Tabin Stanisław, pseud. Sokolik i Kłos (1906–1997), inżynier rolnik, profesor Akademii Rolniczej w Lublinie.
Ur. 13 VII w Majdanie Golczańskim (gm. Jarocin pow. niżański), był synem Jana (1868–1943) i Anieli z domu Wołoszyn (1876–1962), właścicieli gospodarstwa rolnego.
T. uczył się i zdał maturę w gimnazjum humanistycznym w Nisku, a następnie studiował na Oddz. Rolniczym Wydz. Rolniczo-Lasowego Politechn. Lwow. Podczas studiów działał w organizacji społecznej «Posiew» (1929–32) oraz w Związku Młodzieży Ludowej, m.in. wygłaszał w terenie odczyty na tematy rolnicze. Po ukończeniu studiów z wynikiem celującym i uzyskaniu 20 VI 1933 dyplomu inżyniera rolnika został 10 IX t.r. instruktorem przysposobienia rolniczego kolejno w Białymstoku i Łomży. Po odbyciu w r. 1934 kursu uprawy łąk i pastwisk w Zakł. Rolniczo-Doświadczalnym w Sarnach był od 1 V 1935 asystentem w rolniczych zakładach doświadczalnych w pow. łomżyńskim (Kisielnica i Elżbiecin), a następnie od 1 XII t.r. instruktorem rolnictwa i łąkarstwa w Tow. Organizacji i Kółek Rolniczych w Łomży. Przyczynił się wtedy do zagospodarowania zmeliorowanych gleb torfowych w Mątwicy i Kupiskach koło Łomży. W r. 1937 odbył kurs organizacji gospodarstw rolnych w Okręgu Ćwiczebnym w Tłuszczu pod Warszawą i 1 IV t.r. objął stanowisko agronoma powiatowego w Tarnowie. Jako pierwszy w pow. tarnowskim wprowadził uprawę na lekkich glebach łubinu pastewnego, przeznaczonego na paszę dla zwierząt hodowlanych.
Podczas okupacji niemieckiej działał T. od stycznia 1941 w ZWZ/AK pod pseud. Sokolik i Kłos; ukończył konspiracyjną podchorążówkę pod kierownictwem Stanisława Marka (pseud. Jagoda). Równocześnie jako Stanisław Kłos pełnił funkcję przewodniczącego Komisji Gospodarczej konspiracyjnego SL «Roch» w pow. tarnowskim. Pracując od r. 1942 jako kierownik żywnościowy w okupacyjnym star. tarnowskim, z polecenia Komendy Obwodu «Tartak» AK w Tarnowie organizował wykradanie Niemcom żywności (głównie zboża) i przekazywanie jej oddziałom konspiracyjnym oraz tarnowskiemu oddz. Caritas.
Po wojnie w r. 1945 został T. powołany na pełnomocnika z ramienia pow. tarnowskiego ds. osadnictwa na Ziemiach Zachodnich i z Franciszkiem Goleniem zorganizował Spółdzielnię Osadniczo-Parcelacyjną w Stępniu koło Oleśnicy. Równocześnie od 4 VII do 30 IX 1946 pełnił funkcję komisarza ziemskiego w Tarnowie. Pod koniec t.r. przeniósł się do Wrocławia, gdzie pracował w Zarządzie Okręgowym Państw. Nieruchomości Ziemskich oraz organizował produkcję nasienną w państw. gospodarstwach rolnych woj. wrocławskiego; kierował nią do r. 1950. Równocześnie od 1 VI 1949 był asystentem wolontariuszem u Tadeusza Ruebenbauera w Zakł. Hodowli Roślin i Nasiennictwa Uniw. i Politechn. we Wrocławiu.
