Tatarynowicz Piotr, pseud. i krypt.: Dryhwicz, ks. P.T., m. PT, m. T, P., Zaduma, Piatruk Zaduma, Piotr Zaduma, Miadźviedzionak, Miadźwiedzicki, Nadbužny, Ptič, P. T., P. Z, T., V. Karasevič, X. P.T., Z. (1896–1978), ksiądz rzymskokatolicki, białoruski działacz religijny i kulturalny, pisarz, redaktor, tłumacz, publicysta, wydawca.
Ur. 14 VI (2 VI st.st.) w Hajninie (pow. słucki) w białoruskiej katolickiej rodzinie chłopskiej Stanisława i Karoliny z Paszukiewiczów.
Po ukończeniu w Słucku szkoły elementarnej i gimnazjum T. wstąpił w r. 1916 do Seminarium Duchownego Mohylewskiego w Piotrogrodzie. Po jego zamknięciu przez władze bolszewickie w r. 1918 kontynuował kształcenie seminaryjne w Mińsku, a od r. 1920 w Pińsku oraz we Włocławku, gdzie otrzymał 12 VI r.n. święcenia kapłańskie z rąk bp. kujawsko-kaliskiego Stanisława Zdzitowieckiego. Pracował jako wikariusz w Pińsku. Odpowiadał tam za pracę z młodzieżą, m.in. w Juventus Christiana; głosił kazania w języku białoruskim. Od r. 1922 był wikariuszem, nauczycielem w niższym seminarium duchownym i prefektem w szkołach powszechnych w Nowogródku; równocześnie pełnił funkcję notariusza w sądzie diecezjalnym. Następnie pracował od r. 1924 jako prefekt w szkołach powszechnych w Baranowiczach, gdzie przyczynił się do budowy kaplicy szkolnej i zorganizowania białoruskiego Związku Młodzieży Katolickiej. Współpracował z wydawanymi w Wilnie białoruskimi periodykami katolickimi „Krynicą” („Biełaruskaja Krynica”) oraz „Chryścijanskają Dumką”, do której opracował kalendarz dla młodzieży białoruskiej na r. 1929. Opublikował w języku białoruskim szereg broszur o charakterze religijnym. Działał w Białoruskim Inst. Gospodarki i Kultury. Za zaangażowanie w białoruski ruch narodowy został w r. 1926 przeniesiony (na krótko) przez bp. pińskiego Zygmunta Łozińskiego na wikariat do parafii Topczewo (pow. bielski). Od r.n. był proboszczem w Domaczewie (pow. brzeski), gdzie odnowił kościół paraf. i plebanię, wybudował Dom Ludowy oraz zorganizował orkiestrę i chór. Dn. 1 VII 1928 podejmował w Domu Ludowym prezydenta RP Ignacego Mościckiego. Wspierał materialnie parafię katolicką obrządku bizantyńsko-słowiańskiego (tzw. neounia) w Delatyczach (pow. nowogródzki); w l. 1934–5 pracował tam jako kapłan pomocniczy. Patronował też placówkom neounii w pow. stolińskim w Horodnie, Olpieniu, Futorach Merlinskich (Chutory Marylińskie) i Kołkach. Dn. 25 XI 1928 został powołany do Komitetu Centralnego Białoruskiego Zjednoczenia Chrześcijańsko-Demokratycznego. Od r. 1932 był proboszczem w Stolinie; krótko, ok. r. 1933, pełnił też obowiązki administratora w Terebieżowie. Pracował jako wizytator w szkołach powszechnych w dekanacie łuninieckim. Rozwijał organizacje kościelne: Caritas, Akcję Katolicką, Żywy Różaniec i Katolickie Stow. Młodzieży. W wydawanym w Albertynie w l. 1932–3 czasopiśmie „Da Złuczeńnia” zamieszczał artykuły. Opublikował reportaż z podróży do Rzymu pt. Šlacham dziwau i uražańniau. Zacemki z padarožy u Rym (Wilnia 1934).
Skierowany latem 1939 do parafii Perlejewo (pow. bielski), T. nie objął funkcji z powodu wybuchu drugiej wojny światowej. Pod koniec r. 1939, już pod okupacją sowiecką, został proboszczem w Niemirowie. Odrzucił propozycję greckokatolickiego metropolity lwowskiego Andrzeja Szeptyckiego, by objąć funkcję pierwszego unickiego egzarchy Białorusi. Wiosną 1940 przedostał się do Warszawy. Po zajęciu latem 1941 Mińska przez armię niemiecką przybył do miasta z innymi księżmi, by wznowić działalność duszpasterską, ale zagrożony aresztowaniem, pod koniec t.r. wrócił do Warszawy. Od 22 XI 1942 odprawiał tam nabożeństwa dla Białorusinów w kościele św. Marcina, a od 19 XI r.n. uczył religii w szkole białoruskiej przy kościele Bazylianów. W l. 1943–4 pracował w Warszawie jako referent kultury i edukacji w Białoruskim Komitecie Narodowym. Dn. 27 VI 1944 w Mińsku wygłosił przemówienie na II Kongresie Ogólnobiałoruskim. Z Warszawy wyjechał przed wybuchem powstania 1944 r. i w lutym r.n. znalazł się w Rottenburgu w Niemczech, gdzie zastał go koniec wojny.
