Domaszewski Stanisław Widlica h. Nieczuja, kasztelan lubelski, ur. ok. 1600, um. 1667. Był synem podstarościego łukowskiego Floriana i Doroty z Mężenina. O młodości jego i studiach nic nie wiadomo. Jedynie tylko sądząc z kierunku jego późniejszych zainteresowań i działalności, wolno wnosić, że studiował prawo. Z aktu nadania mu w r. 1650 przez Jana Kazimierza godności sędziego ziemskiego łukowskiego dowiadujemy się, że pod rozkazami Andrzeja Firleja odbył w l. 1627–9 tzw. kampanię pruską przeciw Gustawowi Adolfowi. Dzielnie spisywał się w wyprawie smoleńskiej Władysława IV (1633–4), podczas której został nawet ciężko ranny odłamkiem kuli armatniej. Walczył również przeciwko Tatarom pod Ochmatowem (1644). Jego usilnym zabiegom i niestrudzonej energii zawdzięczała ziemia łukowska, że w r. 1648 stosunkowo obronną ręką wyszła z zawieruchy buntu Chmielnickiego. On to bowiem przez pobudzenie tamtejszej szlachty do nadzwyczajnego wysiłku doprowadził do oswobodzenia tej ziemi z rąk kozackich a następnie przez należyte zorganizowanie jej obrony zabezpieczył na przyszłość W rok później znajdujemy go w orszaku króla Jana Kazimierza pod Zborowem, jak również w r. 1651 pod Beresteczkiem. W ciężkich dla Rzplitej chwilach »potopu« pozostał wierny ojczyźnie i królowi, któremu służył nie tylko orężem, dzielnie zwalczając Szwedów, lecz również swym rozumem. Był bowiem jednym z inicjatorów konfederacji tyszowieckiej, o której zawiązanie usilnie zabiegał i w ostatecznym jej doprowadzeniu do skutku wybitną odegrał rolę. Na akcie jej zawiązania obok podpisu obu hetmanów koronnych widnieje więc i jego podpis, jako jednego z trzech komisarzy. W jakich walkach brał jeszcze udział, nie wiemy, faktem jest jednak, że w charakterze rotmistrza, a później pułkownika figuruje w komputach koronnych aż do r. 1663.
Może większą jeszcze rolę odegrał D. w życiu politycznym i społecznym Rzplitej. Swą karierę polityczną rozpoczął, zostawszy w r. 1644 (w nagrodę zasług wojennych) podsędkiem łukowskim, od razu też wykazał wielką ruchliwość i energię. W r. 1648 został po raz pierwszy wybrany posłem na sejm i z województwem lubelskim podpisał elekcję Jana Kazimierza. Od tego czasu, reprezentując i broniąc interesów swego województwa 11 razy z rzędu, piastował mandat poselski nieprzerwanie aż do r. 1662.
Otwarta głowa, trzeźwy pogląd na sprawy publiczne i niewątpliwie wielkie wyrobienie prawnicze sprawiały, że na sejmach powierzano mu najróżnorodniejsze funkcje publiczne. Śmiało rzec można, że nie było przez szereg lat komisji, w którejby nie zasiadał. W l. 1650–8 był sześciokrotnie deputatem na trybunał radomski, dwukrotnie (1654 i 1659) deputatem do Rady. Funkcje komisarza do zapłaty wojsku koronnemu i na trybunał skarbowy sprawował w l. 1653, 1658–9 i 1661–2, w r. 1655 należał do ścisłej komisji prawniczej, która w charakterze rady przy boku hetmanów kor. opracowywała plan uspokojenia Ukrainy. Trzykrotnie, a to w l. 1655, 1659 i 1662, wchodził w skład komisji, które wspólnie z królem i jego radą senatorską przygotowywały tajne instrukcje dla poselstw zagranicznych. Lustratorem dóbr koronnych był w r. 1654. Tegoż roku zasiadał w gronie senatorów i posłów, którzy czuwać mieli