INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Mikołaj Kucieński (z Kutna, Kuciński) h. Ogończyk      Mikołaj z Kutna w incipicie (z ozdobnym inicjałem) dokumentu pergaminowego z 31 października 1489 w zbiorach Biblioteki Kórnickiej PAN - źródło kopii cyfrowej: www.wbc.poznan.pl

Mikołaj Kucieński (z Kutna, Kuciński) h. Ogończyk  

 
 
Biogram został opublikowany w 1971 r. w XVI tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Kucieński (Kuciński, Mikołaj z Kutna) Mikołaj h. Ogończyk (zm. 1493), wojewoda łęczycki. Ur. zapewne ok. r. 1430, był prawdopodobnie synem Jana z Kutna, stolnika (ok. 1435), potem kasztelana gostynińskiego. Z rodzeństwa K-ego znamy jego siostrę Jadwigę oraz Andrzeja, być może identycznego z cześnikiem (1477) i kasztelanem (1488–98) gostynińskim, potem wojewodą rawskim (1498–1500) tegoż imienia. W r. 1461 K. jako stolnik i starosta gostyniński dowodził wojskami książąt płockich, wysłanymi na wojnę z Krzyżakami w pomoc dla Kazimierza Jagiellończyka. W r. 1462, gdy po śmierci księcia mazowieckiego Władysława II Kazimierz Jagiellończyk zgłosił pretensje do ziem płockiej, rawskiej, gostynińskiej i bełskiej, K., deklarując się po stronie Korony, wydał królowi trzymany przez siebie zamek gostyniński, otwierając w ten sposób ponad trzydziestoletni okres działalności w służbie Jagiellonów. Świadkował jako jedyny (obok wojewody rawskiego Jana z Nieborowa) z urzędników swej ziemi na akcie inkorporacji ziemi gostynińskiej do Korony w grudniu 1462 r.; otrzymał wtedy starostwo gostynińskie w dzierżawę, zapewne dożywotnią, a także uzyskał nadanie kilku wsi. W r. 1465 dostał województwo rawskie. W październiku t. r. uczestniczył u boku króla w rozmowach z księciem Konradem oleśnickim w Kaliszu, podczas których uregulowano sprawę sukcesji Konrada na Mazowszu. Po śmierci Piotra Oporowskiego przeszedł w r. 1467 na woj. łęczyckie. We wrześniu 1467 r. wraz z innymi członkami rady królewskiej poręczał długi królewskie. Brał w tym okresie udział w większości sejmów, m. in. w piotrkowskim w październiku 1468 r., na którym przysądzono Koronie prawo do ziem wschodniego Mazowsza.
W lipcu 1471 r. należał do grona dostojników odprowadzających na tron czeski królewicza Władysława Jagiellończyka; wrócił do kraju wraz z innymi członkami polskiego orszaku w październiku t. r. W r. n. wraz z Jakubem z Sienna posłował do Mikołaja Tungena, doprowadzając do zawarcia ugody z biskupem warmińskim. Podczas wojny polsko-węgierskiej w r. 1474, wraz z wojewodami Jakubem z Dębna, sandomierskim, i Stanisławem z Ostroroga, kaliskim, oraz z kanonikiem Andrzejem Róża Boryszewskim prowadził rokowania z królem węgierskim Maciejem Korwinem we Wrocławiu, zakończone podpisaniem rozejmu. Jesienią 1475 r. towarzyszył królewnie Jadwidze do Wittenbergi i Landshut, gdzie odbył się jej ślub z ks. Jerzym bawarskim. W r. n. brał udział w uroczystym wjeździe króla Kazimierza Jagiellończyka do Malborka. W styczniu 1479 r. towarzyszył z kolei do Frankfurtu nad Odrą następnej córce królewskiej, Zofii, wydawanej za margrabiego brandenburskiego Fryderyka Starszego; zaraz potem jechać miał na spotkanie z Władysławem Jagiellończykiem do Ołomuńca. W r. 1482, wraz z prymasem Zbigniewem Oleśnickim, rozsądzał spory pomiędzy miastem Toruniem a Janem Kościeleckim o starostwo świeckie i był posłem króla na zjazd stanów Prus Królewskich z w. mistrzem w Elblągu. Jako wojewoda łęczycki brał K. czynny udział w sądach i sejmikach łęczyckich, uczestnicząc w uchwalaniu laudów dotyczących szczególnie sądownictwa ziemskiego. W r. 1478 był jednym z twórców układu (nawiązującego do wcześniejszych uchwał łąkoszyńskich) między szlachtą ziemi gostynińskiej i łęczyckiej o zwrot zbiegłych kmieci i służby.
