INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Wenczesław Poniż     

Wenczesław Poniż  

 
 
Biogram został opublikowany w latach 1982-1983 w XXVII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Poniż Wenczesław (Venceslav), (1900–1967), profesor Politechniki Warszawskiej. Ur. 25 IX w Vipavie pod Triestem, w rodzinie słoweńskiej, był synem Bartłomieja, mistrza murarskiego, i Józefy z Premrlów. Naukę w szkole realnej w Idrii przerwało P-owi w grudniu 1917 wcielenie do wojska austriackiego, w którym służył do końca wojny na froncie włoskim. Maturę zdał w tejże szkole w r. 1919. Studia rozpoczął na wydziale inżynierii politechniki w Wiedniu, ale jeszcze w r. 1919 przeniósł się na analogiczny wydział politechniki w Pradze, zaś w r. 1922 na Wydział Komunikacyjny Politechniki Lwowskiej, który ukończył w r. 1926 uzyskując dyplom inżyniera dróg i mostów. Od r. 1926 pracował jako starszy asystent w katedrze statyki i konstrukcji żelaznych na Wydziale Komunikacyjnym Politechniki Lwowskiej, a w l. 1927–35 w katedrze budowy mostów. W l. 1926–7 współpracował z Stefanem Bryłą przy opracowywaniu pionierskiego projektu spawanego mostu drogowego na rzece Słudwi pod Łowiczem, oddanego do użytku w r. 1929. Zainteresowania konstrukcjami spawanymi, pogłębione udziałem przy projektowaniu m. in. Izby Skarbowej w Katowicach, gmachu «Prudentialu» w Warszawie – pierwszego w Polsce wysokiego budynku o stalowej konstrukcji spawanej, konstrukcji Centralnego Dworca Pocztowego na skrzyżowaniu ulic Chmielnej i Żelaznej w Warszawie (1931), jednej z pierwszych na świecie przestrzennej konstrukcji kratowej z rur przykrywającej rotundę domu wypoczynkowego «Wiktor» w Żegiestowie (1932) oraz badaniami laboratoryjnymi w Politechnice Lwowskiej i Hucie Pokój w Bytomiu, znalazły wyraz w licznych publikacjach, a następnie zostały uogólnione w rozprawie doktorskiej pt. Studium nad racjonalnym projektowaniem elementów w spawanych konstrukcjach stalowych. Stopień doktora nauk technicznych P. uzyskał 30 VI 1934, a 10 I t. r. przyznano mu obywatelstwo polskie. W r. 1935, wraz z S. Bryłą, przeniósł się do Warszawy, gdzie objął stanowisko starszego asystenta w katedrze konstrukcji budowlanych Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej i rozpoczął wykłady z zakresu statyki, wytrzymałości materiałów i mechaniki budowli; równocześnie organizował z S. Bryłą Zakład Badawczy Ochrony Budowli od Wody, przekształcony później w Zakład Badawczy Budownictwa. Jednocześnie w l. 1935–7 P. kierował biurem konstrukcyjnym Min. Poczt i Telegrafów. Rozprawa habilitacyjna P-a pt. Styki spawane uległa we wrześniu 1939 częściowemu zniszczeniu. Odtworzony na nowo w r. 1943 maszynopis i przedłożony do przewodu habilitacyjnego, w związku z aresztowaniem S. Bryły, został ponownie zdekompletowany, zaś w r. 1944 zupełnie zniszczony.

