INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Mikołaj Kiszka h. Dąbrowa  

 
 
Biogram został opublikowany w latach 1966-1967 w XII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Kiszka Mikołaj h. Dąbrowa (ok. 1588–1644), podskarbi wielki W. Ks. Lit. Trzeci syn Stanisława Kiszki, wojewodzica witebskiego, i Elżbiety Sapieżanki. Karierę rozpoczął na dworze królewskim; towarzyszył Zygmuntowi III w wyprawie smoleńskiej w l. 1609 i 1610. W r. 1612 otrzymał od ojca w działach majątkowych dobra Iwie i Dołhinowo, położone w pow. oszmiańskim, i w tym samym czasie poślubił córkę Albrechta Radziwiłła, marszałka wielkiego W. Ks. Lit., i ks. Anny Kettler, Barbarę, która zmarła w r. 1614. W r. 1615 ożenił się z Heleną z Obór Leśniowolską, wdową po Stanisławie Stadnickim, kaszt. przemyskim, która wniosła mu Lesko. Otrzymał starostwo sądowe wiłkomierskie, a w r. 1617 był marszałkiem Trybunału W. Ks. Lit. W t. r. mianowany został wojewodą derptskim. W r. 1621 wziął udział w wyprawie chocimskiej. W r. 1623 został powtórnie marszałkiem Trybunału W. Ks. Lit., a w r. 1626 otrzymał godność wojewody mścisławskiego. W r. 1627 pośredniczył w sporze dwóch hetmanów lit.: Krzysztofa Radziwiłła i Lwa Sapiehy. W r. 1629 zmarła po długiej chorobie jego druga żona. W t. r. fundował cerkiew unicką w Mikołajowie koło Ługomowicz. W l. 1631–3 sprowadził do Iwia bernardynów, uposażył i osadził ich w murowanym kościele farnym fundacji swego ojca, parafię zaś przeniósł do zbudowanego własnym kosztem drewnianego kościoła. Fundację bernardyńską potwierdził sejm w r. 1638.

W r. 1632 przebywał K. w Warszawie w czasie śmiertelnej choroby króla Zygmunta III i należał następnie do grona senatorów organizujących konwokację i elekcję. W czasie konwokacji i elekcji współpracował ściśle z K. Radziwiłłem, hetmanem polnym lit. Podczas wyprawy smoleńskiej we wrześniu 1633 r. należał do najbliższych współpracowników i doradców króla. Za udział w wyprawie otrzymał wynagrodzenie. Pozostawał, podobnie jak i bracia, w stałych kłopotach pieniężnych i wyprzedawał odziedziczone po ojcu i bracie Stanisławie majątki, między nimi Poporcie w pow. wiłkomierskim. W r. 1633 wymienił starostwo sądowe wiłkomierskie na starostwo wołkowyskie (w r. 1636 powrócił na starostwo wiłkomierskie). Ubiegał się też nieustannie o nowe nadania i zgromadził stopniowo w swych rękach kilka starostw. W r. 1636 otrzymał roczną pensję z dochodów ekonomii mohylewskiej, a następnie zarząd samej ekonomii; posiadał też królewszczyzny: Sienno, Metele, Olitę i Łomazy oraz Retów na Żmudzi. W r. 1636 wykupił z rąk Sapiehy dobra rodowe Ciechanowiec. Dn. 15 VIII t. r. otrzymał kasztelanię trocką, w n. r. był po raz trzeci marszałkiem Trybunału W. Ks. Lit.

