INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Tadeusz Gabryszewski  

 
 
Biogram został opublikowany w latach 1948-1958 w VII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Gabryszewski Tadeusz (1868–1939), dr med., syn Romana, starosty jasielskiego, i Eugenii z Ujejskich, brat Antoniego, ur. w Krośnie (19 VI). Do szkół chodził w Jaśle, Wydział Lekarski kończył w Krakowie, gdzie się promował jako dr wszech nauk lek. 23 III 1893. Przez jakiś czas odbywał praktykę szpitalną (w Krakowie), potem zaangażował się do pogotowia przeciwcholerycznego w okolicach Lwowa, wreszcie osiadł w mieście powiatowym Bóbrce. Tu był lekarzem gminnym, następnie burmistrzem i przewodniczącym zrzeszenia burmistrzów wschodnio-galicyjskich. Z jego inicjatywy i przy jego współpracy Wydział Krajowy wybudował w Bóbrce Szpital Krajowy, którego dyrektorem go mianował. Jako prezes miejscowego oddziału Tow. Gimn. »Sokół« doprowadził do skutku budowę gmachu tego Tow. W Bóbrce pozostawał do r. 1913. Gdy w tym okresie brat jego Antoni, poważnie chory, nakłonił go do objęcia swego zakładu ortopedycznego we Lwowie, postanowił zapoznać się bliżej z tym działem medycyny i wyjechał w tym celu do głośnego ortopedy, Alfreda Schanza (Drezno). Wybuch pierwszej wojny światowej pokierował jednak inaczej jego planami. Pierwszy rok wojny przebył w Bernie Morawskim, gdzie w jednym ze szpitali (Anna-Spital) udzielał pomocy (chirurgicznej zwłaszcza) rannym żołnierzom. W r. 1916 został powołany na stanowisko lekarza Stacji Klimatycznej w Zakopanem. Tu pracował przez lat 13, tj. do czasu, kiedy z powodu różnic w poglądach został przez władze rządowe przeniesiony w stan spoczynku bez emerytury. Zasługą jego było założenie w Zakopanem pracowni chemiczno-lekarskiej, przeznaczonej zarazem do badania środków spożywczych. Po wybuchu drugiej wojny światowej Niemcy zająwszy Zakopane zmuszali go, w braku innych lekarzy, do asystowania przy egzekucjach. Po jednej takiej egzekucji (na miejscowym cmentarzu) zachorował na dusznicę bolesną i zmarł 11 XI 1939. Osierocił żonę, Leontynę z Weiglów, dwóch synów (zmarłych po jego śmierci w obozie w Oświęcimiu) i córkę.

Rozwijając tak ożywioną i wielostronną działalność organizacyjną, administracyjną i społeczną (zwłaszcza w okresie bobreckim), G. nie zaniedbywał przy tym spraw zawodowo-lekarskich; wyjeżdżał często za granicę dla zapoznania się z postępami wiedzy lub powtarzał praktykę szpitalną w kraju (np. w r. 1907 w lwowskim Szpitalu Powszechnym). Próbował też swych sił jako autor kilku prac lekarskich, jak: Tętniak wiciowaty ramienia i przedramienia, »Przegl. Lek.« 1913; Leczenie światłem, »Lw. Tyg. Lek.« 1914; Zakopane na przełomie, Zakop. 1918 (potrzeby i przyszłość Zakopanego); Abc walki z gruźlicą, Zakop. 1919 (wskazówki dla właścicieli pensjonatów, hoteli, służby hotelowej i pensjonatowej).

Przez całe życie okazywał nadto niecodzienne zainteresowania przyrodnicze. Dzięki temu pierwszy i jedyny w Polsce obserwował i opisał metodycznie wściekliznę u zwierząt dzikich, mianowicie u lisa i borsuka (w powiecie bobreckim). Spostrzeżenia te: Epidemia wścieklizny u lisa i borsuka występująca w Galicji w latach 1900 i 1901, publikował »Łowiec« (Lwów) w r. 1901, s. 2, 38, 65; 1902, s. 173, 187, 199 i ponownie 1939 (zeszyt noworoczny, poświęcony lisowi). Te właśnie prace zyskały mu trwałe imię w piśmiennictwie. W Zakopanem, jako zapalony rybak, pisał liczne artykuły i wzmianki kronikarskie w miejscowych i nowotarskich organach prasowych, mające na celu propagandę i ochronę hodowli łososia i pstrąga, jako też zwalczanie kłusownictwa rybackiego.

Tadeusz G. cieszył się ogólną sympatią jako człowiek dobrego serca, towarzyski i uczynny. Znany był z bystrego dowcipu o zupełnie swoistym charakterze i z poczucia humoru. Małego wzrostu, oryginalnie odziany, już swoim pojawieniem się wzbudzał w otoczeniu nastrój pogodny i przyjazny. W ll. 1916–39 był jedną z typowych postaci Zakopanego. Utrzymując żywe stosunki towarzyskie, obracał się chętnie w środowisku artystyczno-literackim (Solscy, Korolewicz-Waydowa, Żeromski, Makuszyński). Jako lekarz miał liczną klientelę wśród górali, nie tylko w Zakopanem, ale i w okolicznych wsiach. Poznawszy psychikę tego ludu, umiał jak nikt zdobyć jego zaufanie i narzucić mu ślepe posłuszeństwo w wykonywaniu przepisów leczniczych, równie oryginalnych, jak wszystko u niego. W szkicu literackim pod tyt. Łosoś srebrzysty (z cyklu Dziwacy zakopiańscy) scharakteryzował go Kornel Makuszyński (»Przekrój« 1946, nr 62, z portretem na koniu); w artystycznej karykaturze przedstawili go Z. Czermański i Szpakowski.

 

Przegląd piśmiennictwa lek. 1913–4; Arch. U. J.; Arch. Szpit. Powsz. we Lw. II, 159; Księgi zgonów Urz. Paraf. w Zakop.; informacje listowne, uzyskane od nast. osób: Stanisław G., brat zmarłego (Jasło); Zofia Bartosiewiczowa, córka zmarłego (Kraków); Juliusz Zborowski, dyr. Muzeum Tatrzańskiego w Zakop.; dr med. Józef Żychoń (Zakopane); własne notatki i wspomnienia autora artykułu.

Witołd Ziembicki

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Stanisław Rouppert

1887-04-15 - 1945-08-13
chirurg
 

Jan Woźnicki

1881-08-15 - 1945-05-05
nauczyciel
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Włodzimierz Redlich

1877-12-30 - między 1939 a 1945
adwokat
 

Franciszek Sędzicki

1882-03-11 - 1957-04-19
poeta
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.