Świeżawski (Świeżawski-Paprzyca, Paprzyca-Świeżawski) Tadeusz Michał (1881—1938), inżynier mechanik, dyrektor Państwowej Wyższej Szkoły Budowy Maszyn i Elektrotechniki w Poznaniu.
Ur. 4 VIII w Przemyślu, był synem Wincentego Antoniego (1837—1914), właściciela majątku Hołodówka (pow. lubaczowski) i administratora dóbr rodziny Sapiehów w Krasiczynie, oraz Zofii z Szawłowskich (1843—1934), pierwotnie zamężnej za jego bratem Józefem Szymonem Świeżawskim (zm. 1872). Miał starszego brata Kazimierza (1874—1953), prawnika, ożenionego z Anną z Kukawskich (1876—1935), a także rodzeństwo przyrodnie z pierwszego małżeństwa matki, braci: Adama (1868—1910), oficera wojsk austriackich, urzędnika kolejowego, żonatego z Walerią ze Skolimowskich, i Leona (zob.) oraz siostrę Ewę (ur. 1872), zamężną za Julianem Różyckim, bankierem lwowskim
Po ukończeniu gimnazjum we Lwowie studiował Ś. na Wydz. Budowy Maszyn politechniki (Technische Hochschule) w Monachium i uzyskał tam w r. 1908 dyplom inżyniera mechanika. W l. 1908—10 był asystentem u Emila Perelsa przy Katedrze Maszynoznawstwa i Melioracji w Wyższej Szkole Rolniczej (Hochschule für Bodenkultur) w Wiedniu i równocześnie pracował w jej doświadczalnej stacji rolniczej. Po uzyskaniu tam doktoratu z maszynoznawstwa rolnego został w r. 1913 adiunktem przy Katedrze Inżynierii Wiejskiej u Kazimierza Ajdukiewicza w Akad. Roln. w Dublanach i wykładał maszynoznawstwo rolne; był także wykładowcą (w ramach docentury płatnej) encyklopedii maszyn rolniczych w Szkole Politechnicznej we Lwowie. Opublikował m.in. prace Motorowa uprawa roli (Lw. 1913) i Wiązacz żniwiarko-wiązałek Deeringa (Lw. 1914). Po wybuchu pierwszej wojny światowej w r. 1914 został zmobilizowany do armii austro-węgierskiej i służył w Centralnych Warsztatach Lotniczych pod Wiedniem, a następnie jako kierownik warsztatów w etapowym parku lotniczym w Lublinie.
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości wstąpił Ś. do WP i służył w parku lotniczym we Lwowie, a od stycznia 1919 w Szkole Lotn. przy Inspektoracie Wojsk Lotn. w Warszawie jako starszy inżynier i komisarz parku lotniczego na Mokotowie. Zwolniony w r. 1920 z wojska w stopniu pułkownika, wrócił do Lwowa i w zastępstwie chorego Ajdukiewicza wykładał maszynoznawstwo rolne na Oddz. Rolnym Wydz. Rolniczo-Lasowego Politechn. Lwow. W czerwcu 1922 przeniósł się do Poznania i od października t.r. wykładał w Państw. Szkole Budowy Maszyn hydraulikę, termodynamikę, higienę przemysłową, silniki wodne, pompy, technologię ogólną, technologię metali i technologię przemysłu rolnego oraz maszyny i urządzenia rolnicze. Równocześnie na Wydz. Rolniczo-Leśnym Uniw. Pozn. wykładał maszynoznawstwo rolne, a w l. 1922—7 pracował też jako konstruktor maszyn i kotłów parowych w fabryce «Tow. Akcyjne H. Cegielski». Zajmował się konstrukcją i eksploatacją maszyn i urządzeń rolniczych. Na zlecenie Stow. Plantatorów Buraków Cukrowych Wielkopolski i Pomorza testował różne maszyny do obróbki gleby (Próba orki ciągówką „Felddank” i obróbki gleby wieloraką frezarką ziemną, P. 1926) oraz prowadził badania porównawcze orki różnymi pługami motorowymi (Kołowe pługi motorowe, zarazem sprawozdanie z porównawczych prób orki 6 pługami motorowymi na ziemiach Polski w jesieni 1926 r., P. 1928). Opublikował broszury Korzyści płynące z racjonalnego zastosowania maszyn i narzędzi rolniczych (P. 1928) i Spulchnienie roli (P. 1930) oraz pięcioczęściowy artykuł Toczenie się koła („Czas. Techn.” R. 50: 1932 nr 2—6, wyd. osobne, Lw. 1932). Urządzenia zaprojektowane przez Ś-ego, a wykonane w warsztatach szkolnych przez uczniów, zostały zaprezentowane w r. 1929 na Powszechnej Wystawie Krajowej w Poznaniu, na stoisku Państw. Szkoły Budowy Maszyn.
