Dzieduszycki Mikołaj Adam (1769–1795), syn Dominika Herakliusza, starosty bachtyńskiego, i 2. jego żony Julii Bielskiej, ur. 6 XII, zdolny i żądny wiedzy, odbył chlubnie nauki i prosto niemal ze szkół pomimo oporu matki udał się do Warszawy, gdzie pracował jako kancelista w biurze departamentu deputacji dla spraw zagranicznych pod bratem stryjecznym Antonim; przyjaźnił się z młodymi literatami, jak: Alojzy Feliński, Konstanty Tymieniecki, Michał Wyszkowski, Jan Tarnowski, Szubert, Rudzki i in., uczęszczał na wieczory Felińskiego, gdzie wspólnie kształcono się i czytano swoje utwory. D. podjął wówczas przekład »Śmierci Cezara« z Woltera i Georgik Wergilego i pisywał artykuły do ówczesnych czasopism. Do Targowicy nie należał, podczas insurekcji Kościuszkowskiej mianowała go Rada Tymczasowa członkiem Deputacji indagacyjnej do śledzenia występków przeciw ojczyźnie. Deputacja nie podjęła czynności, gdyż oskarżonych lud tymczasem powiesił. W czasie oblężenia Warszawy w lecie 1794 nadwerężył sobie zdrowie. Chorego na płuca odwiózł Wyszkowski do Sokołowa na Podkarpaciu, gdzie umarł 2 VIII 1795. Krótko przed śmiercią przełożył z Horacego odę »Integer vitae«. Prócz niej i wymienionych już 2 większych przekładów w spuściźnie D., która dostała się Wyszkowskiemu, były jeszcze przekłady lub naśladownictwa Owidiusza, Safony wg Boileau, Hagedorna, Utza i kilka erotyków. Z tego wydrukowała Hofmanowa I sielankę Wergilego, dwie sceny z tragedii Woltera, Do Zefirów, Chatkę i odę Horacego, Łukasz zaś Gołębiowski w przekładzie »Podróży młodego Anacharzysa do Grecji« z J. J. Barthelemy’ego, Wilno 1819–25, t. II, 43 początkowe strofy przekładu z Safony. Reszta utworów D-go zaginęła.
Dzieduszycki Maur., Kronika domowa Dzieduszyckich, Lw. 1865, 417–22; Żychliński T., Złota księga, IV 87; Klem. z Tańskich Hofmanowa, Rozrywki dla dzieci, W. 1828, IX 249–63, wzgl. W. 1859, V 132–3; Wyszkowski M., Poezje, W. 1830, s. 57–9; Marylski E., Wspomnienia zgonu zasłużonych w narodzie Polaków, W. 1829, 161–2; Ogrodziński W., Polskie przekłady Horacego, Commentationes Horatianae, Kr. 1935, II, 128.
Wincenty Ogrodziński