INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Swinisława (Zwinisława) Odrowążowa  

 
 
1 poł. XIII w. - po 1280
Biogram został opublikowany w XLVI tomie Polskiego Słownika Biograficznego w latach 2009-2010.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Swinisława (Zwinisława), (zm. po 1280), kasztelanowa wiślicka.

Była córką ks. lubiszewsko-tczewskiego Sambora II (zob.) i Matyldy, księżniczki meklemburskiej, córki Henryka Borzywoja II. Imię otrzymała po babce ojczystej, Swinisławie (zob.).

Po raz pierwszy S. została wspomniana 29 VI 1258, przy okazji dokonywanej przez ojca fundacji klasztoru cysterskiego w Pogódkach. Wymieniono ją jako pierwszą z sióstr, a więc starszą, przed Eufemią, Salomeą i Gertrudą. Ponieważ najstarszą córką Sambora II była Małgorzata (zob.), wówczas już królowa Danii, dało to niektórym badaczom powód do błędnego twierdzenia, że Swinisława było słowiańskim imieniem Małgorzaty, i że to Małgorzata Swinisława była obecna przy fundacji. Konsekwencją takiego stanowiska było również mylne odróżnienie S-y, córki Sambora II z r. 1258, od wspomnianej 16 X 1280 siostry ks. gdańskiego i pomorskiego Mściwoja II (bratanka Sambora II) (L. Qunadt, S. Kujot, E. Bahr). Nowsze badania (E. Rymar) uzasadniły jednak inny, wcześniejszy pogląd Oswalda Balzera, że w obu wypadkach chodziło o córkę Sambora II (a siostrę stryjeczną Mściwoja II), różną od Małgorzaty.

Dokument Mściwoja II z 16 X 1280, wystawiony podczas jego zjazdu z ks. inowrocławskim Siemomysłem (mężem młodszej siostry S-y Salomei) w Rzepce pod Wyszogrodem (obecnie dzielnica Bydgoszczy), wspomniał S-ę, jako żonę małopolskiego możnowładcy Dobiesława (zob.) Sądowica z rodu Odrowążów, syna lub wnuka kaszt. krakowskiego Sąda (zob.). W r. 1256 pełnił Dobiesław urząd kaszt. zawichojskiego, w r. 1258 kaszt. chrzanowskiego (dok. podejrzany), w r. 1259 wystąpił bez urzędu przy ks. Bolesławie Wstydliwym, gdy wyprzedawał majątki (działy w Klimontowie pod Proszowicami), a w r. 1271 jako kaszt. wiślicki i ponownie bez urzędu przy Bolesławie Wstydliwym w r. 1278. Małżeństwo S-y z Dobiesławem musiało zostać zawarte najpóźniej przed r. 1260 (najwcześniejsza data zawarcia związku małżeńskiego przez jej młodszą siostrę Eufemię z ks. Bolesławem Rogatką). Najpewniej nastąpiło to już ok. r. 1253, gdy dziad lub ojciec Dobiesława dzierżył kaszt. krakowską, najwyższy urząd w Małopolsce. W tym też czasie inny Odrowąż, Prędota z Białaczowa, był w l. 1239–66 bp. krakowskim, zaś sam Sambor II z pomocą Krzyżaków zakończył zwycięsko walkę z bratem Świętopełkiem o odzyskanie własnego księstwa. Za tą datą małżeństwa przemawia też fakt, że Andrzej, syn Dobiesława (najpewniej zrodzony ze S-y), samodzielnie działał na Śląsku już w r. 1274. Pośrednikami w zawarciu związku małżeńskiego byli zapewne Krzyżacy, współpracujący w tym czasie także z królem czeskim Przemysłem Ottokarem II, który w l. 1253–5, na początku konfliktu czesko-węgierskiego o spadek po austriackich Babenbergach, podjął próbę pozyskania ks. Bolesława Wstydliwego i możnowładztwa małopolskiego za pośrednictwem bp. Prędoty. Upadek znaczenia rodziny Dobiesława w r. 1258 był zapewne powodem czasowego powrotu S-y (możliwe że wraz z rodziną) na Pomorze i okazją do wzięcia przez nią udziału w uroczystej fundacji Pogódek. Objęcie przez męża urzędu kaszt. wiślickiego (1271), zbieżne czasowo z ostatecznym usunięciem ojca z Pomorza Wschodniego (ok. początku r. 1270) wyznaczałoby najpóźniejszy moment powrotu S-y do Małopolski. W r. 1280, kiedy ks. Mściwoj II skłonny był uregulować kwestię spadku po Samborze II z jego córkami, Dobiesław odegrał rolę mediatora między nim a ks. Siemomysłem. Wraz ze S-ą otrzymał za to od Mściwoja II nadanie wsi Łęg i Otorowo w kaszt. wyszogrodzkiej, z całkowitym immunitetem, tworzącym praktycznie niezależną włość; było to uważane również jako zaspokojenie praw S-y do spadku po ojcu. Dobiesław zmarł po 18 X 1280, data i miejsce zgonu S-y nie są znane. Od S-y i Dobiesława wywodziła się linia kujawskich Odrowążów (z Otorowa, Wierzchosławic i Więcławic).