nad poprawną redakcją uchwalonych konstytucji. W l. 1658–9 z ramienia sejmu znalazł się w komisjach menniczych, w tymże samym czasie powierzono mu także kontrolę stanu fortecy halickiej. Do podobnej pracy zaprzągnięto go także w r. 1662, kiedy to wszedł w skład komisji sejmowej, która miała zbadać stan praesidium kamienieckiego i przedłożyć wnioski celem zwiększenia jego obronności. W r. 1659 przeprowadzał rewizję skarbca koronnego. Był wreszcie komisarzem do traktatów ze Szwedami i nazwisko jego znajduje się wśród podpisów pod traktatem oliwskim r. 1660. Niezależnie od wymienionych pełnił niemało funkcji lokalnych na terenie ziemi łukowskiej i województwa lubelskiego. I tak w r. 1650 był marszałkiem koła rycerskiego, w r. 1653 w związku z wyprawą łanową deputatem do »kombinowania wsi i osób, kto z kim«, w r. 1659 zlecono mu zbadanie stanu finansowego województwa lubelskiego, wreszcie w r. 1662 przeprowadzał kalkulację podatków tegoż województwa. Zasłużony »w obozie i obywatelstwie«, szybko oczywiście piął się w hierarchii urzędów państwowych. W r. 1650 z podsędka został sędzią ziemskim, a w r. 1658 starostą łukowskim. W 5 lat później, tj. w r. 1663, otrzymał kasztelanię lubelską. Umarł w r. 1667.
Akta trybunału lubelskiego, pełne różnych spraw i procesów obracających się około osoby D-go, świadczą wymownie, że była to natura gwałtowna, ale zarazem prosta. Do raz wytkniętego celu zwykł zdążać, często nie przebierając w środkach, nawet wówczas, gdy stały one w wyraźnej sprzeczności z ówczesnymi pojęciami prawnymi. Jaskrawym przykładem jest przebieg wyborów sejmikowych w r. 1653, kiedy to D. wraz z instygatorem królewskim Danielem Żytkowiczem i swymi zwolennikami przekupstwem i groźbą użycia broni agitował na rzecz swojej kandydatury. Wynikła z tego powodu awantura i bitka znalazła swoje echo na najbliższym sejmie. Głośną była również sprawa plebanii w Pipisówce, którą D. najechał w r. 1656 i doszczętnie obłupił ze wszystkich środków żywnościowych, nie wyłączając dużej ilości zboża. Żenił się dwukrotnie. Drugą żoną była Zofia z Pankracewicz Grabianka. Z pierwszej, Joanny Leżeńskiej, pozostawił syna Kazimierza, późniejszego kasztelana sanockiego.
Boniecki; Niesiecki; Uruski; Żychliński; Historia panowania Jana Kazimierza z Klimakterów Kochowskiego, I 271; Michałowski, Ks. pam., indeks; Gawroński, B. Chmielnicki, II 388; Riabinin, Lauda miejskie lubelskie, 191, 194; Vol. Leg. IV 106, 154, 167, 183, 186, 192, 193, 205, 210, 212, 213, 221, 229, 234, 240, 241, 245, 259, 262, 268, 273, 278, 279, 282, 323, 355, 391, 403, 414, 421; Arch. Kom. Hist. Pol. Akad. Um. Obl. gr. lubelskiego 1650–68, ks. 80, f. 32, ks. 81, f. 173, 413, ks. 82, f. 236, ks. 83, f. 447, 1376, ks. 84, f. 803, ks. 85, f. 294 v, ks. 86, f. 917, ks. 87, f. 114, ks. 88, f. 325; Arch. Główne, Metr. Kor. ks. 189, k. 162, ks. 191, k. 346 v, ks. 194, k. 201; Skarb.-Wojsk. nr 86; Lustracje, ks. 74, k. 10 v, 149; Sigillaty nr 5, k. 8v, nr 7, k. 162, 175, nr 9, k. 11 v; Zapiski lubelskie, ks. 42, f. 512, ks. 47, f. 702, ks. 50, f. 394, ks. 52, f. 684; Arch. Państw. w Lublinie, ks. gr. lubel., ks. 81, k. 224 v, 225, ks. 82, k. 236, ks. 83, k. 803, ks. 85, k. 214, 734–5.
Eugeniusz Latacz