INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Maksymilian Stanisław Ryłło     

Maksymilian Stanisław Ryłło  

 
 
1802-12-31 - 1848-06-17
Biogram został opublikowany w latach 1991-1992 w XXXIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Ryłło Maksymilian Stanisław (1802–1848), jezuita, rektor Collegium Urbanum w Rzymie, misjonarz na Bliskim Wschodzie i w Afryce. Ur. 31 XII w Podorosku (pow. wołkowyski), w zubożałej rodzinie szlacheckiej.

R. uczył się w szkole powiatowej w Łyskowie, następnie (co najmniej od r. 1817) w Akademii Połockiej, gdzie uzyskał stopień magistra filozofii, a potem rozpoczął studia medyczne na Uniw. Wil. Jako kandydat do zakonu opuścił wiosną 1820 Rosję i wraz z wypędzonymi jezuitami dotarł przez Lwów i Wiedeń 15 VIII do Rzymu, gdzie 9 IX wstąpił do zakonu. Po ukończeniu dwuletniego nowicjatu przy kościele Św. Andrzeja na Kwirynale i rocznego studium retoryki uczył w l. 1823–4 gramatyki w Orvieto, studiował w l. 1824–6 filozofię w Kolegium Rzymskim, uczył poetyki w Nawarze (Sabaudia), a równocześnie był wychowawcą młodych konwiktorów (1826–7), oraz poetyki w Turynie (1827–30). W l. 1830–4 studiował teologię w Kolegium Rzymskim i już wówczas wygłaszał kazania na placach rzymskich. Dn. 29 XII 1833 otrzymał święcenia kapłańskie. Po odbyciu studium prawa zakonnego, tzw. trzeciej probacji, przy kościele Św. Euzebiusza (1834–5), zamieszkał w Kolegium Rzymskim i zastępował chorego profesora filozofii. Szybko zasłynął jako doskonały kaznodzieja. W czasie miesięcznego pobytu we Florencji wygłosił ponad sto kazań, ponadto prowadził liczne rekolekcje, m.in. dla artystów, więźniów i żandarmów papieskich (1835–6). Uroczystą profesję 4 ślubów zakonnych złożył 2 II 1838 w Rzymie.

Gdy po powstaniu listopadowym zamierzona przez R-ę praca duszpasterska na Litwie stała się niemożliwa, R. zainteresował się misjami na Bliskim Wschodzie. Wspomagał finansowo jezuicką misję w Syrii, od jej powstania w r. 1831 i wynajdywał dla niej benefaktorów. Dn. 26 VI 1836 opuścił Rzym i pod przybranym nazwiskiem Piotra Rolly’ego udał się z Pawłem Riccadonną do Libanu celem zbadania możliwości zawarcia unii kościelnej i otwarcia specjalnej akademii katolickiej na Bliskim Wschodzie. Jako wizytator papieski zwiedził Azję Mniejszą. W styczniu 1837 poznał się w Jerozolimie z Juliuszem Słowackim, który służył mu do mszy przy Grobie Chrystusa (14/15 I), być może towarzyszył mu w jego dalszej podróży. Dn. 26 III przyjechał R. specjalnie do klasztoru Betheheszban, by tam go wyspowiadać. W kwietniu 1837 dotarł wśród licznych niebezpieczeństw, w stroju tureckim i kurdyjskim, otoczony zbrojną strażą, do Damaszku, a następnie nad Eufrat i Tygrys. Poza kontaktami z licznymi przedstawicielami Kościołów wschodnich, m.in. z patriarchą chaldejskim, prowadził tam badania archeologiczne.