 

Bahr E., Genealogie der pommerellischen Herzöge, „Zeitschr. des Westpreuss. Geschichtsvereins” H. 75: 1939 s. 51; Balzer, Genealogia; Rymar E., Rodowód książąt pomorskich, Szczecin 2005 s. 281–2; Śliwiński B., Poczet książąt gdańskich. Dynastia Sobiesławiców XII–XIII wieku, Gd. 1997; Urzędnicy, IV/1; – Duda D., Rozwój terytorialny Pomorza polskiego, Kr. 1909 s. 79; Figalski M., Rządy Małgorzaty Samborówny w Danii w drugiej połowie XIII wieku, „Zap. Hist.” T. 33: 1968 z. 1 s. 10; Górski K., Ród Odrowążów w wiekach średnich, Kr. 1928 s. 27, 95; Jasiński K., Porozumienie kujawsko-pomorskie w 1280 r., „Zap. Hist.” T. 21: 1955 z. 1–2 s. 7 i n.; Kujot S., Dzieje Prus Królewskich, „Roczn. Tow. Nauk. w Tor.” T. 22/25: 1915/18 cz. 1 s. 1247; Łęga W., Społeczeństwo i państwo gdańsko-pomorskie w XII i XIII wieku, P. 1956 s. 270; Quandt L., Ostpommern, seine Fürsten, fürstliche Landestheilung und Districte „Baltische Studien” Bd. 16: 1856 H. 1 s. 109; Rymar E., Córki Sambora II lubiszewsko-tczewskiego, „Roczn. Gdań.” T. 38: 1978 z. 1 s. 41–6; Szybkowski S., Kujawska szlachta urzędnicza w późnym średniowieczu (1370–1501), Gd. 2006 s. 464, 475, 644; Śliwiński B., Krąg krewniaczy biskupa krakowskiego Iwona Odrowąża, „Zesz. Nauk. Wydz. Human. Uniw. Gdań.”, 1984, S. Hist., nr 14; tenże, Pogranicze kujawsko-pomorskie w XII–XIII wieku. Z dziejów Bydgoskiego i Wyszogrodzkiego w latach 1113–1296, W.–P. 1989; tenże, Rozwój własności rycerskiej w południowej części Kujaw Inowrocławskich w XII i XIII wieku, „Ziemia Kujawska” T. 9: 1993 z. 51–2; – Mon. Pol. Hist., IV (Monumentorum fundationis monasterii Pelplinensis fragmentum); Pomm. Urk.-buch, nr 317a.

Błażej Śliwiński

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

   
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Bolesław Pobożny

między 1224 a 1227 - 1279-04-13
książę wielkopolski
 

Jadwiga (Śląska)

ok. 1178/80 - 1243-10-14
księżna śląska
 

Kunegunda (Kinga)

1234-03-05 - 1292-07-24
święta
 

Przemysł II

1257-10-14 - 1296-02-08
król Polski
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Piotr Stoszowic h. Stosz

2 poł. XIII w. - 1 poł. XIV w.
kasztelan Nowego Miru
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.