W tym czasie należał K. do najpotężniejszych magnatów na Litwie; spowinowacenie z Radziwiłłem, woj. wileńskim, dzierżenie przez brata Janusza godności hetmana polnego lit., a brata Krzysztofa województwa mścisławskiego zapewniały mu poważny wpływ na bieg spraw w Księstwie. Należał on do grupy tych magnatów, którzy uważnie obserwowali politykę Władysława IV, podejrzewając go o zamiary wzmocnienia swej władzy. Charakterystycznym jest, że w czasie zatargu celnego króla z miastem Gdańskiem K. stanął po stronie miasta i gotów był razem z nim bronić przywilejów stanowych. W l. 1639–41 należał do komisji królewskiej osądzającej sprawę rozruchów antykalwińskich wzniecanych przez bpa wileńskiego Abrahama Wojnę i środowisko Akademii Jezuickiej w Wilnie. K. urodzony i wychowany w kalwinizmie przeszedł, podobnie jak ojciec i brat, na katolicyzm; nie był fanatykiem religijnym i należał w łonie komisji do zwolenników zakończenia sporu ugodą polubowną. Jego krytyczny stosunek do akademii wywołany był także toczącym się wówczas procesem, jaki brat jego Krzysztof prowadził z akademikami wileńskimi. W październiku 1640 r. otrzymał K. urząd podskarbiego wielkiego W. Ks. Lit., a w r. 1641 odkupił od Opalińskich ich prawa do starostw gieranońskiego i lipniskiego. W r. 1642 zabiegał o uzyskanie buławy wielkiej W. Ks. Lit. dla brata Janusza i poruszał tę sprawę na sejmikach. Interesował się sprawami małżeństw córek swego brata Krzysztofa: Katarzyny, wydanej za A. Słuszkę, woj. trockiego, i Krystyny, za G. Kierłę, marsz, starodębskiego. Zmarł bezpotomnie 23 III 1644 r. w Iwiu i pochowany został w habicie bernardyńskim w kościele Bernardynów w Iwiu. Dobra jego odziedziczyli bracia i wdowa, nie znana z imienia trzecia jego żona.

 

Estreicher; Enc. Org.; Boniecki; Kojałowicz W. W., Herbarz rycerstwa W. X. Litewskiego tak zwany Compendium, Wyd. F. Piekosiński, „Herold Pol.” 1897 s. 39: Niesiecki; Elektorowie, s. 91; Wolff, Senatorowie W. Ks. Lit; – Czapliński W., Senat za Władysława IV, w: Studia historyczne ku czci S. Kutrzeby, Kr. 1938 I 94; Godziszewski W., Polska a Moskwa za Władysława IV, Kr. 1930 s. 11, 15, 23; Jankowski Cz., Powiat oszmiański, Pet. 1898 III 66–74; Kotłubaj E., Galeria nieświeska portretów radziwiłłowskich, Wil. 1857 s. 294; Kraushar A., Dzieje Krzysztofa z Arciszewia Arciszewskiego, Pet. 1892 I 358; Lipiński W., Działania wrześniowe pod Smoleńskiem w r. 1633, „Przegl. Hist.-Wojsk.” T. 6: 1933 s. 192; Łukaszewicz J., Dzieje kościołów wyznania helweckiego w Litwie, P. 1843 I 227–9; Sapiehowie, Pet 1891 II 19; Załęski, Jezuici, II 401; Zwolski B., Sprawa zboru ewangelicko-reformowanego w Wilnie w latach 1639–41, Wil. 1936; – Akta do dziej. Polski na morzu, VII cz. IIa; Archeografičeskij Sbornik Dokumentov, Wil. 1870 VIII 231, 242–3; Opis dokumentov Vilenskogo Centralnogo Archiva drevnich aktovych knig, Wil. 1912 IX 390; Radziwiłł A., Pamiętniki, Wyd. E. Raczyński, P. 1839 I 13, II 25, 134; [Radziwiłł K.], Księcia… hetmana polnego W. Księstwa Litewskiego sprawy wojenne i polityczne, Paryż 1859 s. 604; Vol. leg., III 459 fol. 968; – AGAD: Arch. Radziwiłłów, dz. IV teka 3 koperta 32, teka 16 koperta 185, 186, 190, teka 123 koperta 306, teka 24 koperta 323, dz. V teka 149 nr 6763, 6771.

Tadeusz Wasilewski

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

   
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Zygmunt III (Waza)

1566-06-20 - 1632-04-30
król Polski
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Mikołaj Ścibor Marchocki

ok. 1570 - 1636 lub później
starosta czchowski
 

Gerard Denhoff

1589 - 1648-12-23
wojewoda pomorski
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.