INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Małgorzata (Machna, Magdalena) ks. Zatorska (z domu ks. Raciborska)  

 
 
XV w. - 1510
 
Biogram został opublikowany w 1974 r. w XIX tomie Polskiego Słownika Biograficznego.

  

 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Małgorzata (Machna, Magdalena), (zm. 1510), księżna zatorska. Była córką Mikołaja, księcia raciborskiego, oraz jego drugiej żony, mieszczki krakowskiej Barbary Rockenberg. W r. 1484 (24 IV) wystąpiła jako małżonka Kazimierza, księcia zatorskiego (zob.), który zapisał jej, za zgodą swego brata, Spytkowice i Bachowice oraz cały swój majątek z wyjątkiem 1 600 fl. węgierskich, należnych bratu Wacławowi. M. pozostawała w ścisłych stosunkach z krewnymi, przedstawicielami krakowskiego patrycjatu (Orienthowie, Rockenbergowie, Weinrichowie) i rady miejskiej. Przed r. 1486 przyczyniła się wraz ze swymi krakowskimi krewnymi (siostra Anna Obulcowa, Stanisław Krakowita) do uposażenia mansjonarii w kościele Św. Barbary. Rajcy krakowscy zastrzegli M-cie (21 VIII 1486), jej mężowi i synom, gdyby tacy przyszli na świat, zarówno prawo patronatu i prezenty mansjonarzy w kościele Św. Barbary, jak i altarysty ołtarza św. Jana Chrzciciela w kościele Mariackim w Krakowie. W tym czasie (1490–4) M. owdowiała.
M. pozostawała w dobrych stosunkach z dworem królewskim i służyła gotówką Kazimierzowi Jagiellończykowi oraz jego następcom. Jeszcze w r. 1486 pożyczyła królowi, za zgodą i radą męża, 2 000 czerwonych zł, a później dalsze sumy. W r. 1490 dług króla, zaciągnięty u M-y, wynosił 2 300 fl. węgierskich. Nie wiadomo kiedy doszło do zwrotu tych sum, w r. 1504 jednak król Aleksander wyznaczył M-cie 2 fl. i bałwan soli kwartalnie na żupach krakowskich. Dłużnikami M-y byli również przedstawiciele możnowładztwa. W r. 1488 2 000 fl. węgierskich był jej winien Mikołaj z Tęczyna. Jeszcze za życia męża M. wniosła pretensje do Żar i Rybnika, ale w r. 1495 zrzekła się ich na rzecz krewnych, otrzymując od nich 200 czerwonych zł rekompensaty. Nie zdołała jednak wywalczyć dla siebie Pszczyny. Można przypuszczać, że majątek M-y (dobra ziemskie i gotówka) był znaczny. Już w r. 1487 zapisała go, za aprobatą męża, na wypadek bezpotomnej śmierci, bratu rodzonemu Januszowi, księciu raciborskiemu. Z testamentu M-y z r. 1508 dowiadujemy się, że miała syna Bolka, który (ur. po r. 1487) nie dożył do lat sprawnych, skoro M. zapisała 300 czerwonych zł na uposażenie altarysty w kościele Mariackim w Krakowie, w kaplicy, «ubi dux Bolek iacet sepultus», oraz 350 zł na uposażenie ołtarza w kościele Św. Katarzyny w Krakowie, gdzie sama pragnęła spocząć. Dla tegoż kościoła zamówiła obrazy u malarza Joachima Libnawa. Egzekutorami testamentu uczyniła rajców krakowskich i kazimierskich oraz wielkorządcę krakowskiego Andrzeja Kościeleckiego. Jedną z ostatnich czynności M-y był jeszcze zapis w dn. 27 V 1510 na rzecz ołtarza Św. Katarzyny w kościele krakowskich Augustianów 10 grzywien, które otrzymała od króla na żupach solnych za kolejne pożyczki gotówki. Niedługo potem w r. 1510 zmarła, pochowana najprawdopodobniej w kaplicy Weinrichowskiej (obecnie św. Jana Nepomucena) w kościele Mariackim w Krakowie, gdzie uprzednio spoczął jej syn, a zapewne i mąż Kazimierz.

Boniecki M., Książęta śląscy z domu Piastów, W. 1875 II 320; Dworzaczek, Genealogia; Wutke, Stammtafeln; – Biermann G., Zur Geschichte der Herzogthümmer Zathor und Auschwitz w: Sitzungsberichte der Akademie der Wissenschaften, Phil.-hist. Classe. B. 40, Wien 1862 s. 629; Rychlik I., Księstwa oświęcimskie i zatorskie, w: Sprawozdanie Dyrekcji c. k. Gimnazjum w Tarnowie, Tarnów 1889 s. 60–1; – Kod. m. Krak., II 629–33; Liber quitantiarum Aleksandri regis ab a. 1502 ad 1506, W. 1897 s. 96; Matriculanun summ., I; Starod. Prawa Pol. Pomn., II nr 4386, 4424, 4509.
Feliks Kiryk

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.