INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Wiktor Adam Kopff     
Biogram został opublikowany w latach 1968-1969 w XIV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Kopff Wiktor Adam Karol (1805–1889), senator Rzpltej Krakowskiej, prezydent Sądu Wyższego. Ur. 25 XII w Krakowie, najmłodszy z ośmiorga dzieci Jana Wincentego i Tekli Danielskiej. W l. 1814–21 uczęszczał do Szkoły Św. Anny w Krakowie, w r. 1821 rozpoczął studia na Wydziale Matematyczno-Fizycznym UJ. Po trzech latach studiów przeniósł się na Wydział Prawny, który ukończył, uzyskując tytuł magistra w r. 1826. Na podstawie rozprawy De donationibus inter virum et uxorem secundum ius romanum et codicem gallicum (Cracoviae 1829) otrzymał w r. 1829 tytuł doktora praw. W l. 1827–32 był guwernerem młodych Florkiewiczów w Młoszowej w pow. chrzanowskim. Następnie po odbyciu trzyletniej praktyki adwokackiej wstąpił do sądownictwa i w r. 1833 mianowany został dożywotnim sędzią trybunału I instancji. W r. 1834 wyjechał na dalsze studia za granicę. Wrażenia z tej podróży opisał w nie opublikowanym Dzienniku podróży do Niemiec, Anglii, Francyi i Szwaycaryi odbytej w roku 1834, natomiast swoje doświadczenia prawnicze w osobnej pracy pt. Krótki rys organizacyi sądownictwa cywilnego we Francyi i urządzenia wewnętrznego trybunałów paryskich (Kr. 1835), przetłumaczonej w r. 1836 na jęz. francuski i drukowanej w „Revue étrangère et française de législation et d’économie politique” (Paris 1836 z. 6) oraz w wielu rozprawach ogłoszonych w „Kwartalniku Naukowym”, w skład redakcji którego wchodził (O różnicy nieważności umowy obustronnej a nieważnością aktu z podpisem prywatnym umowę takową w sobie zawierającego, T. 1: 1835 s. 96–116, O systemie karnym poprawczym i więzieniach stosownych do niego, T. 2: 1835 s. 42–85, O posiadaniu i skargach possesoryjnych T. 3: 1836 s. 50–85, 277–314).

W r. 1837 K. został członkiem Tow. Naukowego Krakowskiego i na publicznym zgromadzeniu w r. 1838 odczytał własną rozprawę o powołaniu obrońców sądowych. W r. 1838 został mianowany sędzią apelacyjnym, a 16 V 1840 r. senatorem Rzpltej Krakowskiej. K. zapisał wówczas w swoim dzienniku: «Wiadomość o mianowaniu mię na tę posadę dosyć zrobiła w mieście wrażenie, ale miałem przynajmniej tę pociechę, że wszyscy byli zadowoleni wyborem nie tylko mnie, ale i senatowi weyścia mego winszowali». Wchodząc w skład senatu K. został w r. 1843 wybrany przewodniczącym Wydziału Spraw Wewnętrznych i odtąd działalność jego łączyła się ściśle z ustawodawstwem i administracją Rzpltej Krakowskiej. W r. 1843 K. przeprowadził z konsorcjum niemieckim rokowania o budowę kolei z Krakowa do Mysłowic i opracował statut Towarzystwa Drogi Żelaznej Krakowsko-Górnośląskiej. K. wystąpił z inicjatywą założenia warsztatów pracy dla więźniów, domu pracy dla żebraków i włóczęgów oraz urządzenia domów ochron dla małych dzieci, co przedstawił w broszurze Urządzenie domów ochron dla małych dzieci w Krakowie (Kr. 1844, Z. 2. Kr. 1847). Jako przewodniczący Wydziału Spraw Wewnętrznych Senatu K. prezydował na ostatnim sejmie Wolnego Miasta, jaki się odbył w r. 1844. Był autorem wielu ustaw na tym sejmie uchwalonych: o lichwie, o urządzeniu budownictwa, o dozorach kościelnych, o urządzeniu cmentarza, kasie oszczędności, o posiadłościach wieczystych, dobrach skarbowych i in. Opracował wówczas obszerną rozprawę wszechstronnie opisującą sytuację Krakowa i przedłożoną sejmowi: Zdanie sprawy o stanie i położeniu kraju W. M. Krakowa i jego Okręgu w Zgromadzeniu Reprezentantów w r. 1844 przez Senatora do tegoż Zgromadzenia delegowanego (Kr. 1844). Obok prac związanych z wewnętrznym zarządem miasta K. brał również czynny udział w życiu teatralnym Krakowa. W l. 1841–2 miał poruczony dozór nad przebudową gmachu teatralnego przy placu Szczepańskim, do obowiązków jego należała również opieka nad wyposażeniem teatru. W grudniu 1842 r. został wybrany przewodniczącym Dyrekcji Teatralnej, zaszczyt ten przyjął bez entuzjazmu: «Senat… mimo wymawiania się poruczył mi prezydencję w Dyrekcji Teatralnej» – pisał w swym nie opublikowanym dzienniku. Wprawdzie K. nie był teatromanem, lecz obowiązki swe wypełniał sumiennie a interesowała go zwłaszcza strona muzyczna przedstawień. Opracował też regulamin teatralny.

