INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Stanisław Morawski  

 
 
Biogram został opublikowany w 1976 r. w XXI tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Morawski, przybrane nazwisko Kuncewicz, Stanisław, pseud. Blondyn (1885–1963), działacz robotniczy, uczestnik rewolucji październikowej. Ur. 10 IV w Strzelni w pow. ciechanowskim, był synem Fortunata, pracownika Kolei Nadwiślańskiej, i Walerii z Płoskich. Ukończył 2-klasową szkołę kolejową na Nowym Bródnie, od r. 1899 zarobkował. W r. 1904 wywędrował do Prus i został tam robotnikiem rolnym. Na początku 1905 r. wrócił do Warszawy i wstąpił do Koła Socjaldemokracji Królestwa Polskiego i Litwy (SDKPiL) w fabryce naczyń emaliowanych «Wulkan» na Pradze, w której był robotnikiem. M. aktywnie uczestniczył w agitacji i pracował w kole samokształceniowym. W grudniu t. r. na polecenie Komitetu Warszawskiego SDKPiL brał udział w organizowaniu Socjaldemokratycznego Związku Zawodowego Robotników Przemysłu Metalurgicznego. W r. 1907 był współorganizatorem praskiego stowarzyszenia spożywczego, stanowiącego faktycznie szyld dla lokali partyjnych i roboty partyjnej. Przez trzy miesiące 1907 r. był sekretarzem Zarządu Dzielnicowego (ZD) SDKPiL na Pradze. Zagrożony aresztowaniem za agitowanie żołnierzy i rozpowszechnianie wśród nich nielegalnej literatury, wyjechał do Sosnowca, następnie do Prus, a stamtąd do Krakowa. Ofiarą represji padł wówczas jego ojciec.

Od r. 1908 M. przebywał na emigracji w Brukseli i Paryżu. Pracował tam jako robotnik fabryczny i działał w miejscowych sekcjach SDKPiL. W Paryżu zbliżył się do rosyjskich socjaldemokratów. W styczniu 1910 na polecenie Zarządu Głównego SDKPiL wyjechał do Berlina, gdzie zaopatrzono go w paszport austriacki na nazwisko: Kuncewicz, student UJ w Krakowie, i skierowano do pracy nielegalnej w Warszawie. Do lipca t. r. pracował w technice partyjnej ZD SDKPiL na Pradze. Po zawarciu w r. 1910 małżeństwa ze Stefanią Nałęcz, sprzedawczynią zabawek w sklepie przy ul. Marszałkowskiej, korzystał w swojej działalności z pomocy żony; na jej adres i nazwisko nadchodziły z Berlina materiały do „Czerwonego Sztandaru”. Zmuszony do ponownej emigracji, wyjechał wraz z żoną w sierpniu 1910 do Brna na Morawach. Pracował tam w fabryce, był członkiem Socjaldemokratycznej Partii Austrii. Do działalności w polskim ruchu rewolucyjnym już nie powrócił. W r. 1911 przebywał krótko w Warszawie, po czym wyjechał na stałe do Rosji i w l. 1912–16 pracował jako buchalter w Moskwie. Następnie w stopniu szeregowca został zmobilizowany do armii carskiej. Po rewolucji lutowej r. 1917 był współorganizatorem Rady Delegatów Żonierskich i został przewodniczącym Komitetu Żołnierskiego Wojskowego Zarządu Sanitarnego w Moskwie. Od 15 III do 25 X wchodził w skład Moskiewskiej Rady Delegatów Robotniczych i Żołnierskich (RDRiŻ), a od 25 V do jej Komitetu Wykonawczego (KW) i Centralnego Sztabu Czerwonej Gwardii przy Moskiewskiej RDRiŻ. Należał do nielicznych polskich socjaldemokratów, którzy nie znaleźli się wśród bolszewików. W dn. 1 IV 1917 wstąpił do Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji (mieńszewików-internacjonalistów), której członkiem był do lipca 1918.

We wrześniu 1917 M. uczestniczył w zatrzymaniu ofensywy wojsk P. Korniłowa. Po zwycięstwie rewolucji październikowej był zastępcą przewodniczącego Sekcji Żołnierskiej Moskiewskiej RDRiŻ, a na przełomie l. 1917/18 Komisarzem m. Moskwy i okolic do walki z bandytyzmem. Od 1 III 1918 był sekretarzem Komisariatu Pracy w Troicku w gub. orenburskiej. W czasie wojny domowej (1918–19) wziął udział w walkach na froncie wschodnim przeciwko reakcyjnym formacjom czechosłowackim. Później działał w Złotouściu (gub. ufińska), gdzie od lipca 1919 był członkiem KW RDRiŻ i kierował kolejno Wydziałem Pracy i kontroli państwowej. W lipcu 1919 został przyjęty do Rosyjskiej Komunistycznej Partii (bolszewików). Od lipca 1920 do czerwca n. r. kierował różnymi wydziałami w Zarządzie Politycznym Frontu Zachodniego, potem zajmował odpowiedzialne stanowiska w Ogólnorosyjskim Centralnym Komitecie Wykonawczym Rosyjskiej Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Radzieckiej (później Centralny Komitet Wykonawczy ZSRR). W r. 1927 przeszedł do pracy partyjnej w charakterze instruktora Komitetu Moskiewskiego Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii (bolszewików). Przez ostatnie dziesięć lat, do momentu przeniesienia na rentę w r. 1938, pracował w przemyśle i handlu. Podczas drugiej wojny światowej wstąpił do Związku Patriotów Polskich. W r. 1947 został sekretarzem kancelarii ogólnej ambasady RP w Moskwie, w l. 1950–7 pracował tam w księgowości. Na łamach „Proletarskoj Revolucji” opublikował (1922 nr 6) V oktiabr’skije dni v Moskve (zametki očevidca). M. zmarł 8 IV 1963 w Moskwie.

Z małżeństwa ze Stefanią Nałęcz miał córki: Zofię (ur. 1911) i Halinę (ur. 1913). Brat M-ego Bolesław był również żołnierzem Gwardii Czerwonej.

 

Fot. w Centr. Arch. KC PZPR sygn. D. 9353; – Księga Polaków – uczestników rewolucji paźdz., s. 587–8; – Kalestyńska L., Kochański A., Toporowicz W., Polscy bohaterowie rewolucji październikowej, „Z Pola Walki” 1967 nr 3 s. 32; Manusewicz A., Polacy w rewolucji październikowej, W. 1967; Najdus W., Polacy w rewolucji 1917 roku, W. 1967; – „Tryb. Ludu” 1963 nr 103 s. 2 (wspomnienie pośmiertne); – Centr. Arch. KC PZPR: Teczka osobowa M-ego nr 7962; Min. Spraw Zagran.: Departament Kadr (akta osobowe M-ego nr 12428).

Alicja Pacholczykowa

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Tadeusz Ajdukiewicz

1852 rok - 1916-01-09
malarz
 

Czesław Wołłejko

1916-03-17 - 1987-02-07
aktor teatralny
 

Roman Kłosowski

1929-02-14 - 2018-06-11
aktor filmowy
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Józef Brunon Karpiński

1823-10-06 - 1901-01-11
prawnik
 

Zygmunt Seyda

1876-04-18 - 1925-01-25
adwokat
 

Cezary Augustyn Staniewicz

1839-08-27 - 1909-06-01
lekarz
 

Eustachy Stanisław Sanguszko

1842-07-13 - 1903-04-02
marszałek
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.