W końcu r. 1837 powrócił R. do Rzymu, gdzie zdał relację z sytuacji religijnej na Bliskim Wschodzie, a papieża Grzegorza XVI, z którym utrzymywał zawsze bliskie kontakty, poinformował o sprawach polskich i przekazał znaczny zbiór eksponatów z Niniwy dla Muzeum Watykańskiego; otrzymał wówczas godność członka papieskiej akademii archeologicznej. W Kongregacji Propagandy Wiary popierał sprawy zlokalizowania centralnego kolegium dla młodzieży azjatyckiej w Bejrucie lub w Aleppo. Przedstawił też kongregacji projekt organizacji uczelni i koszta jej utrzymania. Ostatecznie uzyskał od Grzegorza XVI zatwierdzenie swego planu.

Roczny pobyt w Rzymie R. poświęcił załatwianiu spraw w kongregacjach watykańskich, zdobywaniu benefaktorów dla misji wschodniej i planowanego kolegium, pracy misyjnej i rekolekcyjnej. Popierał też powstające polskie zgromadzenie zmartwychwstańców, których zachęcał do otwarcia w Rzymie polskiego kolegium. Dn. 3 VI 1839 wyjechał przez Maltę do Konstantynopola, następnie do Bejrutu; wszędzie wygłaszał misje po włosku i francusku oraz opiekował się napotykanymi Polakami. W listopadzie t.r. został mianowany przełożonym jezuickiej misji w Syrii, działającej wśród maronitów, melchitów i katolickich Ormian, a równocześnie wikariuszem generalnym delegata apostolskiego arcybpa F. Vilardella. Sytuacja polityczna, wojna domowa i walki frakcyjne Kościołów w Azji Mniejszej nie pozwoliły na szybkie otwarcie planowanego kolegium, dla R-y spowodowały wiele trudności i kłopotów. W okresie współzawodnictwa turecko-egipskiego o panowanie nad Libanem R. stanął zdecydowanie po stronie Turków. W marcu 1840 przedstawił R. generałowi zakonu szczegółowy plan kolegium w Bejrucie dla 100 chłopców z konwiktem, drukarnią, biblioteką oraz różnymi pracowniami, gabinetami i muzeum. Zakład został wkrótce zbudowany i w listopadzie 1841 częściowo uruchomiony. Na skutek obaw rządu francuskiego, popierającego Egipt przeciwko Turcji, aby nowy zakład nie stał się instytucją niezależną od Francji, i jego protestów do Kongregacji Rozkrzewiania Wiary, generał zakonu odwołał w lipcu 1841 R-ę na Maltę. «Kolegium dla Azji» w Bejrucie, przemianowane w r. 1875 na Uniwersytet Św. Józefa, uważało jednak zawsze R-ę za swego fundatora.

Pobyt na Malcie od października 1841 do września 1843 poświęcił R. pracy duszpasterskiej i organizowaniu konwiktu dla chłopców, czym naraził się tym razem gubernatorowi angielskiemu. Wskutek wrogości Anglików i sporów frakcyjnych wśród miejscowego duchowieństwa otrzymał nawet w marcu 1842 zakaz wygłaszania kazań. Wiele czasu poświęcał wówczas pisaniu komentarza do „Ćwiczeń duchownych” św. Ignacego Lojoli i pracy duszpasterskiej. Dopiero w maju 1843 Kongregacja do Spraw Nadzwyczajnych Kościoła oczyściła go z wszelkich zarzutów i nakazała przywrócenie mu prawa wygłaszania kazań. Równocześnie generał zakonu za radą tejże kongregacji przeniósł go na Sycylię, gdzie od września 1843 do czerwca 1844 wygłosił ponad 360 kazań i dzięki rekolekcjom, konferencjom i kazaniom zyskał duży rozgłos.

