INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Maurycy Sikorski      Tygodnik Literacki : literaturze, sztukom pięknym i krytyce poświęcony. [R.6], № 43 (28 października 1843), s. 338 - w zbiorach Biblioteki Jagiellońskiej w Krakowie - źródło kopii cyfrowej: POLONA.pl

Maurycy Sikorski  

 
 
1822 - 1846-02-21
 
Biogram został opublikowany w latach 1996-1997 w XXXVII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Sikorski Maurycy, pseud. i krypt.: M.S., Maurycy znad Wisłoki (1822–1846), poeta, spiskowiec galicyjski. Ur. w Przecławiu, był synem Antoniego, zarządcy dóbr, i Ludwiki Winogrodzkiej.

Od r. 1832 S. uczęszczał do gimnazjum w Tarnowie. Mieszkał wówczas na stancji w domu policjanta na Zabłociu (przedmieście Tarnowa) razem z Julianem Goslarem. W r. 1837 stał się jednym z najbardziej zapalonych członków założonego przez Goslara wśród uczniów tarnowskiego gimnazjum kółka samokształceniowego, które stało się potem jedną z głównych części składowych rozwijającego się w Tarnowie Stowarzyszenia Ludu Polskiego. S. wyjechał następnie do Lwowa i ukończył prawo na tamtejszym uniwersytecie.

W czasie studiów S. utworzył wśród kolegów tajny związek, który działał jako sekcja Tow. Demokratycznego. Był też członkiem kółka literackiego młodych pisarzy powstałego we Lwowie jesienią 1844. Pisał wiersze o ukrytych pod dość przejrzystą symboliką tendencjach patriotycznych i rewolucyjnych; część z nich ogłaszał w czasopismach lwowskich – „Dziennik Mód Paryskich”, „Rozmaitości” oraz w poznańskim „Tygodniku Literackim” (pod pseud. Maurycy znad Wisłoki). Zajmował się też historią Polski, gromadząc odpowiednie materiały.

Wyprawiony w październiku 1845 przez Teofila Wiśniowskiego do Lwowa, S. odegrał tu poważniejszą rolę w przygotowaniach do rewolucji 1846 r. Pod pozorem uczęszczania na wykłady w Akademii Technicznej zajmował się werbunkiem do powstania wśród uczącej się młodzieży i rzemieślników. Gdy w grudniu 1845 zjechał do Lwowa Edward Dembowski, S. stał się jednym z jego najbliższych współpracowników; wszedł do utworzonego przezeń wśród studentów komitetu rewolucyjnego mającego kierować przygotowaniami do powstania. W związku z powierzeniem mu funkcji kierownika akcji powstańczej na obwód samborski, przebywał jakiś czas we wsi Horożana, gdzie wciągnął do spisku kilku dzierżawców i oficjalistów dworskich oraz duchownych. Wg przypuszczeń Antoniego Knota to właśnie S. pod pseud. Prawdomiła z Karpat był redaktorem konspiracyjnego tygodnika dla chłopów „Kosa”, wychodzącego we Lwowie w styczniu 1846. S. miał opinię zręcznego agitatora, wywierał zwłaszcza duży wpływ na młodzież. L. Sacher-Masoch scharakteryzował go jako «ein ebenso fanatischer als kühner und talentirter Mensch», a F. M. Władysław Czaplicki wspominał, że już jego zewnętrzny wygląd wskazywał na «zimną rozwagę i rozum, niemniej głęboko myślącego człowieka, w ogóle szlachetnego». Gdy we Lwowie rozpoczęły się aresztowania spiskowców, S. wyjechał ponownie do Horożany i we dworze Czaplickich, gdzie był na naradzie, zginął zamordowany przez ruskich chłopów 21 II 1846.

Utwory poetyckie S-ego (zapewne i nie drukowane) zachowały się w rękopisach Biblioteki Poznańskiego Tow. Przyjaciół Nauk (akc. 1374).

Zakamuflowane przed austriacką cenzurą wspomnienie o S-m zawarł jego przyjaciel Jan Zachariasiewcz w opowiadaniu „M.S. Ustęp z życia mało znanych ludzi” (w: tenże, „Powieści”, Lw. 1855); pamięci S-ego poświęcił w r. 1847 Henryk Skałkowski wiersz „Świętym cieniom brata Maurycego” (B. Narod.: rkp. 6025 t. 1 k. 169–170). Zapomnianego, wydobył z niepamięci A. Knot w r. 1960.

S. rodziny nie założył.

Brat S-ego Felicjan był agitatorem powstańczym na Rzeszowszczyźnie w XIX w., działał wśród strażników skarbowych i prywatnych oficjalistów, w r. 1846 na terenie Ulanowa. Siostra S-ego Justyna Klara, zamężna 1.v. za Marcelim Skałkowskim, spiskowcem galicyjskim i poetą, 2. v. Kudelska, była literatką i publicystką.

 

Kłak C., Maurycy Sikorski – poeta walki, „Widnokrąg” 1966 nr 36 s. 4; tenże, Pisarze galicyjscy, Rzeszów 1994; Knot A., Marceli Skałkowski (1818–1846), Spraw. Wrocławskiego Tow. Nauk., T. 15: 1960 A. (Wr. 1962) s. 9–10; tenże, Z życia lwowskiej młodzieży akademickiej w przededniu rewolucji 1846 r., Studia i Mater. z Dziej. Nauki Pol., S.A, W. 1968 z. 12 s. 223–33 (bibliogr.); Łopuszański B., Region tarnowski jako ośrodek ruchu spiskowego Galicji w latach 1834–1837, „Studia Hist.” R. 11: 1968 z. 2 s. 192; Tarnów. Dzieje miasta i regionu, Tarnów 1983 II; Tyrowicz M., Prawda i mit w biografii Juliana Macieja Goslara (1820–1852), W. 1972; – [Czaplicki F. M. W.] Cz…. F.M. Władysław, Powieść o Horożanie, Lw. 1862 s. 32–3, 69, 75–6, 94–8; Hertz, Zbiór poetów pol. XIX w., Ks. 6; Rok 1846 w Galicji, W. 1958 (dot. brata Felicjana); [Sacher-Masoch L.], Polnische Revolutionen, Prag 1863 s. 42, 183 i n.; [Skałkowska-Kudelska J.] J. K. S., Ze wspomnień o Julianie Goslarze, „Tydzień. Dod. Liter. Kur. Lwow.” 1898 nr 51 s. 411–12; – B. Narod.: rkp. 6025 t. 1 (Pisma Radosława z Rymanowa, tj. Henryka Skałkowskiego).

Rościsław Skręt

            

 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.