Podczas okupacji, pomimo że proponowano mu wyjazd do Włoch, P. pozostał wierny przybranej ojczyźnie i uczestniczył w tajnym nauczaniu prowadząc od końca października 1939 wykłady z konstrukcji stalowych na Wydziale Architektury. Od 1 IX 1940 do 1 VIII 1944 wykładał statykę i wytrzymałość materiałów oraz budownictwo stalowe na Kursach Rysunku Technicznego prowadzonych przez Zenona Jagodzińskiego. Brał również udział w pracach normalizacyjnych budownictwa; opracował w l. 1942–4 projekty norm konstrukcji stalowych. W czasie okupacji niósł pomoc Żydom. Powstanie warszawskie zastało P-a na Saskiej Kępie. Po wyzwoleniu Pragi udał się w styczniu 1945 do Lublina, gdzie uczestniczył w organizacji Politechniki Warszawskiej z tymczasową siedzibą w Lublinie, a następnie rozpoczął wykłady ze statyki budowli i konstrukcji budowlanych na Wydziale Architektury, które kontynuował po przeniesieniu Politechniki do Warszawy. Tu zorganizował katedrę konstrukcji żelbetonowych i stalowych (od 1 VI 1955 przemianowana na zespołową katedrę konstrukcji budowlanych), kierownictwo jej objął 7 IX 1945. Staraniem P-a restytuowano w r. 1949 przy katedrze i wyposażono na nowo Zakład Badawczy Budownictwa, który pracował bezpośrednio na potrzeby budownictwa. Dn. 19 XII 1946 otrzymał nominację na profesora nadzwycz., a 27 XI 1958 na profesora zwycz. Równolegle z pracą w Politechnice Warszawskiej prowadził wykłady w Szkole Inżynierskiej w Szczecinie w l. 1947–9, gdzie zorganizował w r. 1948 katedrę budownictwa stalowego i prowadził ją do r. 1949. Z uczelnią szczecińską współpracował jeszcze w l. 1959–63, kierując w Politechnice Szczecińskiej tą samą katedrą. Przez cały okres powojenny prowadził fachowe wykłady m. in. w Min. Budownictwa Przemysłowego, Stowarzyszeniu Architektów Polskich, Polskim Związku Inżynierów i Techników Budownictwa. Od r. 1960 był członkiem korespondentem PAN, członkiem sekretariatu Wydziału IV Nauk Technicznych PAN, zastępcą przewodniczącego, później przewodniczącym Komitetu Inżynierii Lądowej PAN, a od r. 1966 przewodniczącym Komitetu Inżynierii PAN, koordynując m. in. prognozy rozwoju poszczególnych dyscyplin inżynierii na l. 1966–85; Uczestniczył także w pracach Komitetu Architektury Budownictwa i Urbanistyki PAN, gdzie należał do głównych rzeczników współpracy konstruktora i architekta. P. wchodził w skład wielu rad naukowych, m. in. Instytutu Techniki Budowlanej (od r. 1955) – której przewodniczył od r. 1960, Rady Instytutu Normalizacyjnego, Rady Wzajemnej Pomocy Gospodarczej w Moskwie, Rady Technicznej przy ministrze Budownictwa Przemysłowego (przewodniczący od r. 1951, a od r. 1955 zastępca przewodniczącego), Rady do Spraw Techniki przy prezesie Rady Ministrów (zastępca przewodniczącego od r. 1957), a po przekształceniu w czerwcu 1963 Rady w Komitet Nauki i Techniki był członkiem Komisji Głównej Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych.

P. pracował przez wiele lat na odpowiedzialnych stanowiskach w budownictwie i biurach projektowych. W l. 1945–8 był doradcą do spraw statyki i budownictwa w Min. Odbudowy, następnie (1947–8) dyrektorem naczelnym Przedsiębiorstwa Budownictwa Przemysłowego. W r. 1948 zorganizował Centralne Biuro Studiów i Projektów Budownictwa Przemysłowego, specjalizujące się w konstrukcjach żelbetowych i stalowych, którym kierował do r. 1951. Po przebyciu ciężkiej choroby serca w r. 1951 pozostał w Biurze (później w Centralnym Zarządzie Biur Projektów Budownictwa) do r. 1959 na stanowisku dyrektora naukowego. P. był projektantem mostu w Szczecinie przy ul. Mickiewicza (1946) i przebudowy konstrukcji wieży na terenie Targów Poznańskich (1946), doradcą i konsultantem przy budowie Nowej Huty oraz wielu obiektów na Śląsku, w Łodzi, Toruniu i innych miastach; ekspertem przy odbudowie i budowie wielu najważniejszych budynków w Warszawie, m. in. Hal Mirowskich, Teatru Wielkiego, Huty Warszawa, Ściany Wschodniej ul. Marszałkowskiej. Kierował budową gmachu Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, nadzorował projekt i wykonawstwo Fabryki Samochodów Osobowych w Warszawie (1949–52); ta ostatnia praca przyniosła mu w r. 1951 nagrodę państwową II stopnia za wprowadzenie w Polsce prefabrykacji konstrukcji żelbetowych w budownictwie przemysłowym. P. był członkiem polskich, zagranicznych i międzynarodowych stowarzyszeń: Polskiego Tow. Politechnicznego we Lwowie (od r. 1927), Polskiego Związku Inżynierów i Techników Budownictwa (od r. 1934), Federacji Inżynierów Słoweńskich, Związku Stalowców Czechosłowackich, AIPC (Association Internationale des Ponts et Charpentes) w Zurichu (1934–48) i RILEM (Réunion Internationale des Laboratoires d’Essais et de Recherches sur les Matériaux et les Constructions). Na różnych kongresach i konferencjach wygłosił wiele referatów na temat m. in. konstrukcji stalowych i łupinowych, naprężeń, projektowania przemysłowego, prefabrykacji, twardnienia betonu w niskich temperaturach, korozji stali, normalizacji i wpływu konstrukcji na architekturę. Zagadnienia te stały się przedmiotem przeszło 90 artykułów – w tym także w językach czeskim, słowackim, węgierskim, serbskim, niemieckim i francuskim. Był współredaktorem z prof. Jerzym Nechayem „Podręcznika budowlanego” (W. 1947–51) i „Podręcznika inżynierii” (W. 1946–51). Z książek P-a należy wymienić m. in.: Elementy budownictwa stalowego (W. 1951), Metoda kolejnych przybliżeń (H. Crossa), (W. 1951). Wchodził w skład rad redakcyjnych „Kwartalnika Architektury i Urbanistyki” i „Archiwum Inżynierii Lądowej”. Zmarł na zawał serca 20 XI 1967 w Warszawie, pochowany został na Powązkach (kwatera 168, szereg 6 grób 9). Był odznaczony m. in. Krzyżem Kawalerskim (1951) i Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (1967).

