po r. 1812 przeniósł się do Krakowa i był zajęty przy parafii Św. Norberta. Tam też życie zakończył w r. 1824.
Katalogi zakonne druku poczajowskiego; (Sulżyńskij Ł.) Kratkija izwiestija, »Trudy Kij. Duch. Akad.«, 1867–8, 167, 109 140, 259–60, 277–300 (listy i korespondencja); Malewicz A., Drewniaja żidicz. archim. na Wołyni, Poczajów 1905, 283, 306– 310, 313, 350; Petruszewycz A., Swodnaja lit. 1772–1800, Lw. 1889, II 276, 387, 424; Wołyniak, o bazylianach w Humaniu, »Przew. Nauk. Lit.«, 1899, XXVII 858, 945; tenże, Spis klasztorów unickich bazylianów w wojew. wołyńskim, Kr. 1905, 80; Lühr G., Die Matrikel des päpstl. Seminars zu Braunsberg 1578–1798, Braunsberg 1925; Arch. ośw. i lit., Kr. 1878, I 48, 66; Wierzbowski T., Raporty generalnych wizytatorów, W. 1911, z. 27, s. 90; Chotkowski W., Księcia prymasa Poniatowskiego spustoszenia kościelne w Krakowie. Rozpr. AU, s II, t. XXXVI, Og. z. t. LXI, Kr. 1918, 159–60; tenże, Pierwsi Rusini i cerkiew w Krakowie, »Gazeta kościelna« Lwów 1917, XXIV, nr 6 i n.; Korotkij naczerk istor. wistej otnosiaszczychsia do hr.-kat. cerkwy i parochiji w Krakowi, »Wremennyk Stawrop. Inst.«, 1905, XLII 183; Chruszcz P., Poczatky ukr. hr.-kat. parochiji i cerkwy w Krakowi, Almanach ukr. stud. żytja w Krakowi, Kr. 1931, 29; Akty izdaw. Wil. Archeogr. Kom., XVI 47; Cathalogus alphabeticus, rkp. 763.
Ks. Józefat Skruteń ZSBW