Dn. 1 X 1950 objął T. stanowisko adiunkta na Wydz. Rolnym UMCS w Lublinie w kierowanym przez Lucjana Kaznowskiego Zakł. Ogólnej Uprawy i Hodowli Roślin. Tam doktoryzował się 2 VII 1952 na podstawie dysertacji Możliwości uprawy bulwy (Helianthus tuberosus L.) w Polsce („Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska”, Sectio E, Vol. 7: 1952 nr 9), napisanej pod kierunkiem Ruebenbauera. Dn. 1 X 1953 otrzymał stanowisko samodzielnego pracownika nauki przy Katedrze Szczegółowej Uprawy Roślin, kierowanej przez Stefana Lewickiego. Po utworzeniu w r. 1955 lubelskiej WSR przeszedł tam z całym Wydz. Rolnym (przemianowanym w r. 1960 na Wydz. Rolniczy). W l. 1955–9 dodatkowo kierował studiami zaocznymi na Wydz. Zootechnicznym. Opublikował w tym okresie kilka poradników, m.in. Bulwa (topinambur) (W. 1955), Uprawiajmy żywokost na paszę (W. 1955) oraz we współautorstwie Dwanaście miesięcy w gospodarstwie (Tarnów 1960, wyd. 2, Tarnów 1961). Dn. 1 I 1959 otrzymał stopień docenta i po przejściu na emeryturę Lewickiego objął 1 II 1961 kierownictwo Katedry. Był prodziekanem Wydz. Zootechnicznego (1960–2), a następnie prodziekanem Wydz. Rolniczego (1962–4). Pełniąc tę ostatnią funkcję, zorganizował Punkt Konsultacyjny Zaocznych Studiów Zawodowych w Białej Podlaskiej. Był też organizatorem utworzonego w r. 1961 Ośrodka Rozwoju Postępu Rolniczego w Lublinie i kierował nim do r. 1966. Dn. 21 XII 1965 otrzymał tytuł profesora nadzwycz. W l. 1967–8 był kuratorem Katedry Warzywnictwa na Wydz. Rolniczym.
T. zajmował się problemami agrotechniki i biologii roślin uprawnych, zwłaszcza mało znanych i słabo rozpowszechnionych roślin pastewnych (kukurydza pastewna, soja, pasternak, łubin biały i żyto pastewne). Prowadził też badania nad roślinami wzbogacającymi bazę paszową: bulwą, cykorią i żywokostem. Analizował wpływ niektórych mikroelementów na plony i jakość soi, tytoniu i ziemniaków oraz na wartość technologiczną ogórków konserwowych. W r. 1977 kierował opracowaniem rejonizacji produkcji roślinnej w środkowo-wschodnim makroregionie Polski (po raz pierwszy jako podstawową jednostkę przyjęto wtedy teren gminy). Brał też udział w planowaniu regionalnego puławskiego okręgu przemysłowego oraz rolniczo-ogrodniczego rozwoju m. Lublina. Publikował głównie w Sectio E „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska”, m.in. Badania nad cykorią (Cichorium intybus L.) w wieloletniej uprawie na paszę (Vol. 13: 1958 nr 8) i Wpływ szczepienia nasion soi na jej plon, resztki pożniwne, zawartość składników pokarmowych i karotenów (Vol. 16: 1961 nr 7), w wydawanym przez Prezydium Woj. Rady Narodowej w Lublinie „Biuletynie Rolniczym”, m.in. Doświadczenia z kilkoma odmianami jęczmienia ozimego (1961) i Wyniki badań nad soją (1964) oraz w Serii A „Roczników Nauk Rolniczych”, m.in. Zależność badanych cech morfologicznych i plonów kukurydzy pastewnej odmiany Wigor od terminów siewu (T. 87: 1963 z. 4). Był redaktorem publikacji zbiorowej „Perspektywy rolnictwa i ogrodnictwa miasta Lublina” (L. 1962). Należał do założycieli i wchodził w skład rady programowej oraz kolegium redakcyjnego powstałego w r. 1957 miesięcznika „Rolnik Lubelski”.
Od r. 1950 należał T. do Stow. Inżynierów i Techników Rolnictwa, Polskiego Tow. Gleboznawczego i Polskiego Tow. Przyrodników im. Kopernika, od r.n. do Tow. Wiedzy Powszechnej (przez wiele lat był jego wiceprezesem), a od r. 1961 do Lubelskiego Tow. Naukowego. Działał w Komisji ds. Chmielu (1961–71) i Zespole «Soja» (1962–70) Komitetu Hodowli i Uprawy Roślin V Wydz. PAN (był jego członkiem w l. 1966–77). Wchodził w skład Rady Naukowej Centralnego Laboratorium Technologii Przetwórstwa i Przechowalnictwa Zbóż oraz przewodniczył w niej Sekcji Rozwoju Kadry Naukowej (1969–71). Pracę naukową łączył z działalnością w ruchu ludowym. Od r. 1949 należał do ZSL i przez wiele lat był członkiem jego Naczelnego Komitetu; od r. 1965 działał w Komitecie Nauki jego Wydz. Oświaty i Kultury, a od r. 1969 sprawował funkcję wiceprzewodniczącego Komitetu Oświaty Rolniczej, funkcjonującego przy Komitecie Naczelnym. Z ramienia ZSL zasiadał od r. 1961 w Woj. Radzie Narodowej w Lublinie i w l. 1969–73 był członkiem jej Prezydium.
