Tarkowski Stanisław Narcyz, pseud. i krypt.: S.T., s.t., St.T., Stach (1902–1973), księgarz, antykwariusz.
Ur. 29 X w Warszawie, był synem Tadeusza Piotra (ur. 1871) i Franciszki z Rybińskich (ur. 1878).
Po ukończeniu gimnazjum realnego w Warszawie, T. od sierpnia 1916 był praktykantem, a od 15 VIII 1919 pracownikiem księgarni Maksymiliana Borkowskiego przy ul. Marszałkowskiej (do 19 XII 1923). Równocześnie ukończył w r. 1921 czteroletnią wieczorową Szkołę Handl. Zgromadzenia Kupców m. stoł. Warszawy. Od r. 1920 należał do szkolnej 19. Warszawskiej Drużyny Harcerskiej im. Ludwika Narbutta, w której pełnił kolejno funkcje: zastępowego, drużynowego oraz od początku r. 1922 referenta prasowego i redaktora pisma „Myśli Polskiego Harcerza”. W l. 1923–5 odbywał służbę wojskową. Od 6 VIII 1925 był zatrudniony w księgarni «Gebethner & Wolff» w Warszawie jako «księgarz frontowy» w filii nr 1 przy Krakowskim Przedmieściu w działach polskim, rosyjskim i francuskim. Od r. 1926 był członkiem Związku Polskich Pracowników Księgarskich (od r. 1936 Związek Zawodowy Pracowników Księgarskich w Polsce). W l. 1928–39 należał do Klubu Sprawiedliwych Księgarzy. W l. 1936–9 wchodził w skład redakcji i publikował artykuły w jego organie „Księgarz” oraz był członkiem Zarządu Głównego początkowo jako skarbnik, od kwietnia 1938 sekretarz, a od maja 1939 prezes. Opracował „Jednodniówkę 19 Warszawskiej Drużyny Harcerskiej im. L. Narbutta, wydaną w 20-tą rocznicę istnienia” (W. 1936). Wykładał na kursach szkoleniowych organizowanych przez Związek Księgarzy Polskich. Od poł. r. 1937 organizował antykwariat «Gebethnera & Wolffa» przy ul. Sienkiewicza (róg ul. Zgoda). Prowadził go także w okresie okupacji niemieckiej, równocześnie w l. 1940–4 wykładając na kursach księgarskich organizowanych przez przedsiębiorstwo «Gebethner & Wolff» (od r. 1941 za zgodą władz okupacyjnych). Od początku r. 1942 brał udział w pracach Tymczasowej Komisji Porozumiewawczej Organizacji Księgarskich (od poł. r. 1943 Tymczasowa Rada Księgarstwa Polskiego) i przewodniczył komisji topograficznej. Po powstaniu warszawskim 1944 r. przebywał z rodziną krótko w obozie w Pruszkowie, potem w Tarnowie, a pod koniec października t.r. przyjechał do Krakowa. Od 1 XI prowadził tam księgarnię Stefana Kamińskiego przy ul. Floriańskiej. Od 16 XI był sekretarzem Tymczasowej Rady Księgarstwa Polskiego.
Po wyzwoleniu spod okupacji niemieckiej pracował T. w Krakowie, ale na początku r. 1946 wrócił do Warszawy i został kierownikiem księgarni i antykwariatu firmy «Halina Pfeiffer i Wacław Mrozowski» przy ul. Marszałkowskiej. Od 23 IX 1945 był członkiem Związku Księgarzy Polskich, w którym przewodniczył komisji bibliograficznej i komisji antykwarycznej. Do r. 1949 pełnił funkcję wiceprzewodniczącego, a następnie przewodniczącego Kom. Weryfikacyjnej Związku Księgarzy Polskich i Polskiego Tow. Wydawców Książek. W l. 1946–50 był wykładowcą i egzaminatorem w warszawskiej Szkole Księgarskiej oraz na trzyletnich zawodowych kursach księgarskich przy Związku Księgarzy Polskich, dla których napisał skrypty, m.in. Sprzedaż w księgarni sortymentowej („Księgarstwo. Organizacja i technika handlu księgarskiego”, W. 1948–9 cz. III). Artykuły fachowe, wspomnieniowe i historyczne, poświęcone m.in. księgarstwu polskiemu w czasie okupacji niemieckiej, publikował w „Księgarzu” i „Przeglądzie Księgarskim”. Od r. 1947 był oficjalnym wspólnikiem firmy, noszącej odtąd nazwę Tarkowski, Pfeiffer i Mrozowski. W dalszym ciągu pełniąc w niej funkcję kierownika, zorganizował dział komisowo-hurtowy. W r. 1949 został członkiem Komisji Kształcenia Zawodowego Związku Księgarzy Polskich, a po likwidacji Związku w r. 1950 przewodniczył do r. 1953 Sekcji Księgarskiej w Zrzeszeniu Prywatnego Handlu i Usług.
