INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Paweł Letocha  

 
 
1834-01-17 - 1911-02-05
| poseł
 
Biogram został opublikowany w 1972 r. w XVII tomie Polskiego Słownika Biograficznego
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Letocha Paweł (1834–1911), prawnik, poseł do sejmu pruskiego i działacz górnośląski. Ur. 17 I w Radzionkowie, był synem rzeźnika Antoniego, i Marianny z Włodarczyków. Po ukończeniu szkoły ludowej w Radzionkowie i gimnazjum w Gliwicach odbył studia prawnicze we Wrocławiu (1854–6) i w Berlinie (1856–7). W sądownictwie pracował kolejno jako auskultator we Wrocławiu, Głubczycach i ponownie we Wrocławiu, oraz jako referendarz w Gnieźnie i Bydgoszczy (1857–62). W r. 1865 został sędzią i działał w Berlinie, Beeskow (koło Frankfurtu nad Odrą), Storkow (w Marchii), wreszcie, z tytułem radcy sądowego, w Berlinie, gdzie odtąd przebywał.

Choć mieszkał przeważnie poza Górnym Śląskiem, z terenem tym związana była jego kariera polityczna. W sejmie pruskim reprezentował jako poseł katolickiej partii Centrum okręgi: bytomski (1882–5 i 1898–1903) i strzelecki (1885–1898), a w Reichstagu – okręg katowicko-zabrski (1884–1903). W latach po kulturkampfie L. należał do nielicznych posłów centrowych, broniących postulatów robotniczych i praw ludności polskiej. Występował przeciwko pogardliwemu traktowaniu górnośląskich robotników, domagał się podwyższenia płac i poprawy opieki nad zdrowiem pracujących, napisał też broszurkę Nauka o zabezpieczeniach społecznych (Bytom–Rozbark 1887). Stanowisko to wywołało niechęć przemysłowców i kierownictwa śląskiego Centrum. W r. 1885 przeniesiono go do okręgu rolniczego, a w 1890, wobec wrogiej mu agitacji, chciał wycofać swoją kandydaturę.

Deklarował się jako przedstawiciel polskich Górnoślązaków, choć przede wszystkim bronił praw językowych. Niechętny był politycznemu ruchowi polskiemu i wyborowi posłów, którzy weszliby do Koła Polskiego, oraz krytykował radykalną prasę polską. Niemniej jednak już w latach osiemdziesiątych nawiązał kontakty z prasą polską, a od r. 1890 wszystkie pisma polskie popierały go w starciach z konserwatywnymi przywódcami śląskiego Centrum. W r. 1885 planował utworzenie górnośląskiej partii ludowej, ale w 1893 wypowiedział się przeciw podobnym projektom. Tymczasem właśnie wówczas najostrzej wystąpił konflikt między nim a oficjalnym Centrum na Śląsku. W czasie debaty nad projektem reformy wojskowej w parlamencie głosował przeciw kompromisowemu projektowi K. Huenego, mającemu ratować projekt rządowy, a popieranemu przez śląskie Centrum. Początkowo zmuszono L-ę do wycofania kandydatury w nowych wyborach, ale był zbyt popularny wśród ludności polskiej, aby partia katolicka mogła zrezygnować z jego osoby. W r. 1898 wrócił nawet do «swojego okręgu» bytomskiego. On też kandydował w r. 1903 dla przeciwstawienia się wyborowi W. Korfantego, co zakończyło się porażką. W t. r. nie został także wybrany do sejmu. Po r. 1903 wycofał się z życia politycznego. Zmarł w Koziejszyi 5 II 1911, pochowany został w Radzionkowie.

 

Dzieje Zjednoczenia Zawodowego Polskiego, 1889–1939, [b. m.] 1939 (na s. 147 fot.); Pater M., Centrum a ruch polski w latach 1879–1893, (w druku); tenże, Ruch polski na Górnym Śląsku 1879–1893, Wr. 1969; Piernikarczyk J., Historia górnictwa i hutnictwa na Górnym Śląsku, Kat. 1933 II (po s. 424 fot.); Szramek E., Ksiądz Aleksander Skowroński, „Roczniki Tow. Przyj. Nauk na Śląsku” (Kat.) T. 5: 1936 s. 28–9; Tobiasz M., Na froncie walki narodowej w Opolskiem, Bronisław Koraszewski, Kat. 1938; Wyniki wyborów parlamentarnych na Śląsku, w: Studia i Mater. z Dziej. Śląska, Wr.–W.–Kr. 1966 VII 125, 129, 365; – Stenographische Berichte des Landtags; Stenographische Berichte des Reichstags; – „Katolik” 1911 nr 17; – Arch. Uniw. Wrocł.: Allg. Studenten-Register, Juristische Fakultät, vol. XIV; Materiały w Instytucie Śląskim w Kat.

Adam Galos

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Adam Skwarczyński

1886 - 1934-04-02
polityk
 

Bolesław Leśmian (pierwotnie Lesman)

22 I 1877 roku (wg aktu urodzenia) lub 12 I 1878 roku - 1937-11-05
poeta
 

Włodzimierz Zagórski

1882-01-21 - zaginął 6.08.1927
generał brygady WP
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Hieronim Władysław Sanguszko

1803-09-30 - 1870-04-15
polityk
 

Leon Sapieha

1803-09-18 - 1878-09-11
pionier pracy organicznej
 

Stanisław Siatka

1869-03-10 - 1933-12-22
zmartwychwstaniec
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.