Podróże w interesie państwa i dynastii oraz poparcie udzielane królowi znajdowały odbicie w ubezpieczaniu K-emu sum na starostwie gostynińskim: za służby w Czechach (1472), wydatki na zjeździe (zapewne sejmie mazowieckim) w Zakroczymiu (1473), koszty podróży bawarskiej (1474) itd. Komasacja sum na Gostyninie w r. 1479 wykazała 1041 grzywien należności królewskich wobec K-ego. W r. 1472 otrzymał K. konsens na wykup starostwa człuchowskiego, którego jednak nie przejął na skutek opozycji stanów pruskich. Dzierżawa dóbr królewskich była, jak się zdaje, podstawą majątku K-ego.
Jego własność stanowił klucz dóbr kutnowskich w ziemi gostynińskiej. Fakt piastowania przez K-ego urzędu ziemskiego w ziemi łęczyckiej każe przypuszczać, że i tutaj miał on jakieś dobra; prawdopodobnie było to miasto Krośniewice (część?); nie można jednak wykluczyć, że K. uznawany był za terrigenę łęczyckiego z tytułu posiadania Kutna, które w XV w. stanowiło rodzaj mazowieckiej enklawy w ziemi łęczyckiej. W r. 1480 spławiał Wisłą zboże do Gdańska z własnych folwarków.
Na sejmie lubelskim 18 II 1484 r. K. otrzymał jedno z najbardziej intratnych stanowisk w Koronie – starostwo generalne Wielkopolski, odebrane woj. poznańskiemu Maciejowi z Bnina. Do Wielkopolski zjechał w połowie marca t. r.; niedługo potem, już w maju t. r., z urzędu prowadził wraz z kaszt. lędzkim Wojciechem Górskim i Janem Jasieńskim walki przeciw rycerzowi awanturnikowi Wawrzyńcowi Kośmidrowi Gruszczyńskiemu pod Koźminem; mimo ugody na sejmie kolskim t. r. i na sejmie piotrkowskim 1485 r. sprawa Kośmidra zatrudniała K-ego i w r. 1488. W administracji starostwem oparł się głównie na starym aparacie urzędniczym, ustanowionym przez jego poprzednika, nie zmieniając burgrabióww większości miast powiatowych Wielkopolski. Dziewięcioletni okres piastowania starostwa spędził głównie w Wielkopolsce, objeżdżał regularnie dzielnicę i uczestniczył we wszystkich niemal sejmikach średzkich i sejmach prowincjonalnych w Kole. W pierwszych latach urzędowania egzekwował zaległe podatki od ociągającej się szlachty, obciążając jej dobra. W r. 1485 uczestniczył w zjeździe króla ze stanami pruskimi i w. mistrzem w Toruniu. W Poznaniu otrzymał od króla kamienicę przy rynku; sprzedał ją w r. 1493. Ok. r. 1490 posiadał też prawdopodobnie starostwo wieluńskie.
Jeszcze za życia króla Kazimierza Jagiellończyka K. zbliżył się do Jana Olbrachta. Po śmierci króla węgierskiego Macieja Korwina (1490), o której jako jeden z pierwszych doniósł Olbrachtowi, popierał jego kandydaturę na tron węgierski. Po śmierci Kazimierza Jagiellończyka należał do wiernych stronników Olbrachta; na przełomie maja i czerwca 1492 r. uczestniczył zapewne w zjeździe radomskim; wrócił potem do Poznania, skąd w sierpniu przypuszczalnie wyjechał na elekcję do Piotrkowa. We wrześniu t. r. asystował w Krakowie przy koronacji nowego króla, w końcu września był już z powrotem w Poznaniu. W lutym 1493 r. brał udział w sejmie piotrkowskim, a następnie podejmował nowego króla podczas jego wielomiesięcznego pobytu w Poznaniu (1493). W sierpniu t. r. wskutek złego stanu zdrowia K. wyjechał z Wielkopolski, ustanawiając za zgodą królewską zastępcą na starostwie generalnym swego zaufanego współpracownika, kaszt. nakielskiego Macieja Słupskiego. Do Wielkopolski już nie wrócił, zmarł 2 X 1493 r. w Białoszynie (pod Grójcem?); gdy wiadomość o jego śmierci w kilka dni później przyszła do Poznania, król oddał opróżnione starostwo generalne kaszt. poznańskiemu Janowi z Ostroroga.
W r. 1472 K. miał już dorosłą córkę Annę, wówczas żonę dworzanina królewskiego i starosty sieradzkiego Przedbora z Koniecpola. W r. 1488 K. zapisał na połowie Kutna z przyległościami 400 grzywien posagu i tyleż wiana swej żonie (chyba drugiej?) Barbarze z Miłonic w Kutnowskiem (prawdopodobnie siostra lub córka Władysława z Miłonic, podstolego, potem cześnika łęczyckiego, wreszcie kasztelana inowłodzkiego). Zapewne synem K-ego był Mikołaj z Kutna, kaszt. gostyniński, zm. ok. r. 1508.

