INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Robert Sienkiewicz  

 
 
1826-06-10 - 1886-10-22
Biogram został opublikowany w latach 1996-1997 w XXXVII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Sienkiewicz Robert (1826–1886), pułkownik armii włoskiej, powstaniec r. 1863. Ur. 10 VI w Puławach, był najstarszym synem Karola (zob.) i Świętosławy z Borzęckich, bratem Artura (zob.) i Adama (zob.).

Po ukończeniu szkoły średniej S. służył w armii belgijskiej, prawdopodobnie od sierpnia 1848 jako prosty żołnierz. Brał udział w wolnościowych walkach w północnych Włoszech, zapewne w oddziale polskich ochotników z emigracji. Pod wodzą płk. Mikołaja Kamieńskiego bił się na barykadach Mediolanu, a następnie w walkach Piemontu z Austrią. W bitwie pod Novara (23 III 1849) zyskał stopień porucznika. Po ostatecznej klęsce Piemontu (w końcu marca t. r.) pozostał w Bosco. Dopiero na nalegania ojca (wskazującego na brak możliwości udzielenia synowi jakiejkolwiek stałej pomocy materialnej) i dzięki poparciu Władysława Zamoyskiego, gen. Wojciecha Chrzanowskiego, ks. Witolda Czartoryskiego i płk. Kamieńskiego na przełomie l. 1849 i 1850 przeszedł do służby wojskowej w regularnych oddziałach armii piemonckiej. Niezadowolony z tej służby, pozostał jednak w armii piemonckiej, chociaż w rodzinie planowano przejście S-a w szeregi armii hiszpańskiej. W okresie wojny krymskiej zainteresował się polityką, sympatyzując prawdopodobnie z ruchem narodowym włoskim («osiemnaście gazet czyta, do dzienników pisuje, włosy długie nosi na ramiona spadające i brodę długą» – zapisywała matka). Dzielnie spisywał się w wojnie piemoncko-austriackiej r. 1859 pod Novarą, Palestro, Solferino, Magentą i Kapuą, awansowany do stopnia kapitana w 1. P. Sabaudzkim. Po śmierci ojca matka próbowała załatwić pracę dla S-a przy boku ks. Adama J. Czartoryskiego. Pozostał jednak w wojsku włoskim, podobno od r. 1860 prowadził «misje polityczno-wojskowe na Sycylii» i pomagał tam władzom w utrzymaniu porządku.

Po wybuchu powstania styczniowego S. natychmiast prosił o dymisję, uważając, że jest doskonale przysposobiony do rodzaju wojny prowadzonej w kraju. Z końcem kwietnia 1863 przybył do Polski z listami polecającymi i przystąpił do powstania. Przydzielony został przez gen. Józefa Wysockiego do oddziału Franciszka K. Horodyńskiego. Brał udział w nieudanej wyprawie na Radziwiłłów (2 VII) i był «pierwszym między uciekającymi» (Jan Stella Sawicki). Następnie wyjechał do Lwowa, gdzie prowadził bujne życie towarzyskie. Gdy gen. Edmund Różycki formował oddziały powstańcze w Galicji Wschodniej, otrzymał S. we Lwowie nominację na dowódcę czwartego oddziału w randze majora. Uczestniczył 17 X w naradzie wojennej w głównej kwaterze gen. Michała Heydenreicha «Kruka». Ustalono wówczas, że podległe Heydenreichowi oddziały wkroczą na Wołyń. Oddział czwarty S-a składający się z 350 ludzi i 60 koni wyruszył na punkt zborny z opóźnieniem, a ponadto po drodze zagubiła się jedna kompania i jazda wioząca amunicję. Heydenreich czekał nad Bugiem na oddział S-a, a gdy ten wreszcie nadciągnął, zaczął mu robić wymówki i oskarżać o niedbalstwo. S. ostro odpowiedział i doszło do kłótni, w czasie której dwóch oficerów z czwartego oddziału (Zdzisław Gerlicz i Zagórski) zagroziło, że zastrzelą generała. Urażony Heydenreich zrzekł się dowództwa. Razem z innymi oddziałami S. ruszył w kierunku Wołynia. W Skomorochach płk Władysław Rudnicki «Sawa» zażądał od S-a wyznaczenia ludzi do eskorty dla Heydenreicha udającego się w Lubelskie, lecz S. odmówił. Dn. 1 XI oddział S-a udał się pod Poryck, gdzie w potyczce z Rosjanami poniósł klęskę, wycofał się i w Sokalu poddał Austriakom. S. uciekł z niewoli, 7 XI zgłosił się we Lwowie i złożył raport. Rozkazem z 11 XII Romuald Traugutt oddał pod sąd wojenny S-a i wspomnianych dwóch oficerów, którzy grozili Heydenreichowi, oskarżając ich o niesubordynację. Dn. 16 XII sąd wojenny w składzie: gen. Antoni Jeziorański, mjr Franciszek Zimny i płk Jan Chranicki, po przesłuchaniu S-a, skazał go na karę śmierci. Wyrok gen. Różycki zamienił na pozbawienie praw i wygnanie z kraju.

