INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Maciej Służewski h. Sulima      plik próbny w śr. 3 IV 2019

Maciej Służewski h. Sulima  

 
 
brak danych - 1501
Biogram został opublikowany w latach 1999-2000 w XXXIX tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Służewski Maciej h. Sulima (zm. 1501), wojewoda łęczycki, starosta malborski. Był synem (zapewne czwartym z kolei) woj. inowrocławskiego Bogusława Oporowskiego (zob.), i Katarzyny z Korytnicy.

Dn. 9 XII 1466 S. został wymieniony w testacji dokumentu woj. inowrocławskiego Jana Kościeleckiego (fundującego ołtarz Najśw. Marii Panny w kościele paraf. św. Mikołaja w Bydgoszczy) jako chorąży inowrocławski. Urząd ten mógł S. otrzymać już między 24 III 1463 a 9 I 1464, kiedy to zmarł jego poprzednik Janusz z Kołudy. W październiku 1467 zastawił S. wieś Wolne (koło Nieszawy) za 400 fl. Mieczkowi z Kruszyna; dług ten dotyczy zapewne zakupu reszty Służewa, Kruszyńscy bowiem wcześniej posiadali tam dział. Przed r. 1472 zastawił wieś Janikowo (koło Kruszwicy) za 500 fl. swemu bratu, cześnikowi inowrocławskiemu Boguszowi z Ostrowa, który t.r. przekazał tę wierzytelność innemu bratu – Władysławowi. We wrześniu 1471 S. uczestniczył w nieudanej wyprawie, mającej osadzić na tronie węgierskim królewicza Kazimierza. Za zasługi przy tej okazji poniesione Kazimierz Jagiellończyk zapisał mu (11 IV 1472) 100 grzywien na wsiach Dobiegniewo i Dąb (naprzeciwko Dobrzynia, na lewym brzegu Wisły).

Przed r. 1472 S. zaślubił Nawojkę, córkę kaszt. sieradzkiego (później woj. kaliskiego) Jana Zaremby z Kalinowy. Dn. 8 VI 1474 w Toruniu oprawił jej 2 tys. fl. posagu i wiana na ul. Brzeski kąt w mieście Służewie, wsi Wolne oraz pieniądzach zapisanych na królewszczyznach: miasteczku Gębicach oraz wsiach Dzierzążno i Słońsk. Nie wiadomo, kiedy królewszczyzny te znalazły się w posiadaniu rodziny Służewskich. Dokonanie oprawy poświadczył dokumentem król Kazimierz. W akcie oprawy S. po raz ostatni wystąpił z tytułem chorążego inowrocławskiego; 26 VII 1476, jako świadek królewskiego nadania prawa chełmińskiego dla całych Prus Królewskich, był już kaszt. kruszwickim. Brał udział w wojnie z krzyżakami (1478–9), skoro 17 III 1479 otrzymał od króla za służbę zapis 100 grzywien na wsi Słońsk, którą to wieś rychło zastawił podkomorzemu dobrzyńskiemu Wincentemu ze Skępego. Między 9 II 1480 a 12 IV 1481 przeszedł z kaszt. kruszwickiej na brzeską. Na tym urzędzie był częstym świadkiem dokumentów króla, zwłaszcza wystawionych na sejmach koronnych. Na jednym z nich (Lublin, 18 II 1484) S. powiększył oprawę żonie do 3 tys. fl., zapisując ją na połowie wszystkich swych majętności, co znów poświadczył Kazimierz Jagiellończyk. Od brata stryjecznego, bpa kujawskiego Andrzeja Oporowskiego, S. otrzymał w testamencie szubę (1483). W marcu 1485 spłacił dług bratu Władysławowi, odzyskując zastawioną wieś Węgierce. Podana przy tym suma (500 fl.) nie pozostawia wątpliwości, że chodzi o ten sam dług, który wg dokumentu z r. 1472 został zapisany na wsi Janikowo. Okazało się zresztą, że S. zdołał wówczas spłacić bratu zaledwie 100 fl., ponieważ już 7 IV t.r. zapisał mu zaległe 400 fl. na tenucie słońskiej.

W l. 1486–7 S. uczestniczył w długim sejmie piotrkowskim, a także należał dwukrotnie do grona arbitrów, którzy rozgraniczali dobra bpów kujawskich od majętności szlacheckich. Za pierwszym razem były to Włocławek i Smólsk Szlachecki, za drugim – Kicko i Tarnówko. Po 3 III 1491, a przed śmiercią Kazimierza Jagiellończyka (6 VI 1492) S. został woj. inowrocławskim. W lutym 1493 jako uczestnik sejmu piotrkowskiego był świadkiem dziewięciu przywilejów króla Jana Olbrachta. W czerwcu był znowu przy królu w Poznaniu, a 9 X na konsystorzu gnieźnieńskim znalazł się w licznej grupie świadków, zgłoszonych przez kanonika włocławskiego Krystyna z Bowętowa przeciw prepozytowi tej kapituły Mikołajowi Kościeleckiemu. Dn. 14 X spłacił bratu Władysławowi resztę należności (400 fl.), odzyskując tenutę słońska. Po raz ostatni występuje w źródłach jako woj. inowrocławski 25 X t.r., w testacji dokumentu królewskiego, zatwierdzającego ugodę między braćmi Mikołajem i Andrzejem z Kościelca.

