INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Jan Naropiński h. Belina      Biblioteka Książąt Czartoryskich – Muzeum Narodowe w Krakowie - sygn. 815 Perg.- Kraków, 6 marca 1535 - źródło kopii cyfrowej: POLONA.pl

Jan Naropiński h. Belina  

 
 
Biogram został opublikowany w 1977 r. w XXII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Naropiński Jan h. Belina (ok. 1467–1543), pisarz, następnie sekretarz królewski, kustosz kujawski, prepozyt gnieźnieński, scholastyk krakowski. Był prawdopodobnie synem Mikołaja z Naropnej w ziemi rawskiej i nie znanej z imienia Piorunowskiej, bratem Feliksa (zob.) i Stanisława (zob.). Nie wiadomo, gdzie się kształcił; począwszy od r. 1502 był pisarzem w kancelarii królewskiej. Ok. r. 1509 został kanonikiem w kolegiacie łowickiej, przy czym jego główne obowiązki związane były nadal ze służbą królewską (np. w r. 1512 odbierał na polecenie Zygmunta I kontrybucję od kapituły poznańskiej, w r. 1513 od kapituły gnieźnieńskiej). W r. 1515 dostał prezentę królewską na probostwo w Radomsku, t. r. (16 VIII) był już kustoszem w kapitule włocławskiej. Z ramienia kapituły kujawskiej jeździł na sejmik generalny w Kole (1519), posłował do Zygmunta I (1520) oraz reprezentował kapitułę na synodach prowincjonalnych w Piotrkowie (1521), Wolborzu (1523), Gnieźnie (1524) i Piotrkowie (1532). W r. 1520 wspólnie z bratem Feliksem wykupili za 1500 zł czynsz roczny z ceł z komory w Starym Włocławku na uposażenie posiadanych przez siebie w katedrze kujawskiej altarii. Dn. 7 IX 1517 został N. instalowany na kanonię gnieźnieńską na mocy prowizji prymasa Jana Łaskiego. Był delegatem kapituły gnieźnieńskiej na synod prowincjonalny w r. 1529. Od 22 I 1523 był kanonikiem w kapitule katedralnej krakowskiej, w r. 1529 brał udział w wizytacji jej dóbr prestymonialnych, w r. 1531 był jednym z rewizorów klucza pabianickiego, ponownie pełnił te czynności w r. 1533. Nadal jednakże związany był z kancelarią królewską. Dn. 20 VII 1532 jako sekretarz królewski za wieloletnią i wierną służbę dla Zygmunta I i jego poprzedników (jak opiewało nadanie) otrzymał prawa patronatu nad kościołem parafialnym w Rawie i altarię w Orlej Górze. Nie cieszył się jednak względami u podkanclerzego i bpa krakowskego Piotra Tomickiego, który w r. 1534 nie dopuścił do objęcia przez N-ego parafii w Starym Brzesku.

Dopiero po objęciu biskupstwa krakowskiego przez Jana Latalskiego otworzyły się przed N-m możliwości awansu w kapitule krakowskiej. Dn. 24 X 1536 instalował się na kustodię krakowską, w r. 1537 został przybrany przez scholastyka krakowskiego Mikołaja Bedlińskiego na koadiutora (instalowany 6 IV 1537). T. r. był delegatem kapituły krakowskiej na synod prowincjonalny piotrkowski. Przebywając głównie w Krakowie, sporadycznie tylko uczestniczył w posiedzeniach kapituły metropolitalnej i kapituły kujawskiej. W maju 1538 uzyskał zgodę królewską na przybranie sobie jako koadiutora (z prawem następstwa) kustodii kujawskiej Rafała Wargawskiego, któremu już wcześniej odstąpił probostwo w Szadku (miał je z prezenty królewskiej). W r. 1540 otrzymał N. z prezenty królewskiej prepozyturę gnieźnieńską (odebraną Janowi Łaskiemu «rmłodszemu» po wykluczeniu go z Kościoła na wiadomość o zawarciu przezeń w Lowanium małżeństwa), na którą został instalowany 5 XII. Miarą wpływów, jakie posiadał N., było zwycięstwo odniesione przezeń w sporze z bpem krakowskim i zarazem arcbpem gnieźnieńskim Piotrem Gamratem o scholasterię krakowską. N. miał do niej uprawnienia z racji koadiutorii, ale Gamrat przeprowadził za zgodą kapituły instalowanie na nią oddanego sobie Benedykta Izdbieńskiego (1541). Po licznych awanturach i procesach N., nieomal całkowicie usunięty z kapituły, odwołał się w końcu 1541 r. do papieża, najpierw za pośrednictwem brata Feliksa, a po jego śmierci w Rzymie udał się tam osobiście i uzyskał korzystny dla siebie wyrok: przyznanie prawa do scholasterii i zarazem obłożenie cenzurami kościelnymi wszystkich rezydujących kanoników krakowskich. Wyrok ten 17 III 1542 odczytał N. osobiście na kapitule krakowskiej; dn. 23 VII 1542 został instalowany na scholasterię.

N. był dziedzicem dóbr Wrząsawa i Czarnyż w ziemi sieradzkiej, w r. 1533 zapisał na tych dobrach darowiznę dla sześciu córek brata Stanisława. W Raciążku, gdzie miał przez wiele lat plebanię, ufundował N. nowy, murowany kościół. Zmarł między 23 II a 9 III 1543 r., został pochowany w katedrze krakowskiej.

 

Korytkowski, Prałaci gnieźn.; Łętowski, Katalog bpów krak.; – Fijałek J., Legenda o Janie Łaskim, „Reform. w Pol.” R. 2: 1922; – Sułkowska-Kurasiowa I., Polska kancelaria królewska w l. 1447–1506, Wr. 1967 s. 144; – Acta capitulorum, I, III; Acta Tom., II, XI, XIV, XVI; Akta kapituł z wieku XVI, nr 773, 787, 788, 791–93, 806, 809, 817, 839, 840, 844, 872; Hosii Epistolae, I; Księga dochodów beneficjów diecezji krakowskiej z r. 1529, Wr. 1968; Liber quitantiarum Alexandri regis 1502–1506, W. 1897, Teki Paw., I; Łaski, Liber benef., I–II; Matricularum summ., III, IV; Starodawne Prawa Pol. Pomn., VI 117, XII; Visitationes bonorum archiepiscopalis nec non capituli Gnesnensis saeculi XVI, Kr. 1920; – Arch. Kapit. Krak.: Acta Capitularía, T. 2 k. 369, T. 3 k. 23, 297– 99, 363–64, 380v., 403, 406–407v.; – Informacje Stanisława Librowskiego.

Halina Kowalska

 

 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.