INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Teofil Szańkowski      Wzmianka o Teofilu Szańkowskim (podkolorowana w redakcji iPSB) w Amtsblatt des Kreises Miechów. 1916, Nr. 10 (15 Mai) - w zbiorach Biblioteki Jagiellońskiej w Krakowie - plik z POLONA.pl

Teofil Szańkowski  

 
 
Biogram został opublikowany w latach 2010-2011 w XLVII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Szańkowski Teofil (1880–1945), ziemianin, hodowca i twórca nowych odmian zbóż.

Ur. 11 V w Zabrodziu na Kielecczyźnie, był synem Maurycego, właściciela Wierzbna (pow. miechowski), i Anny z Szyców (Schützów), wnuczki Fryderyka Schütza (zob).

Po ukończeniu w r. 1899 gimnazjum w Sosnowcu studiował S. od r. 1900 rolnictwo na uniw. w Jenie, a od jesieni 1902 na uniw. w Halle. Po ukończeniu studiów w r. 1905 przejął od ojca w r. 1906 prowadzenie majątku Wierzbno (o powierzchni 198 ha) i przestawił gospodarstwo z produkcji mleka na kierunek nasienno-inwentarzowy. Równocześnie działał na polu oświaty rolniczej, m.in. w r. 1908 założył w pobliskiej Koniuszy Kółko Rolnicze i został jego prezesem. W tym okresie ożenił się z Janiną z Kollatorowiczów i wspólnie, za namową i naukowym wsparciem ówczesnego wiceprezesa Centralnego Tow. Rolniczego Antoniego Sempołowskiego, zaczęli specjalizować się w hodowli żyta i pszenicy. Już w r. 1913 wyhodowali oryginalne odmiany: żyto «Wierzbieńskie» (w oparciu o żyto «Petkus») i pszenicę «Ina» (na bazie pszenic «Konstancja» i «Książę Saski»). Wybuch pierwszej wojny światowej w r. 1914 zahamował prace hodowlane; podczas przemarszów wojsk majątek został zdewastowany, a inwentarz zarekwirowany. Po ustaniu działań wojennych wznowił S. szybko hodowlę nasienną i odbudował gospodarstwo, m.in. wprowadził na dużą skalę uprawę buraków cukrowych oraz sadownictwo i warzywnictwo (ok. 15 ha ogrodów), a także założył wzorową oborę zarodową (45 krów rasy nizinnej czarno-białej). W okresie międzywojennym władze państwowe, placówki naukowe i organizacje rolnicze uznawały Wierzbno za wzorowe gospodarstwo średniej wielkości i rutynowo organizowały jego zwiedzanie przez zagraniczne i krajowe wycieczki fachowców.

Największe osiągnięcia miał S. w hodowli zbóż. W celu jej rozwoju wydzierżawił w r. 1925 od Min. Rolnictwa sąsiadujący z Wierzbnem majątek Karwin o powierzchni 75 ha. Podjął też współpracę naukową z Wydz. Rolnym UJ i Państw. Inst. Naukowym Gospodarstwa Wiejskiego w Puławach. Żyto «Wierzbieńskie», po doświadczeniach krzyżowania, m.in. z kilkoma rodzinami żyta «Werchniackiego» z Ukrainy, zyskało wśród rolników opinię odmiany niezastąpionej ze względu na dużą wydajność (zwłaszcza w warunkach gleb bogatych, intensywnie nawożonych mineralnie); jego walorów hodowlanych dowodził fakt częstego przemycania do Niemiec, wobec zakazu importu tam ziarna. Pszenica «Ina», poza stosowaniem w majątkach sąsiedzkich, nie miała początkowo wielkiego zbytu, jednak wprowadzona na rynek zachodni została wykorzystana do krzyżówek pszenic ozimych we Francji i zajęła pierwsze miejsce pod względem zimotrwałości. Osiągnięcia hodowlane S-ego były wielokrotnie nagradzane przez Min. Rolnictwa i naukowe instytucje rolnicze, m.in. w r. 1929 na Powszechnej Wystawie Krajowej w Poznaniu.

Podczas drugiej wojny światowej S. nadal prowadził gospodarstwo. Współpracował i wspierał finansowo działalność ZWZ/AK. Dawał schronienie i zatrudniał fikcyjnie wysiedleńców z Wielkopolski i Warszawy (po powstaniu 1944 r.), uchodźców z kresów wschodnich oraz ukrywającą się młodzież z Krakowa. Dostarczał żywność więźniom w krakowskich więzieniach i jeńcom w oflagach. Po wkroczeniu Armii Czerwonej został w styczniu 1945 aresztowany przez NKWD. Więziony w Krakowie na Montelupich, został wraz z innymi ziemianami i żołnierzami AK wywieziony do ZSRR. Podczas transportu zmarł 1 IV 1945 w miejscowości Cukurycha koło Doniecka. Był odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (1929).

Małżeństwo S-ego z Janiną z Kollatorowiczów (1884–1953) było bezdzietne.

W następstwie reformy rolnej z r. 1944 Wierzbno zostało znacjonalizowane, ziemię rozparcelowano a materiały hodowlane przejął Inst. Hodowli i Aklimatyzacji Roślin. Część hodowli nasiennej zbóż wdowa przeniosła do Uszyc (pow. Olesno) na Opolszczyźnie, gdzie prowadziła ją do śmierci.

 

Brzozowski S., Polacy na studiach gospodarstwa wiejskiego w Niemczech w XIX i XX wieku, Wr. 1989; Jasiewicz, Lista strat; – Księga pamiątkowa na 75-lecie „Gazety Rolniczej” 1861–1935. Księga wsi polskiej – źródła, dzieje i kierunek jej kultury, Red. J. Lutosławski, W. 1938 II 730–4; Udział ziemian w rozwoju kultury rolniczej w Polsce, Red. S. Humnicki, W. 1929 s. 45; Z dziejów hodowli roślin i nasiennictwa w Polsce, Studia i Mater. z Dziej. Nauki Pol., S. B, Z. 17: 1969; – Mater. Red. PSB: Życiorys S-ego autorstwa Jerzego Lohmanna (1996).

Stanisław Tadeusz Sroka

 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.