Dn. 4 VIII 1844 został R. mianowany rektorem Kolegium Propagandy (Collegium Urbanum), kształcącego młodzież dla krajów misyjnych. W trosce o zdrowie młodzieży seminaryjnej wynajął na miejsce jej wypoczynku willę Madama u podnóża góry Monte Mario. Pracował równocześnie w duszpasterstwie, m.in. wśród Polaków przebywających w Rzymie. Podczas wizyty cara Mikołaja I w Rzymie zabiegał u papieża o interwencję w sprawach polskich. W listopadzie 1845 papież wyznaczył R-ę na przewodniczącego komisji do spisania zeznań matki Makryny Mieczysławskiej, ogłoszonych następnie drukiem. („Opowiadanie Makryny Mieczysławskiej, ksieni bazylianek mińskich o ich siedmioletnim prześladowaniu za wiarę, z woli Grzegorza XVI papieża, przez ks. M. Ryłłę, Aleksandra Jełowickiego, ks. Alojzego Leitnera spisana…” Paryż 1846, toż po francusku, Paryż 1846, po niemiecku: Strasburg 1846, Augsburg 1846, po angielsku: Londyn 1846, oraz po polsku: P. 1880, 1887, 1889, Chicago 1886).

Jako znawca Wschodu i języka arabskiego R. wszedł w skład utworzonego przez Kongregację Propagandy w grudniu 1845 Wikariatu Apostolskiego Środkowej Afryki. Po złożeniu rektorstwa Collegium Urbanum opuścił w październiku 1846 Rzym i przez Maltę, gdzie zwiedził rozwijający się konwikt, Bejrut, dokąd sprowadził siostry józefitki dla uczenia dziewcząt, i pośredniczył w nabyciu cennych rękopisów dla Biblioteki Watykańskiej, dotarł 16 IV 1847 do Aleksandrii. Dn. 22 IV t.r. został mianowany kierownikiem wyprawy i prowikariuszem apostolskim nowej misji afrykańskiej. Po skompletowaniu wyprawy składającej się z 5 osób wyruszył w lipcu do Kairu, gdzie zachorował na ciężką dyzenterię. Nie chcąc odkładać terminu wyjazdu, mimo choroby, w końcu września wyruszył w górę Nilu. Podróż odbywał częściowo na łodziach i na tratwach, a częściowo, omijając katarakty, na wielbłądach. Dn. 11 II 1848 dotarł do Chartumu, gdzie zdążył nabyć dla misji niewielki dom z ogrodem. Jeszcze 10 IV napisał z Chartumu listy do Rad Głównych Tow. Wspierania Misji w Lyonie i Paryżu dotyczące zakładania osad nad Nilem. Zmarł 17 VI 1848 w Chartumie, pochowany został na miejscowym cmentarzu, skąd przeniesiono jego zwłoki w r. 1900 do grobu zakonnego w Kairze.

Postać R-y przeniesioną w w. XVI wprowadził J. Słowacki do utworu „Preliminaria peregrynacji do Ziemi Świętej J.O. Księcia Radziwiłła Sierotki” (1840–1841).

 