Po wybuchu powstania w Krakowie w r. 1846 K., tak jak część bogatego mieszczaństwa i arystokracji, uchylał się od udziału w rewolucyjnym rządzie. Pomimo to po utworzeniu ministerstw 27 II 1846 r. został mianowany aktem J. Tyssowskiego radcą ministerstwa sprawiedliwości. Do rewolucji K. ustosunkował się niechętnie i krytycznie. Uważał, że powstanie przyspieszyło koniec istnienia Rzeczypospolitej Krakowskiej. Gdy Komitet Bezpieczeństwa zredagował wiernopoddańcze pisma do generałów państw zaborczych, z pismem do gen. Collina pojechali Józef Wodzicki i K. Po zorganizowaniu Tymczasowej Rady Administracyjnej K. został jej przewodniczącym. Wydał wówczas odezwę do ludności, ogłaszając, że «zakłócony w dniu 22 lutego z oburzeniem wszystkich spokojnych mieszkańców» porządek prawny został przywrócony. Po rozwiązaniu Tymczasowej Rady Administracyjnej K. powołany został na urząd intendenta zaopatrującego wojsko w żywność, a po wcieleniu Krakowa do Austrii, tak jak i inni senatorowie, przydzielony został do Komisji Nadwornej w charakterze referenta. K. wchodził również w skład komitetu cenzury rządowej, któremu przewodniczył aż do 20 X 1847 r. Po rewolucji 1846 r. władze poleciły mu kontrolę krakowskich księgarń i drukarń, aby nie publikowały zbyt liberalnych książek i broszur. Młodzież krakowska urządziła mu wówczas tzw. «kocią muzykę». W czasie rewolucji w r. 1848 K. wchodził w skład Tymczasowej Rady Administracyjnej, która została rozwiązana 1 VI 1854 r., a z nią ustała wszelka odrębność byłej Rzeczypospolitej Krakowskiej. K. zajmował się dostosowaniem stosunków administracyjnych i prawniczych w dawnej Rzeczypospolitej do nowej organizacji kraju: w r. 1850 został powołany do Wiednia na naradę nad uregulowaniem sprawy uwolnienia gruntów od ciążących na nich powinności, w t. r. brał udział w naradach nad zorganizowaniem krakowskiej gminy miejskiej, a w r. 1851 przewodniczył jako komisarz drogi żelaznej Kraków-Mysłowice przy wykupnie tej drogi przez rząd austriacki.

