INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Tomasz Paschalis Konarski h. Gryf     

Tomasz Paschalis Konarski h. Gryf  

 
 
Biogram został opublikowany w latach 1967-1968 w XIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Konarski Tomasz Paschalis Seweryn Jaksa h. Gryf (1792–1878), pułkownik artylerii oraz generał brygady jazdy w powstaniu listopadowym. Ur. 8 I w Żarczycach Większych w pow. chęcińskim woj. sandomierskiego. Był trzecim synem Józefa, porucznika wojsk austriackich, i Tekli z Laskowskich, wnukiem Stefana Konarskiego, rodzonego brata pijara Stanisława Konarskiego. Wychowywał się we Lwowie u kanonika Konarskiego. Dn. 1 I 1809 r. wstąpił jako kanonier do artylerii konnej formowanej przez Włodzimierza Potockiego i Romana Sołtyka. Chrzest ogniowy przeszedł jako sierżant pod Raszynem w r. 1809 i tam też został lekko ranny. Uczestniczył również w bitwach pod Sandomierzem, Obrazowem, Wrzawami i Kochowem. W r. 1810 (9 XI) otrzymał nominację na porucznika I kl., a w 1812 (9 VIII) na kapitana II kl. Odbył całą kampanię 1812 r.; uczestniczył w bitwach pod Smoleńskiem, Borodino (gdzie został ranny kartaczem w rękę), Woronowem i w odwrocie nad Berezyną. Brał aktywny udział w kampanii 1813 i 1814 r., uczestniczył w bitwach pod Ritterbach, Wittenbergen, Würtzen. Pod Lipskiem uratował kompanię artylerii. Wyróżnił się w bitwach pod Arcis-sur-Aube, Montmirail i Brienne. Za kampanię 1812 r. otrzymał Złoty Krzyż Virtuti Militari oraz w r. 1813 Złoty Krzyż Legii Honorowej. Po powrocie do kraju K. wstąpił do armii Królestwa Polskiego. W r. 1819 (25 III) został kapitanem I kl., w 1821 (20 IX) podpułkownikiem, a w 1828 pułkownikiem.

Przed wybuchem powstania 1830 r. dowodził brygadą lekkiej artylerii konnej w okolicach Łęczycy. W tajnych organizacjach spiskowych nie uczestniczył. K. dzielnie walczył w bitwie pod Wawrem (19 II 1831), w bitwie tej bateria jego była «bliska zdemontowania» (W. Tokarz), oraz korzystnie wyróżnił się pod Grochowem (25 II 1831). Dn. 1 III 1831 r. został mianowany przez gen. J. Skrzyneckiego dowódcą artylerii na miejsce gen. J. Redla. Walczył dzielnie pod Iganiami (10 IV). Prądzyński, choć pisał o nim, że był to «waleczny i śmiały oficer», czynił go współwinnym za klęskę pod Ostrołęką (26 V 1831). W każdym razie K. po Ostrołęce przeszedł do służby w kawalerii. Dn. 1 VIII 1831 r. został generałem brygady, dowodził 4 p. strzelców konnych, 6 p. ułanów i szwadronem l. p. kaliskiego w obrębie 2 dyw. jazdy pod dowództwem gen. brygady K. Skarżyńskiego. Decyzją gen. J. Krukowieckiego został przydzielony do II korpusu gen. H. Ramoriny, z którym odbył całą kampanię aż do przejścia granicy austriackiej w nocy z 16 na 17 IX 1831 r. (K. walczył 28 VIII pod Krynkami, 29 VIII pod Międzyrzeczem i Rogoźnicą, a 12 IX stoczył potyczkę pod Kockiem). Z Galicji emigrował do Francji, a jego majątek w kraju został skonfiskowany. Przez długi okres czasu przebywał w Auxerre, nie angażując się czynnie w walki polityczne emigracji. W l. 1860–2 był dyrektorem Szkoły Wyższej Polskiej na Boulevart de Montparnasse. Później pozostał w Radzie Nadzorczej Szkoły. K. był żonaty dwukrotnie: przed r. 1825 poślubił Marię Kościeńską, z tego małżeństwa urodziła się córka Helena. W późniejszym okresie ożenił się powtórnie z Francuzką Marie Germaine Villetard de la Guérie, z którą miał syna Włodzimierza i córkę. U schyłku życia zamieszkał w domu weterana w Paryżu. Zmarł nagle w czasie pobytu w Auxerre 6 VII 1878 r.

 

Bibliografia historii Polski XIX wieku, T. I: 1815–1831, Pod red. S. Płoskiego, Wr.–W. 1958; Pol. Enc. Szlach., VII 30; Boniecki; Uruski; Żychliński; – Bortnowski W., 2 korpus w powstaniu listopadowym, Studia i Mater. do Hist. Wojsk., W. 1963 IX z. 1 s. 197; Dutkiewicz J., Wojsko i sztuka wojenna w okresie Królestwa Kongresowego i powstania listopadowego, w: Zarys dziejów wojskowości polskiej do roku 1864, W. 1966 II; Forster K., Powstanie narodu polskiego w r. 1830–1831, Berlin 1873 s. 148; Gadon L., Wielka emigracja w pierwszych latach po powstaniu listopadowym, 2. wyd. z przedmową M. Kukiela, Paryż 1958 s. 515; Gembarzewski, Wojsko polskie 1815–30, s. 124–5; Konarski Sz., Generał T. K., „Pam. Świętokrzyski” (Kielce) 1930 [druk.] 1931 s. 279–80 (reprod. portretu); Księga Pamiątkowa w 50-letnią rocznicę powstania roku 1830, zawierająca spis imienny dowódców i sztabs-oficerów, tudzież oficerów, podoficerów i żołnierzy Armii Polskiej w tymże roku krzyżem wojskowym „Virtuti Militari” ozdobionych, Przedm. S. Tarnowskiego, Lw. 1881 s. 14; Puzyrewski A., Wojna polsko-rosyjska 1831 roku, W. 1888 s. 343–5; Tokarz W., Armia Królestwa Polskiego (1815–1830), Piotrków 1917 s. 221; tenże, Wojna polsko-rosyjska 1830–1831, W. 1930; Zwierkowski W., Korpus 2 polski w 1831 roku, Paryż 1844 s. 67, 71–3, 106–7, 153–4, 158; – Barzykowski, Historia powstania, II–V; Krosnowski, Almanach hist., 1846 s. 198; Prądzyński I., Pamiętniki, Kr. 1909 II 664, IV 81, 155, 158, 257; Skarbek-Kruszewski I., Pamiętniki z roku 1830–1831, 2. wyd., W. 1930 s. 152, 164; Wybranowski R., Pamiętniki, Lw. 1882 I 262, 280; [Zamoyski W.], Jenerał Zamoyski 1803–1868, P. 1913 II; – „Czas” 1878 nr 162 s. 2; L. B., Nekrolog, „Roczn. Tow. Hist.-Liter. w Paryżu”, R. 1873–1878 (P.) 1879 II 350–1; – B. Jag.: rkp. 7459 III (Konarski Sz., Jaxa Konarscy. Materiały do historii rodziny); – Informacje Janusza Pezdy z Kr. na podstawie: B. Czart.: sygn. Ew. 1841.

Władysław Zajewski

  

  

Powyższy tekst różni się w pewnych szczegółach od biogramu opublikowanego pierwotnie w Polskim Słowniku Biograficznym. Jest to tekst zaktualizowany, uwzględniający opublikowane w późniejszych tomach PSB poprawki i uzupełnienia.

 

 
 

Powiązane zdjęcia

   
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.