Giedroyć Romuald Tadeusz (1750–1824), generał Wojsk Pol. Pochodził z rodziny kniaziowskiej h. Hippocentaurus. Syn Józefa, starosty bernatowskiego, i Róży z Kiełpszów, ur. 7 II w Bobcinie, pow. brasławski. W 1765 wstąpił jako kadet do 2. p. piech. buławy W. Ks. Lit. Brał udział w konfederacji barskiej pod Kazimierzem Pułaskim i Michałem Kazimierzem Ogińskim; walczył pod Grodnem, Mołczadzią (1769) i Bezdzieżem (1771) i dosłużył się stopnia majora; w nieszczęśliwej bitwie pod Stołowiczami (23 IX 1771) był ośmiokrotnie ranny, po wyleczeniu został w 1778 wicekomendantem brygady huzarów litewskich. W 1784 posłował na sejmie grodzieńskim, podczas wojny 1792 awansował na generała-majora. Uczestniczył w przygotowaniach spiskowych 1793–4 i już 16 IV 1794 w Szawlach oświadczył się po stronie insurekcji; 24 IV wszedł do utworzonej w Wilnie Rady Najwyższej Rządowej. Współdziałał z Jasińskim, przyczynił się do zwycięstwa pod Sałatami 29 VII, następnie walczył w Kurlandii pod Wawrzeckim, który ufał G-a «teorii, doświadczeniu i doznanej waleczności» i na wspólne z nim godził się dowództwo. Mianowany generał-lejtnantem, odznaczony zaszczytną obrączką «Ojczyzna swemu obrońcy», otrzymał od Kościuszki pozwolenie na utworzenie nowego pułku pod nazwą «Sałaty», z prawem mianowania oficerów.
Po upadku powstania litewskiego dowodził dywizją swoją, Wawrzeckiego i Frankowskiego; pierwszy z pięciotysięcznym oddziałem dotarł do Warszawy i walczył w jej obronie. Po kapitulacji radoszyckiej i paromiesięcznej niewoli udał się do Paryża, gdzie niebawem wszedł do Deputacji Polskiej jako jeden z pięciu jej członków. Przystojny, pełen krewkiego temperamentu, przekonań radykalnych, zjednał sobie licznych przyjaciół wśród lewicy emigracyjnej, a nadto pozyskał szczególniejsze względy zalotnej i romansowej Józefiny Beauharnais, późniejszej żony Napoleona I. W końcu 1796 z ramienia Deputacji wyprawiony był na Żmudź dla zorganizowania spisku insurekcyjnego, miał też zapewne stanąć na czele działań na północnym teatrze zamierzonego powstania. Po wykryciu konspiracji litewskiej zdołał uratować się ucieczką do Saksonii. Pozostawał w korespondencji z Kościuszką w Ameryce, a po jego przyjeździe do Paryża skierował do niego gorące pisma powitalne, uznawał jego przewodnictwo, ale żywiąc w głębi serca zamiar objęcia steru sprawy legionowej oskarżał przed Naczelnikiem Dąbrowskiego o sprzyjanie Prusakom; równocześnie przekonywał Kościuszkę o potrzebie zerwania z polityką ochrony szlachty, bo «już dziś człowiek pozna się na swojej godności, bo już dziś nie ma prawie takich, którzy by swoją spokojność, swoją krew dla interesu jednej jakiejkolwiek uprzywilejowanej klasy poświęcić chcieli… Do uciśnionych (tj. do ludu), w których rękach jest prawdziwa siła, udać się należy. Im dać poznać bez obłudy ich własny interes i ich pomocy użyć».
Po rozwiązaniu Legionów G. powrócił do rodzinnego Bobcina i trzymał się z dala od spraw publicznych, aczkolwiek w dobie wojny napoleońskiej 1807 w pewnych kołach brany był pod uwagę jako wódz projektowanego na Litwie powstania. W 1812 powołany został na członka Komitetu Wojskowego, mającego zająć się utworzeniem siły zbrojnej na Litwie, a po ustąpieniu Aleksandra Sapiehy był prezesem tego Komitetu, później zaś generalnym inspektorem pospolitego ruszenia; sprawie służył gorliwie i z najlepszą wolą. Podczas odwrotu wojsk napoleońskich wysłał rodzinę do Paryża, sam zaś walczył dalej w korpusie ks. Eugeniusza; 12 II 1813 pod Sierakowem nad Wartą dostał się wraz z synem Józefem do niewoli i był deportowany do Archangielska; po dwóch niespełna latach powrócił do Warszawy, wszedł do armii Królestwa w randze generała dywizji, należał do Komitetu Wojskowego. W Warszawie prowadził dom otwarty, skupiając sfery konserwatywne oraz literatów-klasyków, bywał też z rodziną na przyjęciach u w. ks. Konstantego i Nowosilcowa. Zmarł w Warszawie 15 X 1824, pochowany na Powązkach. Żonaty z Karoliną Borzymowską, miał synów Józefa Franciszka Ksawerego (zob. wyżej) i Aleksandra Konstantego (ur. 1 V 1805 zm. 16 IV 1844), szambelana dworu ros., sekretarza Sekretariatu Stanu Król. Pol. w Petersburgu, oraz córki: Kunegundę, za Jerzym Białopiotrowiczem, i Barbarę Łucję, powieściopisarkę, żonę gen. Józefa Rautenstraucha.
Niesiecki; Boniecki; Uruski; W. Enc. Il.; Wójcicki, Cmentarz II, 21; Rautenstrauchowa Ł., Kunegunda z książąt Giedroyciów Białopiotrowiczowa (Wspomnienie rodzinne), «Kłosy» 1884, I; Kraushar A., Kunegunda z ks. Giedroyciów Białopiotrowiczowa, «Miscellanea histor.» XXXVII; «Kurier Warszawski» 1824, XI; «Kurier Litewski» 1824, nr 21; Nouvelle Biographie générale, Paris 1858, V; Materiały do życiorysów ks. Giedroyciów w tekach życiorysowych L. Chodźki (rkp. Bibl. Rapperswilskiej); Mościcki H., Dzieje porozb. Litwy, Wil. 1913 I 387, 420–428; tenże, Gen. Jasiński, W. 1917 (indeks); Ogiński Mich., Mémoires, Paris 1826, II 103; Archiwum Wybickiego, wyd. A. M. Skałkowski, Gdańsk 1948 I; Smoleński W., Emigracja polska, W. 1910, s. 13; Skałkowski A., O kokardę legionów, Lw. 1915, s. 82, 93, 214; Askenazy S., Napoleon a Polska, W. 1918, I–II (indeks); Miller, Pierwsza porozbiorowa konspiracja litewska, Kr. 1936, s. 56; Iwaszkiewicz J., Litwa w 1812 r., Kr. 1912, s. 158, 168, 181, 305, 319, 329; Kukiel M., Próby powstańcze po trzecim rozbiorze, W. 1912, s. 141, 261, 324; tenże, Wojna 1812 r., Kr. 1937, I 385, II 129, 485; Raboul, Campagne de 1813, II 417; Kraushar A., Bajkow, Lw. 1893, s. 57, 120; Korespondencja Lubeckiego z Ministrami – Sekretarzami Stanu, wyd. S. Smolka, Kr. 1909, III 379; Morawski St., Kilka lat młodości mojej w Wilnie (1818–25), W. 1924, s. 34–5; Białopiotrowiczowa Kunegunda, życiorys w P.S.B. II
Henryk Mościcki