Po przekształceniu w r. 1930 Szkoły w Państw. Wyższą Szkołę Budowy Maszyn i Elektrotechniki Ś. kierował jej Wydz. Mechanicznym, a w r. 1936 objął jej dyrekcję. Dążąc do utworzenia w Poznaniu politechniki, doprowadził do przeniesienia Szkoły spod Kuratorium Okręgu Szkolnego pod administrację Min. WRiOP. Dn. 19 VI 1937 zwołał w poznańskiej Izbie Przemysłowo-Handlowej zebranie w sprawie utworzenia politechniki, na którym przyjęto stosowny memoriał wraz z obszernym uzasadnieniem. Delegacja studentów na czele ze Ś-im wręczyła memoriał prezydentowi RP Ignacemu Mościckiemu i ministrowi WRiOP Wojciechowi Świętosławskiemu. Poparty przez władze miejskie Poznania, Ś. otrzymał ostatecznie zgodę na uruchomienie studiów politechnicznych w r. akad. 1940/1 jako studium politechniczne przy Uniw. Pozn. z odrębną dyrekcją (wybuch wojny uniemożliwił realizację tego planu). Zmarł 30 VII 1938 w Muszynie, został pochowany 1 VIII na tamtejszym cmentarzu. Był odznaczony austro-węgierskim Złotym Krzyżem Zasługi z Koroną na wstędze Medalu Waleczności.
Ś. był żonaty z Marią z domu Ottmann, śpiewaczką operową i nauczycielką muzyki; małżeństwo było bezdzietne.
Księga inżynierów mechaników polskich, W. 1935 s. 98, W. 1936 s. 64; Kucharzewski, Piśm. techn. pol., II; Popławski Z., Wykaz pracowników naukowych Politechniki Lwowskiej w latach 1844—1945, Kr. 1994; Słown. techników pol., X; — Brzozowski S., Studia rolnicze, leśne i weterynaryjne Polaków w Wiedniu od XVIII do XX wieku, Wr. 1967 s. 124; Dembecka W., Absolwenci Państwowej Wyższej Szkoły Budowy Maszyn i Elektrotechniki w Poznaniu 1919—1945, P. 1986 s. 16 (fot.), s. 31, 39—40 (fot. zbiorowa), s. 43 (rysunkowa karykatura Ś-ego), s. 47, 51; taż, Wydział Budowy Maszyn Politechniki Poznańskiej. Historia i teraźniejszość, P. 1991 (fot.); Nauka w Wielkopolsce, Red. G. Labuda, P. 1973; Politechnika Lwowska 1844—1945, Wr. 1993; Politechnika Poznańska. Dzieje polskiego wyższego szkolnictwa technicznego w Poznaniu 1919—2009, P. 2009 s. 8 (fot.); Politechnika Poznańska i wcześniejsze uczelnie techniczne w Poznaniu, Red. W. Dembecka, P. 1976 (fot.); Popławski Z., Dzieje Politechniki Lwowskiej 1844—1954, Wr. 1992; tenże, Politechnika Lwowska w latach 1844—1945. Rodowody katedr. Wykaz nauczycieli akademickich. Dziedzictwo, Kr. 1999; — Nekrologi i wspomnienia pośmiertne z r. 1938: „Dzien. Pozn.” nr 175, „Kur. Pozn.” nr 345, 346, „Technolog” R. 6 nr 7—8 s. 80 (fot.).
Stanisław Tadeusz Sroka