W małżeństwie, zawartym w r. 1925, z Janiną z Minasowiczów (ur. 21 I 1899) P. miał syna Duszana, doktora nauk technicznych, obecnie obywatela jugosłowiańskiego, i córkę Ewę, zamężną Parandowską, architekta.

 

Bibliografia publikacji pracowników Politechniki Warszawskiej 1944–1974, W. 1977 cz. 3; Bibliogr. Warszawy. Wydawn. ciągłe 1944–54; Jankowerny W., Jasińska M., Bibliografia publikacji pracowników Politechniki Warszawskiej 1915–1965, W. 1972; W. Enc. Powsz. (PWN) IX, XIII; Nagrody państwowe w latach 1948–1955, 1964–1972. Informator, Wr. 1973 s. 84; PAN. Prezydium Akademii. Członkowie. Komitety naukowe. Oddziały w Krakowie, Wrocławiu i Poznaniu. Towarzystwa naukowe, W. 1972 s. 27, 134; – Bruszewski A., Poniż – inżynier, naukowiec, inicjator, „Fundamenty” 1974 nr 33 s. 5; Dziesięciolecie Politechniki Warszawskiej w Polsce Ludowej 1945–1955, W. 1956 s. 101; Horajczyk S., Prof. dr inż. W. Poniż, „Przegl. Spawalnictwa” 1968 nr 2 s. 29; tenże, Życie i twórczość W. P-a, „Arch. Inżynierii Lądowej” 1969 nr 3 s. 437–40 (fot.); Pawłowski Z., W. Poniż, „Przegl. Budowlany” 1068 nr 2 s. 98–9; Pietrusiewicz S., Prof. W. Poniż, „Inżynieria i Budownictwo” 1968 nr 2 s. 76–7; Politechnika Lwowska, jej stan obecny i potrzeby, Lw. 1932 s. 93; Politechnika Szczecińska w latach 1946–1971, W. 1974 s. 53, 83, 95, 109; Politechn. Warsz. 1915–65; Polskie Towarzystwo Politechniczne we Lwowie 1877–1927, Lw. 1927 s. 94; Polskie Towarzystwo Politechniczne we Lwowie 1877–1937, Lw. 1937 s. 45; Poniż W., Wspomnienie o Profesorze Stefanie Bryle, w: Stefan Bryła, W. 1963 s. 13–22; Prof. W. Poniż (1900–1967), „Arch. Inżynierii Lądowej” 1968 nr 1 s. 5–6 (fot.); Prof. W. Poniż, „Normalizacja” 1968 nr 1 s. 21–2; R. C., Prof. dr inż. W. Poniż, „Czas. Techn.” 1968 nr 5 s. 37–8; 150 lat wyższego szkolnictwa technicznego w Warszawie 1826–1976, W. 1979; W. Poniż (1900–1967), „Kwart. Archit. i Urban.” 1968 nr 1 s. 3–4; Warszawska szkoła architektury 1915–1965. 50-lecie Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej, W. 1967 s. 34, 40, 43, 46, 49, 150–1, 153, 265, 289, 325; Zachwatowicz J., W. Poniż (1900–1967), „Nauka Pol.” 1968 nr 2 s. 192–4; – Nekrologi z r. 1967: „Panorama Północy” nr 50, „Tryb. Ludu” nr 324, 325, 327, „Życie Warszawy” nr 278–80, z r. 1968 „Życie Szkoły Wyższej” nr 1 s. 166; – Arch. Politechniki Warszawskiej: Teczka osobowa prof. W. Poniża (fot.) sygn. 2613; – Relacje żony i córki.

Józef Piłatowicz

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
Partner ms-warszawa.png
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Stanisław Car

1882-04-26 - 1938-06-18
polityk
 
 

Jerzy Duszyński

1917-05-15 - 1978-07-23
aktor filmowy
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Stefan Paweł Rowecki

1895-12-25 - 1944-08-02
generał dywizji WP
 

Witold Marian Rychter

1902-02-02 - 1984-03-17
inżynier mechanik
 

Stanisław Skoneczny

1910-02-25 - 1979-09-23
poeta
 

Józef Puacz

1863-11-27 - 1927-10-21
malarz
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.