Wg relacji Piotra Czarnego, z resztkami swojego oddziału S. w styczniu 1864 znajdował się w Lubelskiem. Licząc na przetrwanie do wiosny, maszerował po okolicach i wówczas wykazał się doskonałą orientacją w terenie; nie potrafił jednak zaprowadzić dyscypliny wśród żołnierzy. Po postoju w Majdanku (20 I) obóz został rozwiązany. S. wyjechał do Paryża, gdzie napisał, a drukiem ogłosił w Lipsku, petycję Do Rządu Narodowego (15 V 1864), w której usprawiedliwiał się i domagał unieważnienia wyroku.

Po roku S. powrócił do armii włoskiej. Zmarł w stopniu pułkownika 22 X 1886 w Zocca Modana. Pochowany został w grobie rodzinnym na cmentarzu w Montmorency.

S. rodziny nie założył.

 

Fot. w Arch. Gałęzowskich i Sienkiewiczów w B. Pol, w Paryżu; – Estreicher w. XIX; Bibliogr. historii Pol. XIX w., II cz. 1; Kozłowski, Bibliogr. powstania; Cmentarz Polski w Montmorency, Pod red. J. Skowronka, W. 1986; – Biernat A., Sprawozdanie z pobytu naukowego w Paryżu, w: Akta Towarzystwa Historyczno-Literackiego w Paryżu, Paryż 1991 I 255; Pomarański S., Ostatnia kampania gen. Kruka Heydenreicha, „Przegl. Hist.-Wojsk.” T. 5: 1932 s. 247; Przyborowski W., Dzieje 1863 roku, Kr. 1919 V 377–80, 382; Ratajczyk L., Polska wojna partyzancka 1863–1864, W. 1964 s. 174–6; Skowronek J., Między Hotelem Lambert a karierami rodziny. Papiery rodziny Sienkiewiczów w Bibliotece Polskiej w Paryżu, „Miscellanea Historico-Archivistica” T. 4: 1994 s. 79, 84–5 i n.; Zieliński S., Bitwy i potyczki 1863–1864, Rapperswil 1913 s. 346–8; – Czarny P., Dziennik z roku 1863, „Przyjaciel Domowy” 1866 nr 38 s. 354–5, 371–3; Galicja w powstaniu styczniowym; Grzegorzewski S., Wspomnienia osobiste z powstania 1863 roku, Lw. 1903 s. 197, 198; [Stella Sawicki J.], Udział Galicji w powstaniu. Wyjątek z pamiętników płk. Strusia, Wydawnictwo materiałów do historii powstania 1863–1864, Lw. 1890 s. 51–3, 80, 81; Zapomniane wspomnienia, W. 1981; – „Kur. Pol. w Paryżu” R. 6: 1886 nr 71 s. 8; „Roczn. Tow. Pol. Liter.-Artyst. w Paryżu” R. 1: 1911–12 s. 242, 262; – AP w L., USC Włostowice: wypisy z ksiąg metrykalnych, nr 42 s. 24 (informacje Zofii Gołębiowskiej z L.); B. Kórn.: rkp. 2326; B. Pol. w Paryżu: rkp. 531 t. VIII (papiery S-a z l. 1834–71), t. IX (papiery Świętosławy Sienkiewiczowej) oraz pudło «Montmorency»; – Informacje Adelajdy z Bohomolców Sienkiewiczowej.

Jerzy Skowronek

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Karol Kazimierz Sienkiewicz

1793-01-20 - 1860-02-07 bibliotekarz
 

Adam Sienkiewicz

1836-12-25 - 1898-10-10 dyplomata
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Józef Grassi

1757-04-22 - 1838-01-07
malarz
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Józef Smoliński

1809? - 17 lub 21 grudnia 1886
powstaniec listopadowy
 

Karol Paduch

ok. 1818 - po 1850
inżynier cukrownik
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.