We wrześniu 1945 zamieszkał T. w domu zakonnym marianów w Rzymie. Od listopada t.r. studiował tam w Papieskim Inst. Wschodnim i w r. 1949 uzyskał doktorat na podstawie rozprawy S. Cirillo Vescovo di Turov e la sua dottrina spirituale (Roma 1950). Był współzałożycielem i kierownikiem (do 15 I 1971) sekcji białoruskiej Radia Watykańskiego oraz głównym autorem jej programów; pierwszą audycję sekcja nadała 24 XII 1949. W l. 1950–70 wydawał w Rzymie białoruskie czasopismo religijno-społeczne „Źnič”; artykuły religijne, historyczne i społeczne publikował też w innych pismach emigracyjnych, m.in. w paryskim „Bożym Szlacham” i monachijskiej „Baćkauszczynie”. Przełożył na język białoruski „Quo vadis?” (Rym 1956) Henryka Sienkiewicza, a także Ewangelie i Dzieje Apostolskie („Świataja Ewanelija i Apostalskija Dzieji”, Rym 1954) oraz Listy Apostolskie („Listy Światych Apostałau”, Rym 1974). Uczestniczył w dn. 1–6 II 1960 w Rzymie w I Zjeździe Białoruskiego Katolickiego Duchowieństwa Emigracyjnego Obrządku Łacińskiego i Słowiańsko-Bizantyjskiego. Dn. 26 V 1961 został prałatem, a w czerwcu t.r. członkiem Rady Najwyższej ds. Emigracji, opiekującej się białoruskimi katolikami na świecie. Dn. 21 I 1964 mianowano go generalnym moderatorem misjonarzy dla księży katolickich obrządku łacińskiego wśród emigracji białoruskiej. Był uważany za inicjatora białorutenizacji liturgii. Zmarł 3 IX 1978 w Rzymie, został pochowany 7 IX na Cimitero Flaminio Prima Porta (Montebello).
Belaruskaja èncyklapedyja, Minsk 2002 XV; Belaruskija rèlihijnyja dzejačy XX stahoddzja. Žyccjarysy, Martyralohija, Uspaminy, Minsk–Mjunchen 1999 (fot.); Garbiński J., Turonek J., Białoruski ruch chrześcijański XX wieku. Słownik biograficzno-bibliograficzny, W. 2003 (z błędami); – Aŭdzjajuk A., Palymjany s’vjatar i patryjot. U 30-yja ŭhodki s’merci belaruskaha katalickaha s’vjatara a. Pjatra Tatarynoviča, „Carkva, belaruskaja hreka-katalickaja hazeta” 2008 nr 4 (fot.); Horbik S., Tajamnicy belaruskaha hreka-katalickaha èkzarchatu, Lvoŭ 2009; Moroz M., „Krynica”, Ideologia i przywódcy białoruskiego katolicyzmu, Białystok 2001 s. 194, 201, 218, 240; Stankiewicz A., Rodnaja mowa ŭ światyniach, Wil. 1929 s. 70, 132, 181–3; Tracjak I. I., Belaruskae katalickae duchavenstva la vytokaŭ sacyjakul’turnaj idèntyfikacyi, Hrodna 2013; Turonak J., Madernaja historyja Belarusi, Vil’nja 2006; – Elenchus Ecclesiarum et Cleri Dioecesis Pinscensis pro Anno Domini 1927, Pinsci (b.r.w.); toż za l. 1928–32, Pinsci 1928–32; Spis kościołów i duchowieństwa diecezji pińskiej w RP 1933 i 1934 (Stan diecezji na dzień 31 grudnia 1933 roku), Pińsk 1933; – „Baćkauszczyna” (Monachium) 1955 nr 25 s. 3, 1960 nr 50/1 s. 3; „Biełarus” (Nowy Jork) 1956 nr 56 s. 2, 1966 nr 111/12 s. 3, 1971 nr 170 s. 3; – Nekrologi i wspomnienia pośmiertne: „Biełarus” 1978 nr 258 (S. Stankiewicz), 1980 nr 283–4 (S. Bubień), „Božym Šlacham” 1979 nr 150 (Č. Sipovič), „Tyg. Powsz.” 1979 nr 17; – Mater. Red. PSB: Wydruk ze strony internetowej http://www.domachevo.com (A. Aŭdzejuk, Spohady ks. Pjatra pra perabyvanne ŭ Damačava ), koresp. Stanisława Bubnia z Redakcją „Tyg. Powsz.” z r. 1979.
Jan Traciak