W r. 1855, po wprowadzeniu nowej organizacji sądownictwa i utworzeniu sądu wyższego dla Galicji, K. został mianowany radcą Sądu Wyższego (11 II 1855). Uchylenie obowiązującego dotąd prawodawstwa francuskiego i wprowadzenie sądownictwa austriackiego K. ostro skrytykował. «Kraków cofnął się pod względem postępowania sądowo-cywilnego o lat 80». K. brał żywy udział w życiu Krakowa i był członkiem wielu towarzystw i instytucji. Od r. 1836 należał do Arcybractwa Miłosierdzia i Banku Pobożnego, do r. 1866 był radcą arcybractwa. Jako długoletni członek Tow. Przyjaciół Sztuk Pięknych, opracował w r. 1852 statut towarzystwa, jako członek Tow. Naukowego Krakowskiego był w l. 1859–73 kierownikiem prac nad utworzeniem słownika niemiecko-polskiego wyrazów z zakresu prawa i administracji. Po utworzeniu Akademii Umiejętności K. został członkiem nadzwycz. w r. 1873. Od r. 1866 był również członkiem Wielkiego Wydziału Kasy Oszczędności. W r. 1865 K. odznaczony został Orderem Żelaznej Korony i awansował na zastępcę prezydenta Sądu Krajowego, w rok później na prezydenta, a w r. 1868 na prezydenta Sądu Wyższego. W r. 1870 był przewodniczącym komitetu przygotowującego projekt założenia ksiąg gruntowych i ustawy hipotecznej, który został przyjęty i ogłoszony przez K-a w czasopiśmie „Prawnik” (Lw., 1870). W r. 1871 przeszedł na emeryturę i otrzymał tytuł radcy dworu. Kupił wówczas wieś Zakliczyn w pow. wielickim i zaniedbany majątek doprowadził wkrótce do kwitnącego stanu. K. nie wycofał się z czynnej działalności i w dalszym ciągu brał żywy udział w organizacji administracji miejskiej. Opracował wraz z Julianem Dunajewskim Zarys organizacyi władz administracyjnych dla Galicyi (Kr. 1871, wyd. 2. Kr. 1899), w dalszym ciągu współpracował przy reorganizacji magistratu krakowskiego i w r. 1879 na polecenie prezydenta miasta Mikołaja Zyblikiewicza przygotował projekt nowego statutu ogłoszonego drukiem pt. Sprawozdanie co do reformy statutu miejskiego (Kr. 1879, przedruk. Kr. 1885).

W r. 1872 K. zainicjował i przeprowadził budowę pomnika twórcy Plant krakowskich Floriana Straszewskiego, w r. 1873 został członkiem Rady Nadzorczej Banku Galicyjskiego, a w 1875 radcą miejskim. W r. 1876–9 był również przewodniczącym Komitetu Szpitala Św. Łazarza i Św. Ducha oraz członkiem Komitetu Utworzenia Muzeum Narodowego (1878). Nadal pisał drukowane anonimowo artykuły do krakowskiego „Czasu”, w r. 1887 ogłosił rozprawkę Urządzenie włościan w byłej Rzeczpltej Krakowskiej („Przegl. Nauki i Liter.”, Kr., 1887, osobna nadbitka Kr. 1888), w której przedstawił stosunki prawne chłopów polskich w rozwoju historycznym, ze szczególnym uwzględnieniem okresu Rzpltej Krakowskiej. Pozostawił Pamiętnik życia mojego w dwóch zeszytach, jeden o stosunkach rodzinnych (rękopis w posiadaniu rodziny), drugi o losach własnych, z uwzględnieniem szerokiego tła ówczesnych wypadków politycznych (fragment opublikował S. Estreicher pt. Wspomnienia z ostatnich lat Rzeczypospolitej Krakowskiej, Kr. 1906, Bibl. Krak., nr 31), który stanowi cenne źródło do współczesnych autorowi dziejów Krakowa.

K. zmarł 27 I 1889 r. w Krakowie, pochowany został na cmentarzu Rakowickim. Ożeniony był z Józefą Grabowską (1818–1895), córką Ambrożego Grabowskiego, księgarza i historyka krakowskiego. Pozostawił synów: Władysława, sędziego, Henryka, agronoma, Leona, lekarza, Juliusza, inżyniera kolejowego, Józefa, sędziego, oraz dwie córki: Emilię, żonę Piotra Burzyńskiego, profesora UJ, i Stanisławę, żonę architekta Karola Kremera.

