INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Ludwik Siedlecki (Grzymała-Siedlecki)  

 
 
Biogram został opublikowany w latach 1995-1996 w XXXVI tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Siedlecki (Grzymała-Siedlecki) Ludwik, pseud. Grzymalita (1878 – ok. 1943), działacz ukraińskiego ruchu socjalistycznego i konserwatywnego. Był synem Stanisława i Józefy z Przedpełskich, młodszym bratem Stanisława, polityka (zob.).
Dzieciństwo spędził S. w posiadłości rodziców koło Złotopola (nie mającej żadnej nazwy, więc zwanej z ukraińska «futorkiem»). Wcześnie S. zaangażował się w działalność organizacji «Promień», w imieniu której, wraz z Józefem Nowickim, objechał w r. 1899 wiele miast na Ukrainie, począwszy od Złotopola, przez Humań, Niemirów, Jelizawetgrad, Białą Cerkiew pod Winnicą, prowadząc agitację wśród młodzieży polskiej. W jej wyniku pół roku potem odbył się w Kijowie zjazd delegatów tejże młodzieży, na którym S. był jednym z reprezentantów «Promienia».
W r. 1900 S. współorganizował Ukraińską Partię Socjalistyczną (UPS) założoną przez działaczy Polskiej Partii Socjalistycznej celem pobudzenia ukraińskiego ruchu narodowego w Rosji. Kolportował przemycaną z Galicji bibułę socjalistyczną w języku ukraińskim oraz gazetę „Dobra Novina” propagującą hasła niepodległości Ukrainy. Po wystąpieniu z UPS przybrał nazwisko Sawa Kryłacz, związał się z bezpartyjną grupą Polaków o poglądach ukrainofilskich w Kijowie, skupioną wokół Wjaczesława Łypynśkiego (Wacława Lipińskiego). W lutym 1909 S. jako reprezentant Humańszczyzny uczestniczył w zjeździe ziemian i inteligencji polskiej z lewobrzeżnej Ukrainy w mieszkaniu Franciszki Wolskiej w Kijowie. Ukonstytuowała się wówczas grupa nazywająca siebie «Ukraińcami polskiej kultury» lub «Ukraińcami – rzymskokatolikami». Odtąd S. wspierał rozmaite inicjatywy tej grupy, m.in. edycję gazety „Przegląd Krajowy” (Kijów 1911) oraz zbioru studiów „Z dziejów Ukrainy. Księga pamiątkowa ku czci Włodzimierza Antonowycza, Paulina Święcickiego i Tadeusza Rylskiego” (pod red. W. Lipińskiego; Kr.–Kijów 1912).
W czasie wydarzeń rewolucyjnych na Ukrainie po pierwszej wojnie światowej S. związał się najpierw z obozem hetmana P. P. Skoropadśkiego, a następnie atamana Symona Petlury. Dosłużył się wówczas rangi wojskowej «sotnyka». W poł. maja 1919 S. wyjechał z Kamieńca Podolskiego w składzie misji Ukraińskiego Czerwonego Krzyża do Galicji Wschodniej i na Słowację w celu założenia punktów odżywczych dla Ukraińców – żołnierzy rosyjskich, powracających z obozów jenieckich w Europie Środkowej. Na początku czerwca polskie władze wojskowe aresztowały misję; S. został internowany we Lwowie, skąd zwolniono go po interwencjach w Min. Spraw Zagranicznych i naczelnym dowództwie. W 2. poł. września 1919 S. był znów w otoczeniu Petlury, stacjonującego wówczas w Kamieńcu Podolskim; brał udział w konferencji polsko-ukraińskiej w sprawie porozumienia wobec zagrożenia ze strony gen. A. I. Denikina i bolszewików. Następnie wyjechał do Wiednia, gdzie obracał się w kręgach emigracji ukraińskiej. Na powrót związał się ze środowiskiem W. Łypynśkiego i miał brać udział w rozmowach tej grupy z przedstawicielami gen. P. N. Wrangla. W grudniu 1920 S. wszedł w skład Rady Przysięgłych partii utworzonej w Wiedniu przez W. Łypynśkiego pod nazwą Ukrajinśkyj Sojuz Chliborobiw Derżawnykiw, która z czasem stała się głównym trzonem ruchu na rzecz restytucji Ukrainy jako hetmanatu z P. Skoropadśkim na czele.
W r. 1924 S. był już w Polsce. Początkowo osiadł we Lwowie, gdzie w październiku t. r. otrzymał pracę w administracji dóbr arcybpa Andrzeja Szeptyckiego, co wywoływało ataki prasy ukraińskiej na metropolitę za to, że popiera Polaka. Nawiązał kontakty z działaczami ruchu hetmańskiego: Adamem Montrezorem, Osypem Nazarukiem i in. Publikował we lwowskim organie ruchu hetmańskiego „Chliborobśkij šlach”. W r. 1930 w czasie konfliktu pomiędzy Łypynśkim a Skoropadśkim poparł tego ostatniego, publikując przy tej okazji list otwarty do Łypynśkiego w gazecie „Dilo”, w którym deklarował: «niosę bez skargi swój ciężki krzyż działalności ukraińskiej z głęboką i niezmienną wiarą w […] Ideę Wielkiego Ukraińskiego Hetmańskiego Klasokratycznego Państwa».
W latach drugiej wojny światowej S. mieszkał początkowo w Warszawie. W r. 1940 prowadził rozmowy z Tarasem Bulbą-Boroweciem, twórcą Ukraińskiej Powstańczej Armii na Wołyniu; następnie brał udział w organizacji Ukraińskiej Dywizji SS «Galizien». Został zabity ok. r. 1943 (w nieznanych bliżej okolicznościach).
S. był żonaty z córką znanego ukrainofila Tadeusza Rylskiego (zob.); małżeństwo przyczyniło się do ewolucji jego poczucia narodowego.

Bosij V., V’jačeslav Lipins’kij, Toronto 1951 s. 125; Torzecki R., Kwestia ukraińska w Polsce w latach 1923–1929, Kr. 1989; Žuk A., Ukraïns’ka Socialistična Partija (1900–1904), w: Zbirnik „Ukraïns’koï literaturnoï gazeti” 1956, Mjunchen 1957 s. 238–9, 243; – Bul’ba-Borovec’ T., Armija bez deržavi, Vinnipeg 1981; Idea ta dijsnist’, L’viv 1932 s. 22–3; Lukaševič L., Rozdumi na schilku žittia, Nju Jork–S. Baund Bruk 1982 s. 171; Nowicki J., Wspomnienia starego działacza, „Niepodległość” T. 13: 1936; Stempowski S., [Z pamiętnika] Ukraina (1919–1920), „Zesz. Hist.” T. 23; 1972 s. 82–3; Ukraine and Poland in Documents 1918–1922, New York 1983 II; Viačeslav Lipins’kij. Archiv, T. VII, Filadelfia 1976; Z mynulogo. Zbirnik, W. 1938 I 127; – „Kanadijs’kij Ukraïnec” 1924 nr 44 s. 4; „Robotnik” 1919 nr 385 s. 1–2, nr 386 s. 1–2.
Andrzej A. Zięba

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Antoni Osuchowski

1849-06-13 - 1928-01-09
prawnik
 

Ignacy Łopieński

1865-02-01 - 1941-11-23
grafik
 

Ksawery Pillati

1843 - 1902-01-31
malarz
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Jan Stachniuk

1905-01-13 - 1963-08-14
publicysta
 
 

Antoni Szafranek

1909-05-23 - 1979-03-20
skrzypek
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.