Szczukowski Paweł h. Gryf (zm. po 1456), łowczy kamieniecki.
S. wywodził się najpewniej z ziemi sandomierskiej, gdzie w pobliżu Szczukowic (paraf. Piekoszów) notowano w XII–XIII w. posiadłości Gryfitów. Rodzina już pod koniec XIV w. angażowała się w sprawy podolskie, bowiem Jan Długosz wspomniał o rycerzu Pawle Szczukowskim h. Gryf, uratowanym w r. 1399 z pogromu po bitwie z Tatarami nad Worsklą (wg K. Pułaskiego tożsamym być może ze S-m, wg J. Kurtyki raczej z jego ojcem). S. był prawdopodobnie krewnym Elżbiety i Katarzyny Szczukowskich, dwórek królowej Zofii Holszańskiej, które w r. 1427 zeznawały przeciw niej w sprawie oskarżenia o niewierność. Przypuszczenie, że S. mógł być tożsamy z Krystynem Mikołajem Szczukowskim (zob.), w l. 1467–71 podkomorzym kamienieckim, Antoni Gąsiorowski oparł na odnotowaniu na tym urzędzie S-ego w liście świadków dokumentów sądu królewskiego we Lwowie z 13 i 15 III 1469; są to jednak przypadki incydentalne, wynikające zapewne z pomylenia imienia. Bardziej prawdopodobne jest bliskie pokrewieństwo łączące S-ego z Krystynem Mikołajem, który mógł być jego synem (Pułaski, Kurtyka) lub bratem; o tym świadczy jednoczesne występowanie obu w l. czterdziestych XV w. na Węgrzech oraz odziedziczenie przez Krystyna Mikołaja majątków S-ego.
S. jako dworzanin Zofii Holszańskiej został odnotowany 14 IV 1427, gdy z jej listami jeździł do króla Władysława Jagiełły do Bochni. W gronie szlachty podolskiej występował 23 VI 1439 na zjeździe w Kamieńcu Podolskim, mającym na celu potwierdzenie dziedzicznych praw Władysława III do tronu. W l.n. przebywał S. przy królu podczas jego rządów na Węgrzech. Za wierną służbę uzyskał od władcy w r. 1443 zapis 300 grzywien na zamku Bakota na Podolu. Przypuszczalnie wkrótce potem nabył tamże Czemierzowce (Czemerowce) nad rzeką Żwańczyk, prawdopodobnie od Niemierzy Puzdro z Wadowic, który otrzymał je od króla w r. 1444. W okresie bezkrólewia po śmierci Władysława III przebywał S. w otoczeniu Odrowążów; woj. lwowski Piotr ze Sprowy wyznaczył go 20 X 1446 na jednego z siedmiu sędziów w sprawie między star. śniatyńskim i kołomyjskim Michałem Mużyłą z Buczacza a celnikiem lwowskim Krzysztofem z Sancto Romulo. W rękach tej linii Odrowążów w XV w. pozostawały Szczukowice, niewykluczone więc, że któryś z przodków S-ego pozbył się dóbr w Sandomierskiem na rzecz możnych sąsiadów i u ich boku znalazł szanse kariery na Rusi. Domysł o klientarnych związkach S-ego z Odrowążami umacnia wystąpienie star. lwowskiego Andrzeja Odrowąża ze Sprowy na pierwszym miejscu w liście świadków dokumentu króla Kazimierza Jagiellończyka, wystawionego dla S-ego w Wilnie 31 XII 1450, w którym władca za wierną służbę zezwolił S-emu na lokację we wsi Czemierzowce miasta na prawie magdeburskim oraz odbywanie tam we wtorki cotygodniowych targów; lokacja najpewniej nie doszła do skutku. Drugim świadkiem dokumentu był star. halicki Jakub z Lubienia, co nasuwa możliwość utożsamienia S-ego z notowanym w Haliczu między 1 II 1451 a 4 VIII 1455 Sczcowskim (Sczukowskim), w l. 1453 i 1455 tytułowanym vogewoda lub officialis Haliciensis. Między 1 I – 14 VIII 1455 a 21 V 1456 objął S. urząd łowczego kamienieckiego. Zmarł po r. 1456.
Urzędnicy, III/3; – Gąsiorowski A., Polscy gwaranci traktatów z Krzyżakami XIV–XV wieku, „Komunikaty Mazur.-Warmińskie” 1971 nr 2–3 s. 263, nr 86; Kurtyka J., Podole pomiędzy Polską i Litwą w XIV i 1. połowie XV wieku, w: Kamieniec Podolski. Studia z dziejów miasta i regionu, Red. F. Kiryk, Kr. 2000 I 45; Laberschek J., Gryfowie Kromołowscy w średniowieczu, „Roczn. Tow. Herald.”, S. Nowa, R. 3 (14): 1997 s. 14; Pułaski K., Stare osady w ziemi kamienieckiej i dziedziczące w nich rody podolskiej szlachty historycznej, w: tenże, Szkice i poszukiwania historyczne, S. III, Kr. 1906 s. 92–3, 120, 125–6, 130–3; Trajdos T. M., Parafie katolickie fundacji szlacheckiej na średniowiecznym Podolu, w: Ludzie – Kościół – wierzenia. Studia z dziejów kultury i społeczeństwa Europy Środkowej (średniowiecze – wczesna epoka nowożytna), Red. W. Iwańczak, S. K. Kuczyński, W. 2001 s. 119; Wójcik M. L., Ród Gryfitów do końca XIII wieku, Wr. 1993 s. 71, 111; Wroniszewski J., Szlachta ziemi sandomierskiej w średniowieczu. Zagadnienia społeczne i gospodarcze, P.–Wr. 2001 s. 34; – Akta grodz. i ziem., III, IV, XII–XIV; Bona regalia onerata in terris Russiae etc. Lustratio 1469 r., Wyd. A. Jabłonowski w: Źródła Dziej. XVIII 54; Długosz, Annales, X; Kurtyka J., Z dziejów walki szlachty ruskiej o równouprawnienie: represje lat 1426–1427 i sejmiki roku 1439, „Roczn. Hist.” R. 66: 2000 aneks nr 2 s. 113, 117; Podwody kazimierskie, Wyd. S. Krzyżanowski, „Arch. Kom. Hist. AU” T. 11: 1909–13 s. 432.
Anna Sochacka