Stanke Ludwik Marian, krypt. eles (1920–1988), dziennikarz, działacz socjalistyczny. Ur. 10 XII we wsi Gołub (Gollub, pow. wąbrzeski), w rodzinie robotniczej, był synem Mariana i Marianny z Grajtkowskich.
Rodzina S-ego wyemigrowała w r. 1923 do Francji i tam (w Normandii) uczęszczał on do szkoły elementarnej. Na kilka lat przed drugą wojną światową powrócił do Polski. W r. 1938 ukończył szkołę średnią w Toruniu. W czasie drugiej wojny światowej był czynny w konspiracji. Aresztowany przez Gestapo w sierpniu 1943, został wysłany do obozu koncentracyjnego Stutthof koło Gdańska. W wyniku ewakuacji obozu drogą morską w kwietniu 1945 znalazł się w Niemczech. Po uwolnieniu przebywał kilka miesięcy pod opieką Czerwonego Krzyża w Szwecji, po czym wrócił do kraju.
Przez rok studiował S. na Wydz. Nauk Społecznych Akad. Nauk Politycznych oraz przez dwa lata socjologię na Uniw. Warsz. (brak potwierdzenia tego faktu w archiwum uczelni). Jednocześnie był czynny w PPS i w socjalistycznych organizacjach młodzieżowych: Organizacji Młodzieży Tow. Uniw. Robotniczego i Związku Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej (ZNMS, pierwszy sekretarz Komitetu Wykonawczego). Wszedł w skład redakcji wydawanego przez Jana Strzeleckiego w l. 1946–8 organu prasowego Komitetu Wykonawczego ZNMS „Płomienie”. Opublikował tam kilka artykułów, m.in. Inteligent a robotnik (R. 3: 1947–8 nr 8–1), Refleksje o życiu w obozach koncentracyjnych (1948 nr 11). Następnie pracował w charakterze redaktora technicznego w czasopismach: „Pokolenie” (redagowane przez Romana Bratnego), a także „Sztandar Młodych” i „Dokumentacja Prasowa”. Dn. 27 VI 1952 został aresztowany za «przynależność do nielegalnych organizacji» i na mocy postanowienia Naczelnej Prokuratury Wojskowej był przetrzymywany bez wyroku sądowego w więzieniu na Mokotowie w Warszawie do 6 II r.n. Przez pewien czas był zatrudniony w «Metrobudowie» jako pracownik fizyczny. W r. 1956 wstąpił do PZPR. Przez kilka lat był redaktorem technicznym w „Trybunie Mazowieckiej” – organie Komitetu Wojewódzkiego PZPR. W dodatku do niej – „Iskry” (1956–7), zamieścił kilka tłumaczeń i adaptacji, głównie z literatury francuskiej, zaś w „Fundamentach” (1957) pisał o aktualnych tematach społecznych. Następnie był drugim sekretarzem redakcji „Walki Młodych”. Od r. 1962 publikował głównie w „Przeglądzie Związkowym” na temat ruchu związkowego w Polsce i na świecie. W r. 1970 został naczelnym redaktorem czasopism Światowej Federacji Związków Zawodowych w Pradze. Dzięki biegłej znajomości języka francuskiego często towarzyszył jako tłumacz w podróżach zagranicznych Ignacemu Lodze-Sowińskiemu, przewodniczącemu Centralnej Rady Związków Zawodowych (CRZZ). Opublikował w tym czasie rozdział Ruch zawodowy i inne ciała przedstawicielskie pracujących i pracodawców w opracowaniu zbiorowym pt. „Francja” (W. 1972, wraz z Leszkiem Gilejko) oraz kilka broszur w wydawnictwie CRZZ (Ruch zawodowy w ZSRR, W. 1972, VIII Światowy Kongres Związków Zawodowych. 15–22 X 1973, W. 1973, Międzynarodowy ruch związkowy, W. 1975). S. był raczej organizatorem prac redakcyjnych niż publicystą. W r. 1978 wrócił na stałe do kraju i objął funkcję zastępcy naczelnego redaktora miesięcznika „Przegląd Związkowy”.
W r. 1979 przeszedł S. na emeryturę; dotknięty ciężką chorobą ograniczył swoją działalność dziennikarską i społeczną. W czasie przemian politycznych 1980 r. wystąpił z PZPR. Był ogólnie lubiany jako człowiek uczynny i życzliwy, pełen poczucia humoru. Zmarł 24 X 1988, pochowany został na cmentarzu Komunalnym Północnym w Warszawie. Był odznaczony m.in. Złotym Krzyżem Zasługi i Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.
S. był dwukrotnie żonaty: po raz pierwszy z Barbarą ze Słodkowskich, po raz drugi z Krystyną z Kozłowskich, 1.v. Wrochno (ur. 1923), dziennikarką związaną z prasą kobiecą. Z pierwszego małżeństwa miał córkę Ewę.
Bibliografia zawartości czasopism, W. 1947, 1956–8, 1961–2, 1965, 1968–75, 1979; – Weber M., Od „Płomieni” do Socjalistycznej Organizacji Bojowej, w: Polska Partia Socjalistyczna w latach wojny i okupacji 1939–1945, W. 1995 II; – „Życie Warszawy” 1988 nr 261 (nekrolog); – Mater. Red. PSB: Informacja pisemna IPN w W. z 24 XI 2003 o materiałach na temat S-go w zasobach Biura Udostępniania i Archiwizacji Dok.; – Pismo Centr. Arch. Spółdzielczości w Kr. z 4 IV 2001 w zbiorach autora; – Informacje żony, Krystyny Wrochno-Stanke z W.; Wspomnienia własne autora.
Krzysztof Dunin-Wąsowicz