Czochron Sebastian Jan Kanty (1749–1819), ks., prof. procesu kościelnego w Szkole Gł. krakowskiej. Ur. w Poznaniu jako syn burmistrza Marcina i Katarzyny z Kuczkowskich. Kształcił się w kolonii akademickiej w Poznaniu, przeniósł się do Krakowa, gdzie przyjął święcenia duchowne w r. 1769; w Akademii uzyskał w r. 1771 bakalaureat, a 1772 doktorat filozofii, po czym jako senior szkoły św. Ducha studiował prawo kościelne. Od r. 1776 uczył matematyki w Kol. Nowodworskiego. Równocześnie wydawał Kalendarz polski i ruski od 1774 do 1778. Jako profesor szkoły Nowodworskiego wydał w r. 1780 broszurę pt. Wiadomości algebraiczne, a w r. 1781 ogłosił Mowę, w której wyrażał gorąco przywiązanie nauczycielstwa do reformy szkolnej Kom. Eduk. i zachęcał młodzież do trzymania się zaleceń Kom. ze względów utylitarnych. W 1782 wydał Uwagi moralne, gruntujące się na prawie natury i religii dla wiadomości i pożytku młodzieży narodowej, które w sposób bardzo przystępny rozwijały zagadnienia wychowawcze. Za poparciem Bogucickiego i Kołłątaja był wysłany za granicę kosztem Komisji Eduk. dla pogłębienia studiów w prawie kościelnym. Studiował w Wiedniu i przypuszczalnie w Salzburgu, a wreszcie w Strasburgu, gdzie w r. 1785 otrzymał doktorat prawa kanonicznego i ogłosił Assertiones ex historia juris canonici et jure ecclesiastico. Po powrocie do kraju widzimy go w roku 1786 w Krzemieńcu jako prefekta szkoły. Komisja Edukacyjna przeznaczyła go w tym samym roku wbrew uchwale Szkoły Głównej do układania archiwum; w r. 1787 został regentem archiwum i wiceprofesorem Kolegium Moralnego, a wreszcie, również bez zgody Szkoły Gł., jej sekretarzem, następcą Śniadeckiego. Funkcje swoje sekretarskie pełnił Cz. w czasach niespokojnych dla Szkoły Gł., stojąc lojalnie po stronie rektora Oraczewskiego i sumiennie wypełniając przykazania Komisji Ed. Z okazji imienin króla Stanisława Augusta czytał Cz. na posiedzeniu publicznym 12 V 1788 Dysertację o prawodawstwie kryminalnym, w której omawiał także środki do poprawy tego prawa służące. W r. 1790 ustąpił z sekretariatu Szkoły Gł., aby objąć katedrę procesu kanonicznego razem z sekretariatem Kolegium Moralnego; nawrócił tu do dawnego zwyczaju pisania protokołów po łacinie. Wykłady prowadził do r. 1804, tj. do czasu, kiedy rząd austriacki zniósł jego katedrę. Jako emeryt osiadł Cz. na probostwie w Luborzycy, które już był otrzymał jako profesor od Szkoły Głównej. Umarł tamże 20 III 1819. Notatki jego z czasów luborzyckich przechowało Rękopismo ks. Sebastiana Czochrona (B. Jag. nr 3316), zawierające krótkie nekrologi przyjaciół, ks. Benedykta Trzebińskiego i ks. Aug. Lipiewicza, cierpką mowę, którą Cz. witał w r. 1809 przybyłego do Luborzycy bpa Gawrońskiego (podnosił w niej, że zastawszy kościół w zupełnej ruinie, doprowadził go do porządku kosztem własnych 26.000 złp), mowy ułożone dla Walentego Bartscha i prefekta dep. radomskiego Małachowskiego, rachunek srebra i złota, danego przez kapitułę krakowską na insurekcję kościuszkowską itd.
Rkp. Arch. Sen. U. J.: 4, 5, 7, 8, 9, 12, 27, 244, 274, 275, 364, 367 i b. 1. Sessiones Collegii Theologici, B. Jagiel. rkp.: 2531, 3316, 5359 (zbiory Żegoty Paulego i Muczkowskiego); Listy Kołłątaja w B. Uniw. Warsz. nr 1606–32 i B. PAU nr 1628 (koresp. Kołłątaja z Hołowczycem). Estr. XIV; Leniek, Księga pamiątkowa 300 rocz. Gimn. św. Anny w Krakowie r. 1888; ks. Jana Mikołaja Janowskiego biografia Cz-a w »Roczniku Tow. Nauk.« 1825, 85–105.
Melania Skorzepianka