INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Stanisław Antoni Zadarnowski (Sulima-Z., Ratold-Z.)     

Stanisław Antoni Zadarnowski (Sulima-Z., Ratold-Z.)  

 
 
Biogram został opublikowany w latach 2007-2008 w XLV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Sulima-Zadarnowski Stanisław Antoni, także Ratold-Zadarnowski, właśc. Zadarnowski, pseud.: Ratold, Zdzisław Sokoła (1893–1926), piosenkarz kabaretowy, autor tekstów piosenek, tłumacz.

Pochodził z rodu Rotułdów (Ratoldów) z przydomkiem Zadarnowski h. Sulima. Przydomek nadany ok. XVI w. stał się nazwiskiem. Ur. 12 XI w Płocku, był synem Michała Marka Zadarnowskiego (1857 – przed 1919), sztabskapitana 2. p. strzelców w Płocku, i Marii Antoniny z Bosackich (1858 – po 1926). Miał dwie siostry: Helenę, inżyniera architekta, i Marię (Marylę), nauczycielkę, obie były absolwentkami Inst. Maryjskiego w Petersburgu; zmarły w l. sześćdziesiątych XX w.

W r. 1913 ukończył S.-Z. Gimnazjum Gubernialne w Płocku. Od jesieni t.r. studiował budowę maszyn na Wydz. Mechanicznym politechn. w Rydze. Odbył półroczną praktykę jako zastępca dyrektora technicznego w jednej z ryskich fabryk. W czasie pierwszej wojny światowej przeniósł się w czerwcu 1915 do Warszawy i zapisał na Wydz. Elektrotechniczno-Mechaniczny Politechn. Warsz., nie wiadomo jednak, czy podjął wtedy studia. Latem 1916, pod pseud. Ratold, zadebiutował z sukcesem jako piosenkarz w warszawskim teatrzyku ogródkowym «Chochoł». Od września t.r. występował w tamtejszym teatrzyku «Miraż», śpiewając m.in. szlagier „Żegnaj Ninon” ze słowami i muzyką Jerzego Boczkowskiego. Wg Tomasza Lerskiego nagrał w tym czasie (jako Zdzisław Sokoła) płyty dla wytwórni «Venus» i «International Concert Record». Dn. 13 I 1917 zaangażował się do nowo powstałego warszawskiego kabaretu «Czarny Kot»; w majowym programie „Pudełko z zabawkami” wylansował piosenkę Boczkowskiego „Szumiały mu echa kawiarni”. Dn. 8 V t.r. miał przedstawienie benefisowe, latem występował z zespołem m.in. w Płocku i Łodzi, a jesienią ponownie w «Mirażu». Zdobył popularność jako wykonawca i autor przekładów piosenek lirycznych („Gwiazdy na niebie lśnią”, słowa i muz. W. R. Bakalejnikow) oraz romansów cygańskich (m.in. „Przeklęłaś mnie”, „Przy kominku” słowa Tadeusz Żeromski, muz. P. Batorin, „Kominek zgasł”, słowa S.-Z., muz. tradycyjna).

Od listopada 1917 studiował S.-Z. na Wydz. Budowy Maszyn Politechn. Warsz., ale nadal występował na estradzie. W marcu 1918 śpiewał w kabarecie «Sfinks», w kwietniu występował ponownie w «Mirażu», po czym wrócił do «Sfinksa» i 8 V t.r. miał tam benefis. Latem śpiewał w kino-kabarecie «Bagatela», a od września w «Argusie». T.r. był członkiem-założycielem Związku Autorów Kabaretowych (od r. 1919 Związek Autorów i Kompozytorów Scenicznych – ZAiKS). Od 13 XI 1918 walczył jako ochotnik w 1. p. Ułanów Krechowieckich na froncie ukraińskim. Zwolniony z wojska 8 VIII 1919 ze względów zdrowotnych, wrócił na studia i wznowił występy w warszawskich kabaretach. Do melodii „La Ręve Passe” Ch. Helmera i G. Kriera napisał w tym czasie „Wizję szyldwacha”, którą dedykował ułanom krechowieckim. Z «Czarnym Kotem» występował 1–16 XI t.r. we Lwowie, a w r. 1920 w Zamościu. Dn. 15 VII t.r. jako starszy szeregowiec został przyjęty do warszawskiej Szkoły Podchorążych Piechoty. Po jej ukończeniu, 30 XI, po raz kolejny wrócił na studia. W r. 1921 wybrano go na członka komisji rewizyjnej ZAiKS. W tym okresie wzbogacił repertuar o piosenki z folkloru warszawskiego („Czarna Mańka”, muz. Feliks Halpern, słowa Czesław Gumkowski), ludowe („W agreście”, „U młynarza Marcina”), wojenne i legionowe („O mój rozmarynie”, „Jak to na wojence ładnie”, „Wojenko, wojenko”, „Hej, hej ułani”, „Białe róże”, „Rozkwitały pąki białych róż”, słowa Kazimierz Wroczyński, muz. Mieczysław Kozar-Słobódzki). Do muzyki M. Yvaina napisał słowa piosenki „Blady Niko”; wykonywał ją w teatrzyku «Miraż», w którym występował od stycznia 1921. W sezonie 1921/2 śpiewał w Warszawie, najpierw w «Wodewilu», później w «Stańczyku». Jako nr 31 serii „Estrada” opublikował tomik Miłość, Rozstanie i inne piosenki (W. [1921–2]), zawierający m.in. słowa piosenek: Zerwana wątła nić, Wołyńska kołysanka, Pachnący bilecik i Stach wdział mundur szary. W tym czasie wydał też zbiór swych wierszy pt. Z dna duszy [W. 1922]. W r. 1922 otrzymał awans na podporucznika rezerwy. Od r. 1923 należał do ZASP.

