Drohojowski Stanisław (1529–1583), h. Korczak. Ur. z ojca Jana Parysa i Katarzyny Orzechowskiej h. Oksza. Kształcił się na uniwersytetach w Wittenberdze, zapisany tam 20 X 1542 i w Padwie na wydziale prawa w l. 1547 (przed 3 III) do 1549. Po powrocie do kraju był dworzaninem i sekretarzem Zygmunta Augusta. W tym charakterze odprowadzał w r. 1556 (styczeń-marzec) królewnę Zofię do jej przyszłego męża ks. Henryka brunświckiego. Około r. 1554 uzyskał od brata Jana, bpa kujawskiego, starostwo wolborskie. Pod wpływem Wittenbergi, wspomnianego brata, a głównie swego przyjaciela Andrzeja Frycza Modrzewskiego przeszedł do obozu reformacyjnego i zamienił kościół na zbór w dziedzicznym Jaćmierzu, wyklęty za ten czyn w r. 1559 przez bpa przem. Jana Dziaduskiego. Brał udział w życiu zborowym i wspierał je materialnie. W r. 1560 stał się zwolennikiem doktryny Fr. Stankara o Trójcy św. i pośrednictwie Chrystusa. Korespondował z Maciejem Flacichem, wybitnym teologiem luterańskim w Magdeburgu, i wespół z bratem bpem szukał dla niego starożytnych rękopisów teologicznych w jęz. greckim i polskim. A. Frycz Modrzewski dedykował mu swój traktat De sacrificio purgatorio et indulgentiis. Był również czynny na politycznym polu. Za Zygmunta Augusta posłował z ziemi przemyskiej na sejmy: piotrkowski roku 1565, lubelski r. 1569, warszawskie r. 1570 i r. 1572. Na sejmie z r. 1565 przemawiał imieniem izby poselskiej do senatorów, na nich zrzucając winę za niedojście do skutku »dobrego rządu« w Rzeczypospolitej; był nadto deputatem do rewizji przywilejów, dotyczących unii z Litwą. Szczególnie czynnie występował na sejmie lubel. r. 1569, objawiając samodzielność sądu. Opowiadał się tam za ścisłą, bezkompromisową unią. Jako prawnik wszedł wówczas z wyboru izby poselskiej znowu do grona deputatów, dobrych jurystów praktyków, którzy mieli redagować unijne akty. Na sejmie z r. 1570 zabierał głos z poruczenia posłów w sprawie obrony granic. Za pierwszego bezkrólewia podpisał konfederację religijną z r. 1573. Henryk Walezy mianował go kasztelanem przemyskim w r. 1574. Po ucieczce Henryka przyłączył się D. do zwolenników kandydatury cesarza Maksymiliana II, głosował na niego na elekcji 21 XI 1575 i był nawet wyznaczony do przyjęcia go na granicy państwa. Pod naciskiem jednak szlachty swego województwa przeszedł do zwolenników Piasta i stanął przy Batorym. W l. 1578–80 podczas moskiewskiej wojny piastował urząd szafarza poborów z województw wschodnich. Należał do opozycji przeciw J. Zamoyskiemu jako krewniak Zborowskich. Żenił się trzykrotnie: po raz pierwszy około r. 1553 z Urszulą, córką Karola Gucci z Florencji, dworzanina Bony i żupnika ruskiego; po jej zgonie (w r. 1554) z Dorotą z Derszniaków, wdową po Stanisławie Ligęzie z Bobrku, zmarłą 1568 r.; po raz trzeci w r. 1575 z Zofią Ossolińską, córką Hieronima, kasztelana sandomierskiego. Z pierwszego małżeństwa miał syna Jana, z trzeciego Krzysztofa. Zmarł w r. 1583, pochowany w katedrze rzym.-kat. w Przemyślu.
Briefwechsel d. Schweizer mit d. Polen, wyd. T. Wotschke; Diariusz sejmu piotrkowskiego 1565, wyd. Wł. Krasiński; Dniewnik lublinskago sejma, wyd. Kojałowicz; Lasciana, wyd. Dalton; Materiały do historii Polaków w Padwie, wyd. S. Windakiewicz; Orichoviana, wyd. J. Korzeniowski; Posłowie sejmów Zygm. Augusta, wyd. L. Kolankowski; Script. rer. pol. I i XXII; Vol. leg. II; Źródłopisma do dziejów unii, III. – Boniecki; Budka, Kto podpisał konfederację warsz. 1573 (Ref. w Pol. I); Bukowski, Hist. reformacji, II; W. Enc. Il.; Kot St., Andrzej Frycz Modrzewski; Szadeczky L., Bathory Istvan; Uruski; Wotschke, Geschichte der Reformation in Polen; tenże, Stancaro (Altpreussische Monatsschrift, 1910); Złota księga XX.
Stanisław Bodniak