Chmielnicki Paweł (um. po r. 1678), syn Jana, dlatego zwykle Janenką zwany. O jego latach młodzieńczych nic nie wiadomo; nawet stopień pokrewieństwa z Bohdanem Ch-im dotychczas nieustalony; Kubala i Lipiński uważali go za bratanka hetmana, lecz w źródłach niema wiadomości, jakoby ten miał braci; wojew. Lupul w listach nazywał go »bliskim krewnym« Bohdana; prawdopodobnie był jego stryjecznym bratankiem. Na widownię dziejową wystąpił dopiero w sierpniu r. 1650 jako członek poselstwa, wysłanego przez hetmana do sułtana tureckiego z deklaracją poddaństwa. Aktywniejszą rolę odegrał w poselstwie do hospodara mołdawskiego Lupula w maju r. 1651, gdzie występował zarazem jako wysłannik Tymosza Ch-go w sprawie małżeństwa z hospodarówną. Goniec moskiewski Judenokow w sprawozdaniu z Czehrynia w listopadzie 1652, donosząc o zamiarach hetmana, powołuje się na Pawła Ch. jako na głównego informatora. Bohdan Ch., dowiedziawszy się podczas wyprawy przeciw Janowi Kazimierzowi na Podole w październiku r. 1653 o śmierci Tymosza w zamku suczawskim, delegował z obozu Pawła Janenkę, pełniącego tam funkcje nakaźnego (zastępczego) pułkownika kijowskiego, by zajął się sprowadzeniem ciała do Czehrynia i pogrzebem, co tenże zręcznie i z wielką okazałością wykonał. Zarazem zlecił mu pozostać w Czehryniu i czekać wiadomości z obozu: gdyby zaszło coś groźnego (bunt w wojsku lub zdrada Tatarów), miał zaopiekować się żoną i dziećmi hetmana i wywieźć ich do Putywla, pod opiekę cara. Jako członek sztabu hetmańskiego Janenko uczestniczył w pertraktacjach z posłami moskiewskimi w Perejasławiu w styczniu 1654. Wkrótce potem został pułkownikiem kijowskim na miejsce J. Piszki, którego hetman usunął z niewiadomej przyczyny. W tym charakterze witał wojewodów moskiewskich przy ich wjeździe do Kijowa 5 III 1654. W sierpniu tegoż roku brał udział w walce podjazdowej przeciw wojskom polsko-litewskim i pod Mozyrzem rozgromił oddział pułkownika Radziwiłłowego Szymona Pauszy. Bezpośrednio przed wyprawą armii kozacko-moskiewskiej na Lwów w czerwcu i lipcu 1655 odbył rekonesans na Polesie, gdzie pod Petrykowem 15 lipca znowu miał rozprawę z Pauszą. Głównym celem tych wypraw było popieranie ekspansji kozackiej na Polesiu i niedopuszczenie do usadowienia się tam załóg moskiewskich. Brał też udział w naradzie starszyzny kozackiej, która pod wrażeniem groźnych dla Ukrainy pertraktacyj polsko-moskiewskich w Wilnie odbyła się pod koniec września r. 1656. Niewyjaśnionym pozostaje jego pośrednictwo w rokowaniach Bogusława Radziwiłła z Bohdanem Ch. i w objęciu przez tego ostatniego protektoratu nad słuckim dominium. Podczas tych wypraw i podróży zastępował Janenkę w Kijowie nakaźny pułkownik Wasyl Dworecki. Po śmierci Bohdana Janenko brał czynny udział w radzie kozackiej, która 5 IX 1657 uchwaliła oddać buławę hetmańską J. Wyhowskiemu. Kiedy między nowym hetmanem i Moskwą przyszło do otwartego konfliktu, Janenko trzymał się wiernie Wyhowskiego, natomiast jego zastępca Dworecki stał na usługach wojewodów moskiewskich i zdradzał im zamysły hetmana. Skutkiem tego nie udał się plan nagłego napadu na fortecę kijowską i wyrugowania stamtąd załogi moskiewskiej, albowiem Szeremietiew, ostrzeżony przez Dworeckiego, w walkach 2 i 3 września 1658 odparł zwycięsko ataki Daniela Wyhowskiego od zewnątrz i Pawła Ch-go od strony miasta. Później Paweł Ch. w dalszym ciągu stale trzymał się orientacji antymoskiewskiej, Po traktacie w Cudnowie przyłączył się do Jerzego Ch-go i uzyskał w r. 1661 na sejmie Rzplitej nobilitację oraz potwierdzenie na dobra Berków i Buhajówkę, nadane mu przez Bohdana Ch. jeszcze w r. 1655. Następnie przeszedł do Tetery a wreszcie do Piotra Doroszenki, za którego wydał swoją córkę. Po upadku Doroszenki na rozkaz hetmana Ukrainy Lewobrzeżnej Samojłowicza przesiedlił się z Czehrynia do Sośnicy (w Czernihowszczyźnie). W listopadzie r. 1676 osiadł tam również Doroszenko wraz z całą swoją rodziną, lecz już wkrótce potem musiał na wezwanie cara udać się do Moskwy, gdzie go zatrzymano. Paweł Ch. pozostał w Sośnicy. Kiedy jego syn w r. 1678 przyłączył się do protegowanego przez Turków Jerzego Ch., ojciec stanowczo zganił jego postępowanie. Rok śmierci Pawła Ch-go nie jest znany.
Źródła i opracowania zob. w artykule Chmielnicki Bohdan Zenobi; prócz tego: Akty Już. i Zap. Rossii, XIII, XV; Kostomarow M., Istoricz. Monografii. XII i XV; Hruszewśkyj M., Istorija Ukrainy-Rusy, Kijów 1937, X.
Miron Korduba