W lipcu 1924 dołączył S.-Z. do zespołu warszawskiego kabaretu «Qui pro Quo». Oprócz wykonywania piosenek, przygotowywał i prowadził konferansjerkę (niekiedy śpiewaną). W latach późniejszych śpiewał w «Olimpii» i «Eldorado». Przekładał romanse A. Wertyńskiego, m.in. „Jamais” i „Liliowy negr”, które wykonywał jako jeden z pierwszych w Polsce, oraz również przez siebie śpiewane piosenki francuskie, m.in. „La Madelon de la Victoire” (muz. Borel-Clerc w tłumaczeniu pt. „Madelon. Piękna Kasia”) i „Ostatnie tango” („Czerwonym blaskiem otoczona”, muz. E. Deloir). Znaczną część swego dorobku utrwalił na płytach wydawanych najprawdopodobniej od poł. r. 1918 przez wytwórnię «Syrena Record», a także «Scala-Record» i «Beka». Dokonał m.in. najwcześniejszego nagrania „Marszu Pierwszej Brygady” („My Pierwsza Brygada”). Kilkadziesiąt jego partytur ukazało się nakładem wydawnictw F. Grąbczewskiego i Ignacego Rzepeckiego, Leona Idzikowskiego, Kuncewicza i Hofmana oraz Michała Arcta. S.-Z. próbował sił także jako autor dramatyczny; napisał melodramaty Pogromczyni dzikich zwierząt i Hrabianka apaszka, czyli Rycerze nocy, które zostały wystawione w r. 1924 przez Teatr Powszechny w Warszawie.

S. nie miał korzystnych warunków estradowych (był lekko garbaty). «Miły, kulturalny i utalentowany aktor. [...] przystojny [...] na scenie nosił specjalnie wywatowany frak i zawsze stawał twarzą do publiczności» (T. Wittlin). «Pełen brawury i inteligencji śpiewak, występujący z własnym repertuarem pięknych, nastrojowych piosenek» (A. Fischer). Chwalony za repertuar i interpretację piosenek, był nazywany «trubadurem Warszawy» („Kur. Warsz.” 1918 nr 123). Zmarł śmiercią samobójczą; nad ranem 7 VII 1926 w Warszawie utopił się w Wiśle. Dn. 10 VII został pochowany na cmentarzu Powązkowskim, w czasie pogrzebu jego żona, Elwira z Adamków, próbowała popełnić samobójstwo. S.-Z. nie zostawił potomstwa.

Wg Lerskiego wytwórnia płytowa «Olimpia» wznowiła w r. 1930 płyty «Syreny» z nagraniami S-y-Z-ego, nadając mu pseud.: S. Wasilewski, artysta Teatrów Krakowskich, i J. Merliński, artysta Teatrów Warszawskich. W l. sześćdziesiątych XX w. „Ostatnie tango” włączyła do swojego repertuaru Ewa Demarczyk.

 

Fot. w: Marsz I Brygady, W. 1919; – Janczewska-Sołomko K., Dyskopedia poloników do roku 1918, W. 2002 (błędy w datowaniu); Słown. Teatru Pol. (bibliogr.); Taśmoteka Archiwum Dokumentacji Mechanicznej w Warszawie. Dokumentacja dźwiękowa dotycząca lat 1901–1972, Oprac. H. Karczowa, W.–Ł. 1989 poz. 47, 695; – Czermański Z., Kolorowi ludzie, W. 1992 s. 29–30; Lerski T., Syrena Record: pierwsza polska wytwórnia fonograficzna: 1904–1939, New York–W. [2003] (błędy w datowaniu); Mar J. S., Książka pamiątkowa wydana z okazji dziesięciolecia Związku Autorów i Kompozytorów Scenicznych „Zaiks” (1918–1928), W. [1928] s. 9, 16, 17, 34 (fot.); Romanowski A., Przed złotym czasem, Kr. 1990; Sempoliński L., Wielcy artyści małych scen, W. 1968; Wittlin T., Pieśniarka Warszawy. Hanka Ordonówna i jej świat. Biografia, W. 1990; Zawadzki K., Dom pod Królami. W 75-lecie ZAiKS-u, W. 1973 s. 68, 73–5, 113; – Dymek z papierosa, czyli Wspomnienia o scenach, scenkach i nadscenkach, Red. K. Rudzki, W. 1959 s. 192, 206, 283, 296, 326, 368 (fot.); – „Robotnik” 1924 nr 179 (rec. Hrabianki apaszki); – Nekrologi i wspomnienia pośmiertne z r. 1926: „Comoedia” nr 15, „Kur. Warsz.” nr 184 (wyd. wieczorne), nr 185 (wyd. wieczorne), nr 187, „Robotnik” nr 185; – Arch. Politechn. Warsz.: Dział Ewidencji Studentów, m.in. indeks i książeczka żołdu S-y-Z-ego; CAW: Mater. dot. S-y-Z-ego, m.in. akta dot. służby wojskowej, odpisy aktu ur. i zgonu, indeks Politechn. Warsz.; – Nagrania w: Arch. Pol. Radia w W., B. Narod., Muz. Teatr. w W.; – Informacje krewnego S-y-Z-ego, Stanisława Zadarnowskiego z Gd.

Mariola Szydłowska

 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Józef Marian Morozewicz

1865-03-27 - 1941-06-12
mineralog
 

Józef Piotr Podhalicz

1899-11-26 - po 1939
poeta
 

Stanisław Marian Kutrzeba

1876-11-15 - 1946-01-07
historyk prawa
 

Jadwiga Pini-Suchodolska

1901-01-20 - 1976-07-02
historyk teatru
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.