Przed 13 X 1494 S. przeszedł na urząd woj. brzeskiego kujawskiego. W czasie krótkiej jego kadencji najważniejszym faktem było uczestnictwo w sejmie piotrkowskim 1496 r., który uchwalił znane statuty (25 V). Między tą datą a 1 III 1497 S. objął woj. łęczyckie. Już w tym charakterze należał do grona czterech komisarzy królewskich (prócz niego arcybp lwowski Andrzej Boryszewski oraz kaszt. krakowski Jan Amor Tarnowski i woj. krakowski Spytek Jarosławski), którzy opracowali warunki ugody majątkowej w rodzinie Kurozwęckich, zatwierdzone przez Jana Olbrachta 7 III 1497. We wrześniu t.r. wziął udział w wyprawie mołdawskiej i 29 IX w obozie pod Suczawą otrzymał prawo do dóbr szlachty, która nie dopełniła obowiązku pospolitego ruszenia w powiatach: inowrocławskim, brzeskim, bydgoskim, łęczyckim, gnieźnieńskim i kaliskim.

Dn. 17 V 1498 Jan Olbracht mianował S-ego star. malborskim i powierzając mu ochronę zamku, zwolnił od udziału w przewidywanej wyprawie przeciw Turkom i Tatarom. Funkcje S-ego jako starosty ograniczały się początkowo do zamku; zarząd Żuław spoczywał w ręku woj. malborskiego Mikołaja Bażyńskiego. Król zapisał S-emu jakieś sumy na wsi Kozibór, którą tenże zastawił (20 IV 1499) mieszczaninowi toruńskiemu Janowi Schimmlerowi. Dopiero w początku 1500 r. S. uzyskał władzę nad całością dóbr starostwa, już jednak 13 IX t.r. w Malborku występują inni starostowie. Ostatnią znaną czynnością S-ego było poselstwo od króla do wielkiego mistrza Fryderyka saskiego (6 I 1501), wzywające tegoż do stawienia się 25 I w Piotrkowie celem złożenia przysięgi. Relacja o tym poselstwie zwie go mylnie Mikołajem zamiast Maciejem. S. nie żył już 3 X t.r., ponieważ urząd woj. łęczyckiego sprawował wówczas Piotr Myszkowski.

Z małżeństwa z Nawojką z Kalinowy pozostawił S. co najmniej trzech synów: Macieja, kanonika gnieźnieńskiego i pisarza w kancelarii królewskiej, Jana, kanonika kruszwickiego, który krótko (1504–5) był pisarzem ziemskim brzeskim, oraz Piotra (zob.).

 

Oracki, Słown. Warmii, II; Niesiecki; Górski, Starostowie malborscy (tamże źródła z AP w Gd.); Urzędnicy, II, VI/2; – Biskup M., Polska a Zakon Krzyżacki w Prusach w początkach XVI wieku, Olsztyn 1983; Fałkowski W., Elita władzy w Polsce za panowania Kazimierza Jagiellończyka (1447–1492), W. 1992 s. 23, 163, 170–1; Leitgeber S., Potuliccy, Londyn 1990; Papée F., Jan Olbracht, Kr. 1936; Pociecha W., Geneza hołdu pruskiego (1467–1525), Gdynia 1937 s. 15; Szymczakowa A., Szlachta sieradzka w XV wieku. Magnifici et generosi, Ł. 1998; – Acta capitulorum, II–III; Akta grodz. i ziem., IV, VII, IX; Akta Stanów Prus Król., III cz. 2; Cod. epist. saec. XV, III; Cod. Pol., I–II; Cod. Regni Pol. et M. Duc. Lit., IV 131, 137; Kod. m., Kr. I 191, 201–5; Matricularum summ., I–III; Vol. leg., I 128; – AGAD: Księga grodzka brzeska 5 k. 112–114v., 216; AP w Bydgoszczy: Strzelno Kl. B 1 k. 16v.; AP w P.: Gniezno Gr. 2 k. 62, Gr. 4 k. 98v., Kcynia Gr. 7 k. 56, 63, Poznań Gr. 8 k. 143, Inowrocław Z. 2 k. 159v.; Arch. Diec. we Włocławku: Kopiarz 6 k. 128–129, 144v., formularz konsystorza włocławskiego z w. XVI, k. 274v.; B. Narod.: Akc. 11226.

Janusz Bieniak

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

   
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Zygmunt I Stary

1467-01-01 - 1548-04-01
król Polski
 

Fryderyk Jagiellończyk

1468-04-27 - 1503-03-14
prymas Polski
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.