 

Portret pędzla Józefa Peszke w Muz. Narod. w Kr. sygn. 1829; Portret z okresu dziecięcego, pędzla J. Kopffa, w Muz. Hist. m. Krakowa sygn. 993; Fot. w B. PAN w Kr. sygn. 6624 nr 38 oraz Bibl. Krak., t. 31; – Estreicher; Enc. Org.; W. Enc. Ilustr.; Katalog wystawy historycznej „Wiosna Ludów”, Kr. 1948; Cyrankiewicz S., Przewodnik rzeczowo spisany po cmentarzach krakowskich, Kr. 1908; – Bieniarzówna J., Z dziejów liberalnego i konspiracyjnego Krakowa, Kr. 1948 s. 138; Demel J., Stosunki gospodarcze i społeczne Krakowa w l. 1846–1853, Kr. 1951; Estreicher K., W. Kopff, Kr. 1889; Estreicherówna M., Życie towarzyskie i obyczajowe Krakowa w l. 1848–1868, Kr. 1963; Got J., Negocjacje teatralne. Korespondencja senatora Kopffa, „Pam. Teatr.” R. 11: 1962 z. 1 (41) s. 262–84; Gutkowski T., Cenzura w Wolnym M. Krakowie, Kr. 1915; Homola Dzikowska I., Mikołaj Zyblikiewicz (1823–1887), Wr. – W. – Kr. 1964; Jabłoński Z., Dekoracje Gropiusa w teatrze krakowskim za dyrekcji Meciszewskiego, „Pam. Teatr.” R. 10: 1961 z. 2 s. 207–17; tenże, Starania T. A. Chełchowskiego, J. Pfeifera i H. Meciszewskiego o teatr krakowski w r. 1843, „Roczn. B. PAN w Kr.” T. 7/8: 1961/2 s. 119–37; Kraków. Studia nad rozwojem miasta. Praca zbiorowa pod red. J. Dąbrowskiego, Kr. 1957; Tessarczyk A., Rzeczpospolita Krakowska, Kr. 1863; Żychowski M., Rok 1846 w Rzeczypospolitej Krakowskiej i Galicji, W. 1956; – Grabowski A., Wspomnienia, Kr. 1909 I 342; Hechel F., Człowiek nauki taki jakim był, Kr. 1939 II; tenże, Pamiętnik, Kr. 1939 II; Pamiętniki krakowskiej rodziny Louisów (1831–1869), Oprac. J. Zathey, Kr. 1962; Polkowski I., Książka pamiątkowa Arcybractwa Miłosierdzia i Banku Pobożnego w Krakowie od r. 1584–1884, Kr. 1884; Teatr krakowski pod dyrekcją Hilarego Meciszewskiego 1843–1845, Oprac. J. Got, Wr.–W.–Kr. 1967; Wawel Louis J., Kronika rewolucji krakowskiej r. 1846, Kr. 1898; – „Czas” 1889 nr 24, 25; „Gaz. Lwow.” 1889 nr 24; Kalendarz Krak. J. Czecha na r. 1890, Kr. 1890 s. 150; Kalendarzyk polityczny krakowski na r. 1844 s. 25, 28, 30, 44, 45; „Nowa Ref.” 1889 nr 24; – Arch. Państw. w Kr.: Arch. m. Krakowa, Akta Wolnego M. Krakowa z l. 1815–53; B. Jag.: rkp. 4891, 6031 t. I, 6594 t. 2; B. PAN w Kr.: rkp. 2159 t. 8; Muz. UJ: Materiały dotyczące K-a; – Dziennik podróży…, Pamiętnik… i materiały rodzinne w posiadaniu Andrzeja Kopffa; Materiały w Redakcji PSB.

Irena Homola

 

 
 

Powiązane zdjęcia

   

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.