Boniecki; Niesiecki; Uruski; Czaplewski, Senatorowie Prus Król.; Gąsiorowski A., Urzędnicy wielkopolscy 1385–1500. Spisy, P. 1968; tenże, Urzędnicy zarządu lokalnego w późnośredniowiecznej Wielkopolsce, P. 1970; – Papée F., Jan Olbracht, Kr. 1936; tenże, Polska i Litwa na przełomie wieków średnich, Kr. 1903 I (tu błędna wiadomość o rzekomym poselstwie K-ego do Wiednia r. 1489); Wolff A., Studia nad urzędnikami mazowieckimi 1370–1526, Wr. 1962; – Acta capitulorum, I nr 724, II 653; Akta grodz. i ziem., IV nr 117, VI nr 108; Akta radzieckie poznańskie, Wyd. K. Kaczmarczyk, P. 1931 II; Akta Stanów Prus Król., I–II; Cod. epist. saec. XV, I, III; Cod. Pol., IV nr 60; Długosz, Historia, V; Inventarium omnium et singulorum privilegiorum… in archivo Regni… continentur, Lutetiae Parisiorum 1862 s. 339; Kod. maz. (Lubomirskiego), nr 217–21, 233, 234, 245; Liber quitantiarum regis Casimiri ab a. 1484 ad 1488, W. 1897, Teki Pawińskiego, II; Matricularum summ., I, II, IV; Papée F., Wiadomość o archiwach węgierskich i materiale ich do dziejów polskich w drugiej połowie XV wieku, Arch. Kom. Hist. AU, Kr. 1898 VIII 450–1; Pawiński A., Sejmiki ziemskie, W. 1895 s. XV–XXVIII; Przyczynki do dziejów polskich z archiwum miasta Wrocławia, Wyd. A. Mosbach, P. 1860 s. 116; Rachunki królewskie; Regesta historico-diplomatica Ordinis S. Mariae Theutonicorum 1198–1525, Göttingen 1948 I 16343; Script. Rer. Sil., XIV; Starod. Prawa Pol. Pomn., I 298, II nr 4157; – AGAD: dok. perg. 488, 735, Łęczyca ziem. 15 k. 14v., 127, 161v., 206v., 219v.; Arch. Państw. w P.: Poznań Grodz. 10, 58, 59 (Materiały do itinerarium K-ego), Kościan Grodz. 3, Kalisz Grodz. 28, 29, Konin Grodz. 3, Gniezno Grodz. 8, 9, 10, Kcynia Grodz. 8, Pyzdry Grodz. 7 (księgi sądowe K-ego z lat 1484–1493).
                                                                                                                                                                                                                              Antoni Gąsiorowski

 

 
 

Chmura tagów

TAGI

Za pomocą tagów oznaczamy powiązania tematyczne postaci. Pozwalają one eksplorować serwis wg wybranych przez redakcję najważniejszych tematów dla danej postaci.

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 
 

Maciej Drzewicki h. Ciołek

1467-02-22 - 1535-08-22
prymas Polski
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Anna Jagiellonka

1476-03-12 - 1503-08-12
księżna pomorska
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.