Czarnorucki (Czarnorudzki, Czarnoruski) Samuel Szymon Tadeusz Ignacy (1798–1887), przedostatni bazylianin prowincji litewskiej, ur. w Holszanach koło Wilna jako syn Stanisława, miejscowego plebana unickiego, stanu szlacheckiego, i matki Teodory, powtórnie zamężnej za lekarzem. W r. 1818 przyoblekł w Byteniu habit bazyliański, tamże r. 1819 złożył śluby zakonne, udał się zaraz na studia do Torokań, następnie (1822) do Żyrowic, gdzie odbył kurs wymowy i matematyki, a w r. 1823 został w Nowosiółkach katechetą i nauczycielem w szkółce parafialnej. Dn. 13 XII 1825 otrzymał z rąk metr. J. Bułhaka w Żyrowicach święcenia kapłańskie, a z nowym rokiem szkolnym został przeniesiony przez prowincjała do klasztoru opackiego w Ko-bryniu na nauczyciela szkoły parafialnej. W rok później (1827) nowy prowincjał J. Żarski posłał go do Łyskowa w charakterze kaznodziei i rezolutora przypadków sumienia. Od początku prześladowania unii Cz. pozostawał zawsze aktywnym unitą, pomimo licznych, nieraz bardzo silnych pokus, ciągle i z honorem bronił się przed przyjęciem religii państwowej i zwalczał akcję Siemaszki i tow. W następstwie przez 9 lat (1835–44) był prześladowany i więziony, przesyłany z klasztoru do klasztoru, z Litwy na Wołyń, z Wołynia na Litwę i Białoruś i znowu na Wołyń, tak że areszt odbywał, począwszy od Łyskowa, kolejno w Tadulinie, Torokaniach, Zahorowie, Włodzimierzu, Byteniu, Borunach, Helianowie, znów w Borunach, Byteniu, Torokaniach i Zahorowie, wreszcie r. 1842 w Poczajowie, skąd miał być wysłany w głąb Rosji, lecz w r. 1844 udało mu się ujść do Galicji, gdzie go przyjął legalnie rząd austriacki na prośby metropolity lwowskiego i bazylianów. Początkowo mieszkał w lwowskim klasztorze, potem (1845–61) w krechowskim jako kooperator parafii, prokurator i wikary klasztoru, następnie w l. 1862–4 z tymiż obowiązkami w Dobromilu, później w Ułaszkowcach, skąd administrował Milowcami i zastępczo sprawował urząd superiora klasztoru, wreszcie od r. 1868 zamieszkał w klasztorze lwowskim jako spowiednik, gdzie też żywota dokonał 26 XI; pochowany został na cmentarzu łyczakowskim. Po Cz-im pozostał drukowany po polsku cenny pamiętnik i dwa tomy starannie opracowanych kazań w rękopisie.

(Czarnorucki S.), Z notatek 80-letniego starca Litwina-Unity, »Przegl. Lwow.« 1875, X 100, 148, 283, 488, 577, 629, 689, 765; »Przegl. Kośc.« 1888, X 73–5; »Rocz. Tow. Hist.-Lit. w Paryżu. Rok 1866«, Paryż 1867, 113–7; Szematyzmy archidiec. lwowskiej r. gr. z lat odpowiednich; Szematyzmy bazyliańskie; Zapiski Iosifa mitr. litowskago, Pet. 1883, III; Chotkowski W., Dzieje zniweczenia św. unii, Kr. 1898, 120, 200; Wołyniak, Z pamiętników W. Łużyńskiego, P. 1886, 39, 49–51; tenże, Z przeszłości powiatu wołkowyskiego, Kr. 1905; tenże, Spis klasztorów unickich bazylianów w wojew. wołyńskim, Kr. 1905, 117; tenże, Siedziba bazylianów w Torokaniach, Kr. 1906, 39, 43–4; tenże, Bazylianie we Włodzimierzu i Tryhórach, Kr. 1912, 146–7; Smora, Kilka słów o Byteniu i bazylianach, »Przew. Nauk. Lit.« 1914, XLII 256; Mościcki H., Unici, W. 1918, 22, 25, 29, 45; Acta personalia S. Cz. (rkp.); Księga historii monasteru ułaszkowieckiego ZSBW. (rkp.); Libri mortuorum religiosorum OSBM. (rkp.); Informacje oo. J. Dacija, W. Hradiuka i D. Tkaczuka.

Ks. Jozafat Skruteń ZSBW.