W następstwie dokonanej w r. 1970 w lubelskiej WSR (od r. 1972 Akad. Roln.) likwidacji katedr, został T. dyrektorem utworzonego wtedy Inst. Uprawy Roli i Roślin. Dn. 5 VII 1971 otrzymał tytuł profesora zwycz. i od t.r. był w Instytucie przewodniczącym Zespołu Dydaktycznego Szczegółowej Uprawy Roślin. Z funkcji dyrektora Instytutu odszedł w r. 1972. Był dwukrotnie wyróżniony resortowymi nagrodami indywidualnymi II st.: w r. 1970 przez ministra oświaty i szkolnictwa wyższego (za osiągnięcia dydaktyczno-wychowawcze) i w r. 1977 przez ministra szkolnictwa wyższego i techniki (za osiągnięcia w dziedzinie badań naukowych). Dn. 30 IX 1976 przeszedł na emeryturę, ale nadal pracował naukowo. Był współautorem kilkakrotnie wznawianego podręcznika Szczegółowa uprawa roślin (W. 1976, wyd. 5, W. 1982) i redaktorem skryptu „Morfologia i biologia roślin uprawnych” (L. 1978, wyd. 2, L. 1981). Do ostatnich publikacji T-a należała praca Uprawa łubinu żółtego pastewnego w warunkach województwa bialskopodlaskiego (L. 1983). Ogółem ogłosił ponad 80 prac naukowych oraz przeszło 400 artykułów popularnonaukowych, m.in. w „Chłopskiej Drodze”, „Gromadzie-Rolniku Polskim”, „Haśle Ogrodniczo-Rolniczym”, „Naszej Wsi”, „Plonie”, „Sztandarze Ludu”, „Tygodniku Kulturalnym” i „Zielonym Sztandarze”. Był promotorem 203 prac magisterskich i czterech przewodów doktorskich. Należał do powstałego w r. 1983 w Lublinie Polskiego Tow. Nauk Agrotechnicznych. Członkiem ZSL był do jego rozwiązania w r. 1989. Zmarł 10 X 1997 w Lublinie, został pochowany na cmentarzu komunalnym przy ul. Białej (sektor P3KF rząd 7 grób 7). Był odznaczony m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1970), Złotym Krzyżem Zasługi (1955), Krzyżem AK (1974), Medalem KEN (1977), Medalem 40-lecia Polski Ludowej (1984) i Złotą Odznaką ZNP (1975).
W małżeństwie z Zofią z Jakubowskich (1913–1992), podczas drugiej wojny światowej łączniczką AK (pseud. Jutrzenka), po wojnie bibliotekarką B. Głównej UMCS, miał T. syna Marka Antoniego (ur. 1940), socjologa, dziennikarza, działacza opozycji w PRL (internowanego po wprowadzeniu w r. 1981 stanu wojennego), od r. 1983 na emigracji we Francji, a po powrocie do kraju w r. 1994 wykładowcę Uniw. Warsz.
Kto jest kim w Polsce. Informator biograficzny, W. 1984; toż, W. 1993; Słown. techników pol., z. 20; Who’s Who in Science in Europe, Guernsey 1972 IV; – 45 lat Wydziału Rolniczego Akademii Rolniczej w Lublinie, L. 1989 s. 7, 17; Dzieje studiów rolniczo-lasowych w ośrodku lwowsko-dublańskim, Oprac. T. Wośkowski, W. 2011 s. 36; Dziesięciolecie Wydziału Zootechnicznego WSR w Lublinie, L. 1963 s. 11; Księga pamiątkowa 50-lecia Wydziału Rolniczego Akademii Rolniczej w Lublinie, Red. F. Pawłowski, L. 1994 s. 114 (fot.); Księga pamiątkowa Wyższej Szkoły Rolniczej w Lublinie 1944–1964, W. 1965 s. 39, 42, 143–4, 146–9 (fot.), s. 201–2 (częściowa bibliogr. prac); Lwowsko-Kresowe korzenie wyższych uczelni Lublina, Red. W. Stążka, L. 2000 (fot.); Oleksy R., Stanisław Tabin – profesor z Majdanu Golczańskiego, „Państwo Jarocin” 2015 nr 19 s. 8–9 (fot.); Pawłowski F., Władze Akademii Rolniczej w Lublinie w latach 1944–1992, L. 1992; tenże, Wydział Rolniczy Akademii Rolniczej w Lublinie w latach 1944–1984, L. 1989 s. 4, 17, 24, 28, 42 (częściowa bibliogr. prac), s. 51; – Program Politechniki Lwowskiej na rok akademicki 1933/34, Lw. 1933 s. 246.
Stanisław Tadeusz Sroka