INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Michał Pac h. Gozdawa  

 
 
Biogram został opublikowany w 1979 r. w XXIV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Pac Michał h. Gozdawa (1754–1800), starosta kowieński i borciański, poseł na sejm, generał-major wojsk litewskich. Ur. 30 IX, był synem Antoniego Michała (zob.) i Teresy Barbary z Radziwiłłów. Wychowywał się na dworze swego dalekiego krewnego Michała Jana Paca (zob.), który starał się ugruntować go «w cnotach chrześcijańskich» oraz w «sentymentach obywatelstwa» (M. J. Pac do P-a 13 III 1775). Być może kształcił się następnie w kolegium mohylewskim, na co wskazywałaby zawarta w latach młodzieńczych przyjaźń z Marianem Stecewiczem, przeorem karmelitów mohylewskich. Wg opinii Jana Szumskiego, archidiakona prałata białoruskiego, P. wyróżniał się inteligencją i wszechstronnymi uzdolnieniami. «W tak młodym wieku – pisał do jego matki Teresy 2 I 1775 – pierwszy raz widzę wszelką doskonałość i w odpowiedziach roztropność, jaką w najdoskonalszym znajduje się statyście». Podobną o P-u opinię wyrażali gubernator mohylewski i arcybiskup białoruski. W początkach czerwca 1760, a więc zanim ukończył szósty rok życia, matka wyrobiła mu u kuzyna Michała Radziwiłła, hetmana w. lit., patent na chorąstwo w jego regimencie. Wychowany w duchu wysoce patriotycznym, po pierwszym rozbiorze, jako jeden z nielicznych, nie złożył przysięgi z dóbr swych odpadłych do Rosji, tracąc posiadłości w tym zaborze. Gdy w r. 1774 zwracał królowi Order Orła Białego zmarłego ojca, monarcha wynagrodził go za patriotyczny odruch stopniem kapitana buławy wielkiej wojsk litewskich, a w kilka lat później szarżą pułkownika pieszego pułku grenadierów. Na przełomie l. 1774–5 odbył P. podróż po Europie zachodniej, zatrzymując się czas dłuższy w Amsterdamie. Za drugim tam pobytem w listopadzie 1775 poślubił w Utrechcie Ludwikę Tyzenhauzównę, córkę Michała, star. posolskiego, synowicę podskarbiego Antoniego. W kwietniu 1775 wybrał się do Moskwy w interesach swego przyjaciela przeora Mariana Stecewicza i własnych, nie znanych bliżej. W r. 1776 był przeznaczony przez Tyzenhauza do poselstwa z sejmiku kowieńskiego, lecz wskutek opozycji Zabiełłów i Kossakowskich udał się do Grodna, stąd posłował na sejm i 23 VIII podpisał akt konfederacji generalnej obojga narodów. W maju 1778 odwiedził wraz z żoną w Strasburgu Michała Jana Paca. Po powrocie 26 IX 1778 otrzymał starostwo sądowe pow. kowieńskiego i urząd ten sprawował do upadku Polski. W r. 1781 (11 IX) dostał Order Św. Stanisława, a w listopadzie 1783 stopień generał-majora wojsk litewskich. Po rezygnacji Mikołaja Prozora z sęstwa ziemskiego kowieńskiego Ignacy Zabiełło z Antonim Kossakowskim na sejmiku elekcyjnym kowieńskim 9 II 1785 zbrojnie opanowali zamek, miejsce sejmikowania, i, nie dopuszczając przeciwników, wybrali na sędziego Antoniego Blinstruba. Wówczas P. z Tomaszem Wawrzeckim, mając za sobą kilkakrotną przewagę sejmikujących, zorganizowali obrady w kancelarii grodzkiej, wybierając Karola Mejera, którego następnie zatwierdził król na tym stanowisku.

P. dziedziczył w pow. kowieńskim Jezno ze wspaniałą rezydencją, Żybortowszczyznę w pow. słonimskim, Hołowczyn i Kniażyce koło Mohylewa. W r. 1781 nabył od Karola Radziwiłła Koniuszany w woj. wileńskim. W r. 1783 procesował się z Antonim Tyzenhauzem o starostwo rumszyskie w pow. kowieńskim woj. trockiego. Dn. 7 III 1776 matka scedowała mu starostwo niegrodowe borciańskie w pow. lidzkim.

P. parał się też poezją, zachował się niedrukowany utwór wierszowany z r. 1775, pt. Na niezabudesz, ku czci przeora Mariana Stecewicza. Straciwszy znaczną część majątku, schorowany, pod koniec życia «wpadł w melancholię» i zmarł 29 I 1800 w Mycie (Myto w pow. lidzkim); został pochowany 2 II t. r. w katakumbach kościoła w Jeznie.

Z Ludwiką z Tyzenhauzów (zm. zapewne 1791), która po rozwodzie (ok. 1785) wyszła za mąż za generała Pawła Grabowskiego (zob.), miał P. syna Ludwika Michała (zob.) i córkę Zofię Aleksandrę (1782–1856), żonę płka Feliksa Potockiego, a następnie Ksawerego Niesiołowskiego (zob.), oraz zmarłą w wieku dziecięcym (w r. 1786) Konstancję. Z nie znaną z imienia Kamińską miał syna naturalnego Ludwika Kamińskiego (zob.).

 

Estreicher; Słown. Geogr. III 581, VIII 855, IX 854; Dworzaczek; Uruski; Żychliński, V, VIII; Łoza, Kawalerowie; – Kościałkowski S., Antoni Tyzenhauz, Londyn 1971 I–II; Wolff J., Pacowie, Pet. 1885; – Vol. leg., VIII 528; – AGAD: Arch. Radziwiłłów, Dz. V 11211, 11237; B. Czart.: rkp. 879; B. Ossol.: rkp. 12770 (Listy od i do P-a), 13622 (Korespondencja P-a).

Wacław Szczygielski

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

   
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Józef Rufin Wybicki

1747-09-29 - 1822-03-10
działacz polityczny
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Adam Mrozowicki

ok. 1705 - ok. 1776
konfederat barski
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.