INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Paweł Antoni Soldadini (Soldadyni)  

 
 
przed 24 IX 1728 - 1785-03-12
Biogram został opublikowany w latach 2000-2001 w XL tomie Polskiego Słownika Biograficznego.

 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Soldadini (Soldadyni) Paweł Antoni h. własnego (1728–1785), profesor medycyny Uniw. Krak., kanonik gnieźnieński. Ur. przed 24 IX (data chrztu) w Krakowie, pochodził ze spolonizowanej rodziny włoskiej, był synem Franciszka, aptekarza, rajcy krakowskiego oraz sekretarza królewskiego, i Teresy z Toryanich.

Zapewne początkowo uczył się S. w Szkołach Nowodworskich, następnie w półr. letn. 1745 immatrykulował się na Uniw. Krak. i już po kilku miesiącach (23 X t.r.) uzyskał stopień bakałarza sztuk wyzwolonych. Uroczystą promocję upamiętnił panegirykiem (Columnae virtuti et honori […] primae laureae candidatorum…, Kr. 1745), który zadedykował egzaminatorom, m.in. Antoniemu Żołędziowskiemu i Kazimierzowi Stęplowskiemu. «Za wiedzą i radą» Jacka Łopackiego, archiprezbitera kościoła Najśw. Marii Panny w Krakowie, został przez rajców krakowskich jednomyślnie wybrany 10 V 1747 na seniora szkoły Mariackiej i w r.n. podjął tam pracę. Dn. 25 V 1747 otrzymał licencjat filozofii, i w związku z tym wydał kolejny panegiryk Manipulus laureas Jagellonicas complectens… (Kr. 1747), dedykowany bpowi krak., kanclerzowi uniwersytetu Andrzejowi Załuskiemu. Dn. 12 VII t.r. promowano go na doktora filozofii. Jako docent extraneus wykładał w półr. zim. 1747/8 arytmetykę wg podręcznika Jana Brożka „Arithmetica integrorum”, a latem 1748 kosmografię. Nie ukończył jednak przewidzianych programem zajęć, gdyż otrzymawszy stypendium fundacji Justusa Słowikowskiego, wyjechał 11 IX na studia medyczne do Rzymu. Dn. 16 I 1753 przyznano mu w Sapienzy dyplom doktora medycyny, z zastrzeżeniem, że dopóki nie złoży egzaminu z praktyki lekarskiej, nie wolno mu leczyć. Jak się wydaje, w drodze powrotnej do kraju zatrzymał się jeszcze na uniw. w Bolonii. Dn. 15 XII 1757 zdał na Uniw. Krak. brakujący egzamin z praktyki lekarskiej i został inkorporowany do Wydz. Lekarskiego. Na podstawie rozprawki Quaestio medica de febre maligna inflammatoria (Kr. 1758), którą przedstawił 25 I 1758 do publicznej dysputy, otrzymał nostryfikację włoskiego doktoratu i 17 II t.r. został oficjalnie przyjęty do grona profesorów uniwersytetu. Wspomnianą dysertację dedykował A. Załuskiemu, którego nazwał swym «wielkim protektorem». W tym czasie był już proboszczem w Prandocinie, ale mieszkał w rodzinnej kamienicy w Krakowie (Rynek Główny 44). Tematami jego wykładów na Wydz. Lekarskim były oznaki choroby, higiena i profilaktyka zdrowia, nauka o tętnie. W r. 1760 pełnił obowiązki dziekana.

Z początkiem 1761 Uniw. Krak. polecił S-ego prymasowi Władysławowi Łubieńskiemu na wakującą przy kapitule gnieźnieńskiej kanonię przeznaczoną dla doktorów medycyny. Przedstawiony 24 II kapitule metropolitalnej w Gnieźnie, został S. w kilkanaście dni później (5 III) instalowany. Odtąd osiadł w Gnieźnie, gdzie leczył m.in. kanoników i tamtejsze duchowieństwo. Wraz z braćmi został nobilitowany na sejmie 1768 r. W l. późniejszych, dla ratowania z opresji brata Franciszka, zrujnowanego przez proces rozwodowy, S. zapożyczył się u klaryski s. Karoliny, skarbniczki krakowskiego klasztoru, i uchylał się potem od zwrotu długu. Sprawa stała się głośna, a w obronie pokrzywdzonej zakonnicy interweniował w r. 1781 u prymasa Antoniego Ostrowskiego scholastyk krakowski Ignacy Bieńkowski. W testamencie sporządzonym 2 III 1785 przeznaczył S. swój majątek na pokrycie długów oraz na msze we własnej intencji. Zmarł 12 III 1785 w Gnieźnie i pochowany został w kaplicy doktorów tamtejszej katedry. W bibliotece kapituły gnieźnieńskiej zachowały się trzy rękopisy lekarskie zakupione przez S-ego w czasie studiów włoskich.

Z sześciorga rodzeństwa S-ego Franciszek był urzędnikiem wyższym sądowym we Lwowie, Ignacy chorążym w korpusie artylerii kor., a Florian kadetem w tymże korpusie.

 

Portret S-ego z r. 1766 w katedrze gnieźnieńskiej; – Estreicher; Korytkowski, Prałaci gnieźn., III; Kośmiński, Słown. lekarzów; Mater. do biogr., geneal. i herald. pol., IX; Katalog zabytków sztuki w Pol., V z. 3; Wachholz, Skład osobowy Wydz. Lek. i Farmac. UJ, Akad. Med.; – Dzieje UJ, I; Stabrawa A., Apteka w kamienicy „Pod złotym karpiem” w Krakowie przy Rynku Głównym 11, „Krak. Roczn. Arch.” T. 5: 1999 s. 54–5, 67; Wiśniewski J., Dekanat miechowski, Radom 1917 s. 178; – Album stud. Univ. Crac. V 79; Statuta nec non liber promotionum; Vol. leg., VIII 374; – Arch. bazyliki Najśw. Marii Panny w Kr.: rkp. 373 (Liber baptisatorum, 1714–37) s. 206; AP w Kr.: rkp. 479 s. 1973; Arch. UJ: rkp. 1 s. 651, rkp. 90 s. 511, 514–515, rkp. 91 1/2 s. 252, rkp. 267 s. 47, 173–174, rkp. 298 s. 20–22, 24–25, Mater. rękopiśmienne L. Hajdukiewicza; B. Jag.: rkp. 5359/11; B. Med. Coll. Med. UJ: Stabrawa A., Dawne apteki m. Krakowa od XIV do XVIII w. (mszp.).

Wanda Baczkowska

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.