Dn. 7 V 1953 księgarnia «Tarkowski, Pfeiffer i Mrozowski» została zlikwidowana, a T. 1 VI t.r. podjął pracę kierownika sekcji antykwariatu w Dyrekcji Naczelnej «Domu Książki» (od r. 1954 Centralny Zarząd Księgarstwa, od r. 1959 Centrala Księgarstwa «Dom Książki»). Zajmował się organizowaniem sieci antykwariatów oraz szkoleniem kadr księgarskich. Po przełomie politycznym w r. 1956 był współzałożycielem Stow. Księgarzy Polskich i do r. 1959 wiceprzewodniczącym zarządu jego okręgu warszawskiego. Należał do działających przy tym okręgu Klubu Miłośników Ekslibrisu (od grudnia 1958 był jego kronikarzem) oraz utworzonego 30 XII 1958 Klubu Miłośników Historii Księgarstwa (był członkiem jego zarządu). Opublikował podręcznik Antykwariat księgarski (W. 1960) i zamieścił wspomnienia w księdze „Klub Sprawiedliwych Księgarzy. Gawęda historyczna oparta na wspomnieniach Eugeniusza Michalskiego, Stanisława Tarkowskiego i Karola Wołczyńskiego” (W. 1962). Do r. 1971 publikował w „Księgarzu”, a ponadto współpracował z informatorem okręgu warszawskiego Stow. Księgarzy Polskich „Warszawskim Kurierkiem Księgarskim” (1965–6) oraz wydawnictwem «na prawach rękopisu» Klubu Miłośników Historii Księgarstwa «Zezowata Sowa» (1966–7). Od r. 1960 przewodniczył Głównemu Sądowi Organizacyjnemu (od r. 1967 Główny Sąd Koleżeński) Stow. Księgarzy Polskich. W Centrali Księgarstwa «Dom Książki» był zastępcą przewodniczącego komisji weryfikacyjnej, przewodniczącym komisji ds. wyceny wydawnictw antykwarycznych oraz zastępcą kierownika Wydz. Obrotu Książką. Współredagował czterotomową serię centralnych katalogów antykwarskich „Antykwaryczny katalog-cennik” (W. 1968). Dn. 1 VII 1968 przeszedł na emeryturę; t.r. otrzymał tytuł członka honorowego Stow. Księgarzy Polskich. Dn. 26 I 1971 wybrano go na kronikarza (skrybę), a w październiku t.r. na przewodniczącego (starostę) Klubu Miłośników Historii Księgarstwa. T. zmarł 24 I 1973 w Warszawie, został pochowany 27 I t.r. na cmentarzu Powązkowskim (kw. 140). Był odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi (1966), Brązową (1958) i Złotą (1964) odznakami «Wzorowy Księgarz» oraz Złotą Odznaką i Odznaką Honorową Stow. Księgarzy Polskich.
W małżeństwie z Janiną z Dajnowiczów (1905–1973), modystką, miał T. syna Janusza (1930–2003), lekarza epidemiologa.
Enc. Warszawy (1994); Słown. pracowników książki pol., I; Trzaska F., Klub Miłośników Historii Księgarstwa. Sylwetki członków, W. 2000 (fot.); – Pazyra S., Z dziejów książki polskiej w czasie drugiej wojny światowej, W. 1970 (fot.); – Dippel S., O księgarzach, którzy przeminęli, Wr. 1976; Pfeiffer H., Jak zostałam księgarzem. Wspomnienia o ludziach i książkach, W. 2008 (fot.); – „Księgarz” 1919 nr 2, 1939 nr 5 s. 78, 1958 nr 21/22 s. 423, 1961 nr 15/16 s. 11 (fot.), 1971 nr 2 s. 101; „Listy Bibliofilskie” 1978 s. 167–8; „Przegl. Księgarski” 1946 nr 1, nr 4 s. 59–61, nr 5 s. 102–3, nr 6 s. 131, 135, 1947 nr 8/9 s. 173, 178, nr 12 s. 307; „Przegl. Księgarski i Wydawniczy” 1966 nr 12 s. 9 (fot.), nr 16 s. 5 (fot.), 1971 nr 2 s. 101; – Nekrologi i wspomnienia pośmiertne: „Informator Bibliotekarza i Księgarza na r. 1974” (T. H[ussak]); „Księgarz” 1973 nr 2, 1974 nr 2/3 (M. F[uksiewicz], fot.); „Przegl. Księgarski i Wydawniczy” 1973 nr 5 (M. Fuksiewicz, fot.); „Życie Warszawy” 1973 nr 22; – AAN: Zw. Księgarzy Polskich, Zarząd Główny w W., sygn. 14–17, 46, 60, 67; B. Narod.: Zakł. Zbiorów Bibliologicznych, spuścizny T-ego i Feliksa Pieczątkowskiego, Zakł. Rękopisów, sygn. III 10.382 t. 29 k. 5–7 (koresp. A. Trepińskiego); B. Nauk. PAU i PAN w Kr.: sygn. 11285 t. 2 k. 17–40, 83–5 (mater. K. Wołczyńskiego); IPN w W.: sygn. IPN BU 1532/1857 (akta paszportowe, fot.).
Marta Pękalska