Portret R-y – litografia w stroju wschodnim L. Bulewskiego w publikacjach M. Czermińskiego, J. Hołowińskiego i S. Kościałkowskiego; – Bibliogr. historii Pol. XIX w., II cz. 1; Backer-Sommervogel, Bibl. Comp. de Jésus, VII 343–4; Enciclopedia cattolica, Citta del Vaticano X 1502; Enc. Katol., II 186 (Bejrut); Enc. Kośc.; Enc. Org.; Ilustr. Enc. Trzaski; Podr. Enc. Kośc.; Koch L., Jesuiten-Lexikon, Paderborn 1934 kol. 1578; Uruski, XV 351; – Bystroń J. S., Polacy w Ziemi Świętej, Syrii i Egipcie 1147–1814, Kr. 1930 s. 145–57; Czermiński M., O. Maksymilian Ryłło Towarzystwa Jezusowego misjonarz apostolski, Kr. 1911–12 I–II (fot.); G. P., Założyciel misji nad Nilem. M. Ryłło (1802–1848). Z Pomocą!, „Biul. Kom. Pomocy Polskim Misjom” [Nr.] 8: 1983 s. 5–6; [Janus J.] J., Ks. Maksymilian Ryłło T. J., „Duszpasterz Polski Zagranicą” R. 3: 1952 s. 319–35; Jullien M., La nouvelle Mission de la Compagnie de Jésus en Syrie (1831–1895), Tours 1898 I 85–98; Kantak J., Juliusza Słowackiego życie i idee religijne., w: Sacrum Poloniae Millennium, Rzym 1966 XII 569, 574, 577; tenże, Le Père Maximilien Ryłło. Un ami du Proche-Orient, L’homme aux grandes visions, mort à la peine, Beyrouth 1950; Kietlicz-Wojnacki W., Polskie osiągnięcia naukowe na obczyźnie, L. 1980 s. 312; Korwin S. A., Stosunki Polski z Ziemią Świętą, W. 1959 s. 176, 249; Kościałkowski S., O. Maksymilian Ryłło T. J. 1802–1848, Bejrut 1946 (fot.); tenże, Polacy a Liban i Syria w toku dziejowym, Bejrut 1949; Le P. Maximilien Ryłło Provicaire Apostolique de l’Afrique Centrale, „Lettres de Fouvrière” 1900–1901 s. 452–74; Narbone A., Annali Siculi della Compagnia di Gesù, Palermo 1908 I 46, 149–50; Otto J. A., Gründung der neuen Jesuitenmission durch General Pater Johann Philipp Roothaan, Freiburg im Br. 1939 s. 151–3, 157–9, 178–81, 237–44; Pelczar J. S., Pius IX i Polska, Miejsce Piastowe 1914 s. 322–3; tenże, Zarys dziejów kaznodziejstwa, Kr. 1896 Cz. 2 s. 347–8; Pertek J., Polacy na szlakach morskich świata, Gd. 1957 s. 401–2; Reychman J., Dzieje duszpasterstwa polskiego nad Bosforem, „Nasza Przeszłość” T. 33: 1970 s. 181–2; tenże, Podróżnicy polscy na Bliskim Wschodzie w XIX w., W. 1972 s. 34, 133–4; Sawrymowicz E., Kalendarz życia i twórczości Juliusza Słowackiego, Wr. 1960; Schmid E., L’impresa missionaria sotto P. Maksymilian Ryłło, w: Alle origini della missione dell’Africa centrale, Verona 1987 s. 109–27; Smulikowski P., Historia Zgromadzenia Zmartwychwstania Pańskiego, Kr. 1893 II 64, 76–80, 94, 99, 108, 114–15, 146–7, 153, 156–8, 210, 217–18; Université Saint Joseph de Beyrouth, Beyrouth 1948 s. 19; Zajączkowski W., Działalność misyjna O. Ryłły, „Tyg. Powsz.” 1949 nr 42 s. 10; Załęski, Jezuici, V; – Aulich M., Dziennik dwunastoletniej misji apostolskiej na Wschodzie, Kr. 1850 Cz. 2 s. 88–89, 91, 92; Galletti P., Memorie storiche intorno al P. Luigi Ricasoli, Prato 1901 s. 203–19; Hoffmanowa z Tańskich K., Pamiętniki, Berlin 1849 III 202–5; Hołowiński I., Pielgrzymka do Ziemi Świętej, Pet. 1853 s. 88–90 (fot.); Kajsiewicz H., Pisma, Berlin 1870 II 307–17; Słowacki J., Korespondencja, Oprac. E. Sawrymowicz, Wr. 1962 I; Zaleski J. B., Korespondencja, Lw. 1904 V 64–5; – „Kraj” (Pet.) 1884 nr 53 s. 6; „Przegl. Pozn.” T. 9: 1849 s. 281–91; – Arch. Zgromadzenia XX. Zmartwychwstańców [ACR] w Rzymie: rkp. 35321 k. 11–12; Arch. Rom. S. I.: Katalogi oraz korespondencja w działach: Afr., Syr., Melit., Prov., Neapol., Reg. Miss.

Ludwik Grzebień

 

 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.